Czy świadczenie przedemerytalne jest opodatkowane?

Spis treści:

• Zasiłek przedemerytalny a świadczenie przedemerytalne – różnica
• Kto może otrzymać świadczenie przedemerytalne?
• Ile wynosi świadczenie przedemerytalne w 2026 roku?
• Jak uzyskać świadczenie przedemerytalne? Wniosek i terminy
• Czy świadczenie przedemerytalne jest opodatkowane?
• PIT-40A czy PIT-11A – kiedy trzeba złożyć zeznanie podatkowe?
• Jak rozliczyć świadczenie przedemerytalne w PIT-37 lub PIT-36?
• Dodatkowe przychody a zmniejszenie lub zawieszenie świadczenia przedemerytalnego
• Podsumowanie: czy świadczenie przedemerytalne jest opodatkowane?
• FAQ - najczęściej zadawane pytania

Zasiłek przedemerytalny a świadczenie przedemerytalne – różnica

Świadczenie przedemerytalne to wsparcie finansowe wypłacane przez ZUS osobom, które przed osiągnięciem wieku emerytalnego znalazły się w sytuacji określonej w przepisach. Najczęściej dotyczy to utraty zatrudnienia z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Nie jest to jednak wcześniejsza emerytura ani świadczenie przyznawane z powodu zbyt niskiej wysokości przyszłej emerytury.

Zasiłek przedemerytalny należy odróżnić od świadczenia przedemerytalnego. Są to dwa odrębne świadczenia, chociaż oba wypłaca ZUS. Zasiłki przedemerytalne przyznawano na podstawie wcześniejszych regulacji, a od 1 sierpnia 2004 r. ich wypłatę przejął ZUS. Obecnie przyznanie świadczenia przedemerytalnego następuje na podstawie ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych.

Istotna jest również zmiana przepisów dotyczących rynku pracy. Od 1 czerwca 2025 r. obowiązuje ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która zastąpiła ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ma to znaczenie m.in. przy ustalaniu, czy utrata zatrudnienia nastąpiła z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Kto może otrzymać świadczenie przedemerytalne?

Prawo do świadczenia przedemerytalnego zależy od wieku, okresów uprawniających do emerytury oraz okoliczności utraty zatrudnienia lub innego źródła utrzymania. Ustawa przewiduje kilka odrębnych podstaw przyznania świadczenia.

Utrata zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy

Jeżeli rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego nastąpiło z powodu likwidacji albo niewypłacalności pracodawcy, w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych, świadczenie może przysługiwać osobie zatrudnionej u tego pracodawcy przez co najmniej 6 miesięcy, która do dnia rozwiązania stosunku pracy:

• ukończyła 56 lat (kobieta) lub 61 lat (mężczyzna);

• posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet lub 25 lat dla mężczyzn.

Inne kryteria obowiązują przy rozwiązaniu umowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, np. w związku z likwidacją stanowiska pracy. Wówczas wymagane jest ukończenie 55 lat przez kobietę lub 60 lat przez mężczyznę oraz posiadanie odpowiednio 30 lub 35 lat okresów uprawniających do emerytury.

W tej samej kategorii przewidziano możliwość uzyskania świadczenia bez kryterium wieku, jeżeli okres uprawniający do emerytury wynosi co najmniej 35 lat dla kobiet lub 40 lat dla mężczyzn.

Przyczyną rozwiązania umowy musi być okoliczność kwalifikująca się do odpowiedniej kategorii ustawowej. Samo ustanie zatrudnienia nie wystarcza. Znaczenie mają dokumenty potwierdzające przyczyny leżące po stronie pracodawcy, w tym świadectwo pracy.

Upadłość działalności gospodarczej

Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą również może otrzymać świadczenie przedemerytalne. Warunkiem jest ogłoszenie upadłości przez sąd, a nie samo zamknięcie firmy.

Przedsiębiorca musi wykazać co najmniej 24 miesiące nieprzerwanego prowadzenia działalności gospodarczej, za które opłacał składki na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Do dnia ogłoszenia upadłości musi ukończyć 56 lat (kobieta) lub 61 lat (mężczyzna) i posiadać odpowiednio 20 lub 25 lat okresów uprawniających do emerytury.

Utrata prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy

Świadczenie przysługuje także określonym osobom, którym ustało prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy pobieranej nieprzerwanie przez co najmniej 5 lat.

W takim przypadku wymagane jest ukończenie 55 lat przez kobietę lub 60 lat przez mężczyznę, posiadanie odpowiednio 20 lub 25 lat okresów uprawniających do emerytury oraz terminowa rejestracja we właściwym powiatowym urzędzie pracy. Co do zasady należy jej dokonać w ciągu 30 dni od dnia ustania prawa do renty. W określonych przypadkach termin liczy się od otrzymania decyzji odmawiającej dalszego prawa do renty.

Utrata świadczenia dla opiekuna

Prawo do świadczenia przedemerytalnego może powstać również po utracie, z powodu śmierci osoby wymagającej opieki, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna.

Świadczenie lub zasiłek musiały być pobierane nieprzerwanie przez co najmniej 365 dni. Dodatkowo wymagane jest ukończenie 55 lat przez kobietę lub 60 lat przez mężczyznę, posiadanie odpowiednio 20 lub 25 lat okresów uprawniających do emerytury oraz rejestracja w urzędzie pracy w ciągu 60 dni od ustania prawa do wsparcia.

W każdej z wymienionych sytuacji konieczne jest także spełnienie wspólnych warunków związanych ze statusem osoby bezrobotnej.

Ile wynosi świadczenie przedemerytalne w 2026 roku?

Od 1 marca 2026 r. świadczenie przedemerytalne wynosi 1993,76 zł brutto miesięcznie. Jest to podstawowa kwota ryczałtowa, która podlega corocznej waloryzacji.

Wysokość świadczenia nie zależy bezpośrednio od wysokości wynagrodzenia otrzymywanego w okresie poprzedzającym rozwiązanie stosunku pracy. Wyjątek dotyczy osób, które uzyskały prawo do świadczenia po ustaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W ich przypadku ZUS przyjmuje ostatnio ustaloną wysokość renty, jednak świadczenie nie może przekroczyć obowiązującej kwoty ryczałtowej.

Należy pamiętać, że kwota brutto nie jest równoznaczna z kwotą otrzymywaną na rachunek bankowy. Ostateczna wypłata zależy od obowiązujących potrąceń, w tym składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ewentualnej zaliczki na podatek dochodowy.

Jak uzyskać świadczenie przedemerytalne? Wniosek i terminy

Samo spełnienie kryteriów wieku i stażu pracy nie wystarcza do otrzymania świadczenia przedemerytalnego. Wymagane jest również co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych, utrzymanie statusu osoby bezrobotnej oraz spełnienie pozostałych warunków ustawowych.

W okresie pobierania zasiłku osoba ubiegająca się o świadczenie nie może bez uzasadnionej przyczyny odmówić przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych.

Wniosek o świadczenie przedemerytalne należy złożyć w ZUS w ciągu 30 dni od dnia wydania przez urząd pracy dokumentu potwierdzającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

Jeżeli w trakcie pobierania zasiłku podjęto zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych, robót publicznych lub innej pracy zarobkowej, które zakończyło się po upływie wskazanego okresu, termin na złożenie wniosku wynosi co do zasady 30 dni od ustania tego zatrudnienia.

Do wniosku na formularzu ESP należy dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie warunków, m.in. zaświadczenia z urzędu pracy, świadectwa pracy, dokumentację okresów składkowych i nieskładkowych, a w odpowiednich przypadkach także postanowienie sądu o upadłości lub dokumenty dotyczące utraty prawa do renty.

Przekroczenie terminu może skutkować odmową świadczenia przedemerytalnego. W szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwe jest jednak przywrócenie terminu na złożenie wniosku.

Czy świadczenie przedemerytalne jest opodatkowane?

Tak, świadczenie przedemerytalne podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT) według skali podatkowej. ZUS pełni funkcję płatnika podatku i oblicza zaliczki na zasadach określonych w ustawie o PIT.

W 2026 r. obowiązują następujące stawki:

• 12% dla podstawy opodatkowania do 120 000 zł rocznie, z uwzględnieniem kwoty zmniejszającej podatek;

• 32% od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad 120 000 zł.

Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł rocznie, a kwota zmniejszająca podatek 3600 zł.

W praktyce oznacza to, że jeżeli podstawa opodatkowania ustalona z uwzględnieniem wszystkich dochodów rozliczanych według skali nie przekracza 30 000 zł, roczny podatek wynosi 0 zł. Nie oznacza to jednak, że świadczenie jest ustawowo zwolnione z PIT.

Dochody ze świadczenia przedemerytalnego łączy się z innymi dochodami opodatkowanymi według skali, np. wynagrodzeniem z umowy o pracę. Obowiązek zapłaty podatku i obowiązek złożenia rocznego zeznania to dwie odrębne kwestie.

PIT-40A czy PIT-11A – kiedy trzeba złożyć zeznanie podatkowe?

ZUS przekazuje osobom pobierającym świadczenie przedemerytalne PIT-40A lub PIT-11A, w zależności od ich sytuacji podatkowej. Dokumenty te nie pełnią jednak tej samej funkcji.

PIT-40A – roczne obliczenie podatku

PIT-40A oznacza, że organ rentowy sporządził roczne obliczenie podatku.

Jeżeli podatnik otrzymał PIT-40A, nie uzyskał innych dochodów wymagających rozliczenia według skali podatkowej, nie korzysta z ulg oraz nie wybiera preferencyjnego sposobu opodatkowania, co do zasady nie musi samodzielnie składać zeznania rocznego.

Osoba, która chce jedynie przekazać 1,5% podatku organizacji pożytku publicznego, może skorzystać z oświadczenia PIT-OP.

PIT-11A – informacja o uzyskanych dochodach

PIT-11A zawiera informacje o dochodach i pobranych zaliczkach. ZUS wystawia go m.in. w sytuacji, gdy z rozliczenia wynika nadpłata podatku.

Otrzymanie PIT-11A oznacza konieczność rozliczenia dochodów w zeznaniu rocznym. Nie zawsze wymaga to jednak samodzielnego przygotowania deklaracji. W usłudze Twój e-PIT administracja skarbowa udostępnia wstępnie wypełniony PIT-37, który może zostać automatycznie zaakceptowany po upływie ustawowego terminu.

Należy jednak sprawdzić jego treść, szczególnie jeśli podatnik zamierza skorzystać z ulg lub preferencyjnego opodatkowania. ZUS przekazuje formularze podatkowe świadczeniobiorcom co do zasady do końca lutego następnego roku.

Jak rozliczyć świadczenie przedemerytalne w PIT-37 lub PIT-36?

Wybór właściwego formularza zależy od pozostałych źródeł dochodów podatnika oraz sposobu ich opodatkowania.

PIT-37(31) jest przeznaczony m.in. dla osób, które uzyskują dochody opodatkowane według skali za pośrednictwem płatników, np. z ZUS i umowy o pracę. Świadczenie przedemerytalne wykazuje się w części E, wierszu 2, dotyczącym emerytur, rent oraz innych krajowych świadczeń określonych w art. 34 ust. 7 ustawy o PIT.

Z kolei PIT-36(32) stosuje się m.in. wtedy, gdy podatnik oprócz świadczenia przedemerytalnego osiąga dochody z działalności gospodarczej opodatkowanej według skali podatkowej. W takim przypadku należy wykazać oba źródła dochodów na odpowiednim formularzu.

Dane do rozliczenia należy przenieść z PIT-40A lub PIT-11A. Podatnik może również uwzględnić przysługujące mu ulgi i odliczenia, np. ulgę rehabilitacyjną, jeżeli spełnia warunki jej zastosowania.

Zeznanie za 2026 r. należy złożyć od 15 lutego do 30 kwietnia 2027 r.

Rozliczenie można przygotować elektronicznie, korzystając z usługi Twój e-PIT lub programu do wypełniania deklaracji PIT. Więcej informacji o formularzach znajduje się na stronach PIT-37 oraz PIT-36.

Dodatkowe przychody a zmniejszenie lub zawieszenie świadczenia przedemerytalnego

Osoba pobierająca świadczenie przedemerytalne może podejmować zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Dodatkowe przychody mogą jednak spowodować zmniejszenie lub zawieszenie wypłaty świadczenia.

ZUS uwzględnia w tym zakresie przychody określone w przepisach o emeryturach i rentach z FUS, w tym przychody z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych. Nie każdy dochód podlegający opodatkowaniu PIT wpływa automatycznie na wysokość świadczenia.

Limity przychodów w 2026 roku

Od 1 marca 2026 r. do 28 lutego 2027 r. obowiązują następujące kwoty:

Przekroczenie dopuszczalnej kwoty przychodu, bez przekroczenia kwoty granicznej, powoduje zmniejszenie świadczenia o kwotę przekroczenia. Po zmniejszeniu świadczenie nie może być niższe od kwoty gwarantowanej. Przekroczenie granicznej kwoty przychodu skutkuje zawieszeniem wypłaty.

Jak rozliczyć dodatkowe przychody w ZUS?

Świadczeniobiorca powinien niezwłocznie poinformować ZUS o osiąganiu przychodów i ich wysokości. Po zakończeniu okresu rozliczeniowego należy przekazać zaświadczenie lub oświadczenie o uzyskanych przychodach do 31 maja.

ZUS porównuje przychody z obowiązującymi limitami, stosując rozliczenie miesięczne lub roczne, zależnie od tego, które rozwiązanie jest korzystniejsze dla świadczeniobiorcy.

Rozliczenie dodatkowych przychodów w ZUS nie zastępuje rozliczenia podatkowego. W zależności od wyniku może ono skutkować obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń albo wypłatą wyrównania.

Podsumowanie: czy świadczenie przedemerytalne jest opodatkowane?

• Świadczenie przedemerytalne podlega opodatkowaniu PIT, jednak nie każdy świadczeniobiorca musi samodzielnie składać zeznanie roczne.

• Przed rozliczeniem należy sprawdzić rodzaj dokumentu otrzymanego z ZUS, pozostałe źródła dochodów oraz możliwość skorzystania z ulg podatkowych.

• Osobno należy zweryfikować obowiązki wobec ZUS związane z osiąganiem dodatkowych przychodów. Prawidłowe rozliczenie podatku nie zwalnia z obowiązku zgłoszenia przychodów wpływających na wysokość świadczenia przedemerytalnego.

• Przestrzeganie terminów oraz aktualnych limitów pozwala ograniczyć ryzyko błędnego rozliczenia i konieczności zwrotu nienależnie pobranych środków.