Kasowy PIT w 2026 roku: limit 2 mln zł, zasady i warunki rozliczenia

Od kiedy obowiązuje i co oznacza dla przedsiębiorców? Odpowiadają eksperci Podatnik.info!

 

Spis treści:

• Kasowy PIT w 2026 roku – kto może z niego skorzystać?
• Kasowy PIT – co to jest i jak działa w praktyce?
• Kasowy PIT – od kiedy obowiązuje i co zmieniło się w 2026 roku?
• Podsumowanie: Kasowy PIT w 2026 roku – najważniejsze informacje
• FAQ - najczęściej zadawane pytania o kasowy PIT

 

Kasowy PIT w 2026 roku – kto może z niego skorzystać?

Kasowy PIT obowiązuje od 1 stycznia 2025 roku. Rozwiązanie wprowadzono z myślą o przedsiębiorcach, którzy muszą rozliczać podatek dochodowy, mimo że nie otrzymali jeszcze zapłaty od kontrahentów. Dzięki metodzie kasowej uprawnieni podatnicy mogą rozpoznawać przychody z określonych transakcji dopiero w momencie otrzymania należności. Pozwala to ograniczyć ryzyko problemów z płynnością finansową, szczególnie w przypadku opóźnień w płatnościach.

Zasadą w podatku dochodowym od osób fizycznych pozostaje memoriałowe rozpoznawanie przychodów z działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o PIT za przychód uważa się kwoty należne, nawet jeżeli nie zostały faktycznie otrzymane. Oznacza to, że przedsiębiorca może być zobowiązany do rozliczenia przychodu przed uzyskaniem zapłaty za sprzedany towar lub wykonaną usługę.

Co do zasady przychód powstaje w dniu wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego, wykonania usługi lub jej częściowego wykonania, nie później jednak niż w dniu wystawienia faktury albo uregulowania należności. Ustawodawca przewiduje od tej reguły określone wyjątki, w tym możliwość wyboru metody kasowej.

Kto może skorzystać z kasowego PIT? Rozwiązanie jest przeznaczone dla osób fizycznych osiągających przychody z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie. Mogą z niego korzystać również przedsiębiorcy rozpoczynający działalność, jeżeli spełniają warunki określone w przepisach.

Jednym z najważniejszych kryteriów jest wysokość przychodów. Od 1 stycznia 2026 roku limit uprawniający do wyboru kasowego PIT wynosi 2 000 000 zł przychodów z samodzielnie prowadzonej działalności gospodarczej w poprzednim roku podatkowym. Oznacza to, że przedsiębiorca wybierający tę metodę na 2026 rok uwzględnia przychody osiągnięte w 2025 roku. W pierwszym roku obowiązywania kasowego PIT limit wynosił 1 000 000 zł.

Metoda kasowa jest dostępna dla przedsiębiorców opodatkowanych według skali podatkowej, podatkiem liniowym oraz ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Warunkiem jest również nieprowadzenie ksiąg rachunkowych w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą. Należy przy tym pamiętać, że podatnicy rozliczający się ryczałtem nie mogą pomniejszać przychodów o koszty ich uzyskania.

Kasowy PIT dotyczy wyłącznie określonych transakcji między przedsiębiorcami (B2B), udokumentowanych fakturami wystawionymi w wymaganych terminach. Nie znajduje natomiast zastosowania do sprzedaży na rzecz konsumentów. Dodatkowo przepisy przewidują wyłączenia dotyczące niektórych transakcji B2B.

Wybór kasowego PIT jest dobrowolny. Przedsiębiorca powinien więc przeanalizować strukturę swoich przychodów, sposób regulowania należności przez kontrahentów oraz wpływ tej metody na rozliczanie kosztów. W określonych przypadkach rozwiązanie może poprawić płynność finansową firmy, ale nie zawsze będzie korzystniejsze od standardowego sposobu ustalania przychodów.

Kasowy PIT – co to jest i jak działa w praktyce?

Kasowy PIT to metoda rozliczania przychodów z działalności gospodarczej, w której obowiązek rozpoznania przychodu podatkowego powstaje zasadniczo w momencie uregulowania należności przez kontrahenta. W odróżnieniu od metody memoriałowej samo wystawienie faktury lub wykonanie usługi nie musi zatem oznaczać konieczności natychmiastowego wykazania przychodu.

Kiedy powstaje przychód w kasowym PIT?

Zgodnie z art. 14c ustawy o PIT przychód powstaje w dniu uregulowania należności, jednak nie później niż z upływem dwóch lat od wystawienia faktury albo w dniu likwidacji działalności gospodarczej, jeżeli nastąpi ona wcześniej. Oznacza to, że przedsiębiorca nie może bezterminowo odraczać rozpoznania przychodu w oczekiwaniu na zapłatę.

Istotne jest również to, że dwuletni okres liczy się od dnia wystawienia faktury, a nie od wskazanego na niej terminu płatności. Jeżeli kontrahent nie zapłaci w tym czasie, przedsiębiorca będzie zobowiązany do rozpoznania przychodu mimo braku faktycznego wpływu środków.

Metoda kasowa obejmuje także płatności częściowe oraz wpłaty na poczet dostaw towarów lub usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych. Przykładowo, jeżeli kontrahent ureguluje jedynie połowę należności, przychód powstanie w wysokości odpowiadającej otrzymanej części zapłaty. Pozostała kwota zostanie rozpoznana zgodnie z zasadami określonymi dla metody kasowej.

Jak rozliczać koszty uzyskania przychodów?

Wybór kasowego PIT wpływa również na rozliczanie określonych kosztów uzyskania przychodów. Zgodnie z art. 22 ust. 4a ustawy o PIT koszty wynikające z transakcji między przedsiębiorcami, poniesione w roku stosowania metody kasowej, są co do zasady potrącane w roku uregulowania zobowiązania, nie wcześniej jednak niż w dacie poniesienia kosztu.

Oznacza to, że przedsiębiorca nie może automatycznie zaliczyć do kosztów podatkowych każdego wydatku udokumentowanego fakturą, jeżeli nie uregulował jeszcze należności wobec kontrahenta. Przy częściowej zapłacie koszty rozlicza się odpowiednio do uregulowanej części zobowiązania. Reguła ta nie dotyczy odpisów amortyzacyjnych, do których stosuje się odrębne przepisy.

Szczególne rozwiązania przewidziano także w sytuacji likwidacji działalności gospodarczej lub zmiany formy opodatkowania na określoną formę zryczałtowaną. W przypadkach wskazanych w art. 22 ust. 4b ustawy o PIT koszty objęte metodą kasową podlegają potrąceniu w ostatnim okresie rozliczeniowym przed likwidacją działalności lub zmianą formy opodatkowania.

Do jakich transakcji nie stosuje się kasowego PIT?

Kasowy PIT nie obejmuje wszystkich przychodów przedsiębiorcy. Metoda dotyczy wyłącznie określonych transakcji B2B, udokumentowanych fakturami wystawionymi zgodnie z obowiązującymi terminami.

Z jej zakresu wyłączono między innymi transakcje z podmiotami powiązanymi spełniającymi ustawowe kryteria, w tym próg co najmniej 5% udziałów lub praw określonych w przepisach, oraz transakcje z podmiotami mającymi siedzibę, zarząd lub miejsce zamieszkania w jurysdykcjach stosujących szkodliwą konkurencję podatkową, na zasadach wskazanych w ustawie.

Metody kasowej nie stosuje się również do przychodów z odpłatnego zbycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych ujętych w odpowiedniej ewidencji.

Jak wybrać kasowy PIT?

Przedsiębiorca, który chce korzystać z kasowego PIT, musi złożyć właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne oświadczenie o wyborze tej metody. W przypadku podatników kontynuujących działalność termin jego złożenia przypada zasadniczo na 20 lutego roku podatkowego.

Osoby rozpoczynające działalność w trakcie roku mogą złożyć oświadczenie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu rozpoczęcia działalności. Jeżeli działalność została rozpoczęta w grudniu, termin upływa z końcem roku podatkowego. Przy ustalaniu końca terminu należy uwzględnić ogólne zasady wynikające z Ordynacji podatkowej.

Wybrana metoda obowiązuje przez cały rok podatkowy i jest stosowana również w kolejnych latach, pod warunkiem spełniania wymogów ustawowych. Podatnik może z niej zrezygnować, zawiadamiając na piśmie właściwego naczelnika urzędu skarbowego, zasadniczo do 20 lutego roku, w którym zamierza powrócić do dotychczasowych zasad rozliczania przychodów.

Jakie obowiązki ewidencyjne wiążą się z kasowym PIT?

Przedsiębiorcy stosujący metodę kasową mają obowiązek prowadzenia ewidencji faktur dokumentujących przychody rozliczane w ten sposób. Ewidencja powinna zawierać datę wystawienia faktury, jej numer, kwotę należności oraz datę uregulowania należności.

Istotne jest także prawidłowe rozliczanie faktur w przypadku zmiany metody. Jeżeli przedsiębiorca wystawił fakturę w roku stosowania kasowego PIT, a zapłatę otrzymał po rezygnacji z tej metody, moment powstania przychodu ustala według zasad obowiązujących w roku wystawienia faktury. Analogicznie późniejszy wybór metody kasowej nie zmienia zasad rozpoznawania przychodów z faktur wystawionych przed jej zastosowaniem.

Kasowy PIT nie stanowi zwolnienia z podatku dochodowego. Jego podstawowym celem jest przesunięcie momentu rozpoznania określonych przychodów do czasu otrzymania zapłaty, z zachowaniem ustawowych ograniczeń. Dlatego przed wyborem tej metody warto uwzględnić zarówno korzyści wynikające z późniejszego opodatkowania przychodów, jak i skutki późniejszego potrącania kosztów.

Kasowy PIT – od kiedy obowiązuje i co zmieniło się w 2026 roku?

Kasowy PIT został wprowadzony ustawą z 27 września 2024 roku o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw. Nowe przepisy weszły w życie 1 stycznia 2025 roku, umożliwiając uprawnionym przedsiębiorcom rozliczanie określonych przychodów zgodnie z metodą kasową.

W pierwszym roku obowiązywania przepisów z rozwiązania mogli korzystać przedsiębiorcy, których przychody z samodzielnie prowadzonej działalności gospodarczej w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyły 1 000 000 zł. Od 1 stycznia 2026 roku limit został podwyższony do 2 000 000 zł. Zmiana ta zwiększyła dostępność metody kasowej dla przedsiębiorców osiągających wyższe przychody.

Wprowadzenie kasowego PIT nie oznacza jednak całkowitego wyeliminowania obowiązku rozliczania przychodów z niezapłaconych faktur. Po upływie dwóch lat od wystawienia faktury albo w dniu wcześniejszej likwidacji działalności gospodarczej przedsiębiorca musi rozpoznać przychód, nawet jeżeli kontrahent nadal nie uregulował należności.

Istotne znaczenie w takich sytuacjach mogą mieć przepisy dotyczące ulgi na złe długi. Należy jednak rozróżnić zasady jej stosowania w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku VAT.

Kasowy PIT a ulga na złe długi w podatku dochodowym

Ulga na złe długi w PIT pozwala wierzycielowi, po spełnieniu warunków ustawowych, zmniejszyć podstawę obliczenia podatku o wartość nieuregulowanej wierzytelności. Zasadniczo uprawnienie to powstaje po upływie 90 dni od terminu płatności określonego na fakturze, rachunku lub w umowie. Odpowiedniego zmniejszenia dokonuje się w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym upłynął wskazany termin. Przepisy przewidują również możliwość odpowiedniego rozliczenia ulgi przy ustalaniu zaliczek na podatek dochodowy.

W przypadku przedsiębiorców stosujących kasowy PIT obowiązują szczególne rozwiązania. Zgodnie z art. 26i ust. 20 ustawy o PIT przepisy dotyczące ulgi na złe długi zasadniczo nie mają zastosowania do należności rozpoznawanych jako przychód w momencie otrzymania zapłaty.

Wyjątek przewidziano dla należności, które muszą zostać zaliczone do przychodów pomimo braku zapłaty, czyli w związku z upływem dwóch lat od wystawienia faktury albo likwidacją działalności gospodarczej. W takich przypadkach podatnik może skorzystać z odpowiedniego zmniejszenia podstawy obliczenia podatku lub zwiększenia straty w zeznaniu za rok, w którym rozpoznał przychód, jeżeli spełnia pozostałe warunki ustawowe.

Ulga na złe długi w podatku VAT

Odrębne zasady obowiązują w podatku od towarów i usług. Ulga na złe długi w VAT umożliwia wierzycielowi korektę podstawy opodatkowania oraz podatku należnego, jeżeli kontrahent nie zapłacił za dostarczony towar lub wykonaną usługę.

Z ulgi można skorzystać po spełnieniu warunków określonych w art. 89a ustawy o VAT. W szczególności wierzytelność musi pozostawać nieuregulowana przez co najmniej 90 dni od upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze. Dodatkowo od końca roku kalendarzowego, w którym wystawiono fakturę dokumentującą wierzytelność, nie mogą upłynąć trzy lata.

Kolejnym warunkiem jest posiadanie przez wierzyciela statusu czynnego podatnika VAT na dzień poprzedzający dokonanie korekty. Znaczenie ma również to, czy do dnia złożenia odpowiedniego pliku JPK-V7M lub JPK-V7K wierzytelność nie została uregulowana ani zbyta.

Obowiązki związane z nieuregulowaną fakturą mogą dotyczyć także nabywcy towarów lub usług. Jeżeli przedsiębiorca odliczył VAT naliczony z otrzymanej faktury, ale nie zapłacił należności w ciągu 90 dni od terminu płatności, jest co do zasady zobowiązany do korekty odliczonego podatku. Korekta następuje w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności.

Obowiązek ten nie powstaje, jeżeli należność została uregulowana najpóźniej w ostatnim dniu wskazanego okresu rozliczeniowego. W przypadku częściowej zapłaty korekta dotyczy wyłącznie nieuregulowanej części należności.

Jeżeli po dokonaniu korekty kontrahent ureguluje zobowiązanie, przepisy przewidują odpowiednie rozliczenie tej płatności. Wierzyciel musi zwiększyć podstawę opodatkowania i podatek należny w zakresie otrzymanej zapłaty, natomiast dłużnik może ponownie zwiększyć kwotę podatku naliczonego w odpowiedniej części.

Warto podkreślić, że kasowy PIT i ulga na złe długi w VAT są odrębnymi mechanizmami podatkowymi. Wybór metody kasowej w podatku dochodowym nie powoduje automatycznej zmiany sposobu rozliczania VAT. Przedsiębiorcy powinni zatem niezależnie analizować skutki nieuregulowanych należności na gruncie obu podatków.

Podsumowanie: Kasowy PIT w 2026 roku – najważniejsze informacje

Kasowy PIT pozwala uprawnionym przedsiębiorcom rozliczać przychody z określonych transakcji w momencie otrzymania zapłaty. Poniżej przedstawiamy najważniejsze zasady tej metody obowiązujące w 2026 roku.

• Kasowy PIT obowiązuje od 1 stycznia 2025 roku. Jest dobrowolną metodą rozliczania przychodów z działalności gospodarczej, która może pomóc przedsiębiorcom w utrzymaniu płynności finansowej.

• Od 1 stycznia 2026 roku limit przychodów uprawniający do wyboru kasowego PIT wynosi 2 000 000 zł. Uwzględnia się przychody z samodzielnie prowadzonej działalności gospodarczej osiągnięte w poprzednim roku podatkowym.

• Z kasowego PIT mogą korzystać przedsiębiorcy rozliczający się według skali podatkowej, podatkiem liniowym lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, pod warunkiem spełnienia wymogów ustawowych. Metoda nie jest dostępna dla podatników prowadzących księgi rachunkowe w związku z działalnością gospodarczą.

• Metoda kasowa ma zastosowanie wyłącznie do określonych transakcji B2B, udokumentowanych fakturami wystawionymi w wymaganych terminach. Przepisy przewidują również dodatkowe wyłączenia, między innymi dotyczące niektórych transakcji z podmiotami powiązanymi.

• Przychód powstaje zasadniczo w momencie otrzymania zapłaty, także częściowej. Jeżeli kontrahent nie ureguluje należności, przychód trzeba rozpoznać najpóźniej po upływie dwóch lat od wystawienia faktury lub w dniu wcześniejszej likwidacji działalności gospodarczej.

• Kasowy PIT wpływa również na rozliczanie kosztów uzyskania przychodów. W przypadku podatników rozliczających dochód koszty objęte metodą kasową są co do zasady potrącane w roku uregulowania zobowiązania, nie wcześniej niż w dacie ich poniesienia. Odmienne zasady dotyczą między innymi amortyzacji. Podatnicy opodatkowani ryczałtem nie rozliczają kosztów uzyskania przychodów.

• Wybór kasowego PIT wymaga złożenia pisemnego oświadczenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, zasadniczo do 20 lutego roku podatkowego. Inne terminy obowiązują przedsiębiorców rozpoczynających działalność w trakcie roku. Podatnicy stosujący tę metodę muszą również prowadzić ewidencję faktur.

• Kasowy PIT nie oznacza zwolnienia z podatku dochodowego. Pozwala jedynie przesunąć moment rozpoznania określonych przychodów, z uwzględnieniem ustawowych ograniczeń.

• Ulga na złe długi w PIT i VAT podlega odrębnym zasadom. W przypadku kasowego PIT możliwość zastosowania ulgi w podatku dochodowym jest ograniczona, z wyjątkiem określonych ustawowo sytuacji. Wybór kasowego PIT nie zmienia automatycznie zasad rozliczania VAT.

Przed wyborem kasowego PIT warto przeanalizować wysokość osiąganych przychodów, strukturę transakcji, terminy płatności oraz sposób rozliczania kosztów. Pozwoli to ocenić, czy metoda kasowa będzie korzystnym rozwiązaniem dla konkretnej działalności gospodarczej.

Jeżeli masz dodatkowe wątpliwości związane ze zmianami podatkowymi, możesz skorzystać z pomocy naszych ekspertów. Darmowy program Podatnik.info umożliwia podatnikom zadanie dowolnego pytania specjalistom z obszaru księgowości, finansów czy prawa podatkowego. Ponadto w okresie rozliczenia deklaracji PIT oferujemy trzy sposoby, dzięki którym możesz dopełnić wszelkich formalności nawet w 5 minut. Sprawdź, co jeszcze możesz zyskać z bezpłatnym programem Podatnik.info!