Wysokość składek ZUS w 2026 roku – aktualne stawki i podstawy wymiaru
W 2026 roku wzrosną składki ZUS przedsiębiorców, ponieważ rosną podstawy wymiaru: prognozowane przeciętne wynagrodzenie oraz minimalne wynagrodzenie. Dla osób opłacających pełny tzw. „duży ZUS” oznacza to ok. 1 926,77 zł miesięcznie za składki społeczne (bez zdrowotnej), natomiast przedsiębiorcy na preferencyjnym ZUS zapłacą ok. 456,19 zł (również bez zdrowotnej)
Jednocześnie wzrośnie minimalna składka zdrowotna – do 432,54 zł miesięcznie od roku składkowego zaczynającego się 1 lutego 2026 r.
W artykule wyjaśniamy, skąd biorą się te kwoty, pokazujemy strukturę składek i wskazujemy, kto może korzystać z ulg (ulga na start, preferencyjny ZUS, Mały ZUS Plus).
Spis treści
- Najważniejsze zmiany w 2026 r. – szybkie podsumowanie
- Dane wyjściowe do wyliczeń składek ZUS w 2026 r.
- Ile wyniesie „duży ZUS” w 2026 r. (składki społeczne bez zdrowotnej)?
- Struktura „dużego ZUS” – rozbicie na składki (2026)
- Preferencyjny ZUS w 2026 r. – ile wynosi i kto może z niego korzystać?
- Ulga na start w 2026 r. – co daje i na co uważać?
- Mały ZUS Plus w 2026 r. – widełki podstawy i realne składki
- Składka zdrowotna w 2026 r. – minimum i zasady ogólne
- ZUS 2025 vs ZUS 2026 – porównanie liczbowe (najczęstsze pytanie)
- Jakie składki przedsiębiorca opłaca za siebie?
- Składki ZUS za pracownika – co płaci pracodawca?
- Składki ZUS przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych (2026)
- Składki ZUS przy podatku liniowym (2026)
- Składki ZUS przy skali podatkowej (zasady ogólne) w 2026 r.
Najważniejsze zmiany w 2026 r. – szybkie podsumowanie
W 2026 r. prognozowane przeciętne wynagrodzenie wynosi 9 420 zł, a minimalne wynagrodzenie od 1 stycznia 2026 r. – 4 806 zł. Te dwie wartości „ustawiają” podstawy dla ZUS: 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (duży ZUS) oraz 30% płacy minimalnej (preferencyjny ZUS i dolny limit Małego ZUS Plus).
Pełny „duży ZUS” (społeczne + Fundusz Pracy) rośnie z ok. 1 774 zł do ok. 1 927 zł miesięcznie, czyli o ok. 8,6%. Preferencyjny ZUS rośnie z ok. 443 zł do ok. 456 zł miesięcznie.
Minimalna składka zdrowotna rośnie do 432,54 zł miesięcznie, ponieważ od roku składkowego 1.02.2026 wraca mechanizm liczenia minimum od 100% płacy minimalnej (a nie – jak w rozwiązaniu przejściowym – od 75%).
Dane wyjściowe do wyliczeń składek ZUS w 2026 r.
Podstawą do wyliczeń składek społecznych przedsiębiorców jest przede wszystkim prognozowane przeciętne wynagrodzenie na dany rok. W 2026 r. przyjęto kwotę 9 420 zł, co automatycznie podnosi minimalną podstawę „dużego ZUS” do 5 652 zł (60% × 9 420 zł).
Z kolei dla preferencyjnych składek ZUS (pierwsze 24 miesiące po uldze na start lub od rozpoczęcia, zależnie od sytuacji) podstawą jest 30% płacy minimalnej. W 2026 r. płaca minimalna to 4 806 zł, więc podstawa preferencyjna wynosi 1 441,80 zł (30% × 4 806 zł).
Co ważne: składka zdrowotna ma osobne zasady i inną podstawę niż składki społeczne. Minimalna zdrowotna w 2026 r. wynika wprost z 9% płacy minimalnej.
Ile wyniesie „duży ZUS” w 2026 r. (składki społeczne bez zdrowotnej)?
W przypadku przedsiębiorców opłacających standardowe składki ZUS podstawą jest 5 652 zł. Stawki procentowe pozostają bez zmian (emerytalna 19,52%, rentowa 8%, chorobowa 2,45% – dobrowolna, wypadkowa w przykładzie 1,67%, Fundusz Pracy 2,45%).
Przy tych parametrach łączne składki społeczne (wraz z Funduszem Pracy, bez składki zdrowotnej) wynoszą w 2026 r. około 1 926,77 zł miesięcznie. To wzrost o ok. 152–153 zł miesięcznie względem 2025 r.
W praktyce końcowa kwota może minimalnie różnić się o 1–2 grosze w zależności od zaokrągleń stosowanych przy wyliczaniu poszczególnych składek.
Struktura „dużego ZUS” – rozbicie na składki (2026)
- Ubezpieczenie emerytalne (19,52%) wynosi ok. 1 103,27 zł miesięcznie.
- Ubezpieczenie rentowe (8%) wynosi ok. 452,16 zł miesięcznie.
- Ubezpieczenie chorobowe (2,45%) wynosi ok. 138,47 zł miesięcznie i jest dobrowolne.
- Ubezpieczenie wypadkowe (przykładowo 1,67% dla małego płatnika) wynosi ok. 94,39 zł miesięcznie.
- Fundusz Pracy (2,45%) wynosi ok. 138,47 zł miesięcznie.
Razem: ok. 1 926,77 zł miesięcznie (składki społeczne + FP, bez zdrowotnej).
Preferencyjny ZUS w 2026 r. – ile wynosi i kto może z niego korzystać?
Preferencyjne składki ZUS są przeznaczone dla nowych przedsiębiorców (co do zasady przez 24 miesiące), którzy spełniają warunki do ulgi. W tej opcji podstawą wyliczenia składek jest 1 441,80 zł, czyli 30% płacy minimalnej w 2026 r.
Łączne składki społeczne w preferencyjnym ZUS (bez składki zdrowotnej i bez Funduszu Pracy) wyniosą ok. 456,19 zł miesięcznie przy założeniu opłacania dobrowolnej składki chorobowej.
Jeśli przedsiębiorca nie opłaca składki chorobowej, miesięczne obciążenie będzie niższe, ale jednocześnie oznacza to brak prawa do świadczeń z tytułu ubezpieczenia chorobowego (np. zasiłku chorobowego i macierzyńskiego).
Ulga na start w 2026 r. – co daje i na co uważać?
Ulga na start zwalnia przedsiębiorcę przez 6 miesięcy z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe) oraz z Funduszu Pracy. W tym okresie przedsiębiorca opłaca zasadniczo tylko składkę zdrowotną.
Z punktu widzenia E-E-A-T i decyzji biznesowej warto pamiętać, że ulga na start oznacza brak odkładania składek na ubezpieczenia społeczne, a więc m.in. brak ochrony z tytułu ubezpieczenia chorobowego. Wiele osób po uldze na start przechodzi na preferencyjny ZUS (24 miesiące), aby mieć ciągłość ubezpieczenia społecznego.
Mały ZUS Plus w 2026 r. – widełki podstawy i realne składki
Mały ZUS Plus to rozwiązanie dla przedsiębiorców o niższych przychodach, którzy spełniają warunki ustawowe (m.in. limit rocznego przychodu 120 000 zł w poprzednim roku i odpowiedni czas prowadzenia działalności). W tej uldze podstawa zależy od dochodu, ale musi mieścić się między ustawowymi limitami.
W 2026 r. dolny limit podstawy to 1 441,80 zł (30% płacy minimalnej), a górny limit to 5 652 zł (60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia). Oznacza to, że składki społeczne w Małym ZUS Plus będą w praktyce mieściły się w szerokim zakresie – od poziomu zbliżonego do preferencyjnego ZUS (ok. 456 zł) aż do poziomu „dużego ZUS” (ok. 1 927 zł) – zależnie od dochodu.
Mały ZUS Plus nie jest więc „trzecią stałą stawką”, tylko mechanizmem pośrednim, który dopasowuje podstawę do sytuacji przedsiębiorcy, ale w wyznaczonych prawem widełkach.
Składka zdrowotna w 2026 r. – minimum i zasady ogólne
Składka zdrowotna zależy od formy opodatkowania i od dochodu/przychodu, ale przepisy przewidują także minimalny poziom obciążenia. Kluczowe jest to, że rok składkowy trwa od 1 lutego do 31 stycznia.
Od roku składkowego rozpoczynającego się 1 lutego 2026 r. minimalna podstawa składki zdrowotnej wraca do poziomu 100% płacy minimalnej, czyli 4 806 zł. Oznacza to minimalną składkę zdrowotną w wysokości: 9% × 4 806 zł = 432,54 zł miesięcznie.
Dla przedsiębiorców o niskich dochodach wzrost minimalnej zdrowotnej może być bardziej odczuwalny niż wzrost składek społecznych, ponieważ minimum „podciąga” składkę do ustawowego progu niezależnie od rzeczywistego dochodu.
ZUS 2025 vs ZUS 2026 – porównanie liczbowe (najczęstsze pytanie)
W 2025 r. podstawa „dużego ZUS” wynosiła 5 203,80 zł, a w 2026 r. wynosi 5 652 zł. To właśnie ten wzrost podstawy powoduje wzrost „dużego ZUS” do ok. 1 926,77 zł miesięcznie (bez zdrowotnej).
W 2025 r. podstawa preferencyjna wynosiła 1 399,80 zł, a w 2026 r. wynosi 1 441,80 zł, co podnosi preferencyjne składki społeczne do ok. 456,19 zł miesięcznie (bez zdrowotnej).
Minimalna składka zdrowotna od roku składkowego 1.02.2026 wynosi 432,54 zł, co wynika z powrotu liczenia minimalnej podstawy od 100% płacy minimalnej.
Jakie składki przedsiębiorca opłaca za siebie?
Standardowo przedsiębiorca rozlicza i opłaca składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz dobrowolne chorobowe), a także – zależnie od wariantu – Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Dodatkowo zawsze występuje składka zdrowotna liczona według zasad właściwych dla formy opodatkowania.
W praktyce największe różnice między przedsiębiorcami wynikają z tego, czy ktoś jest na uldze (ulga na start, preferencyjny ZUS, Mały ZUS Plus) oraz jaką ma podstawę (ryczałt/dochód/limity w Małym ZUS Plus).
Składki ZUS za pracownika – co płaci pracodawca?
Zatrudnianie pracowników oznacza obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, a także na fundusze (m.in. FP, FS, FGŚP). Podstawą wymiaru składek pracownika jest wynagrodzenie brutto wraz z dodatkami, z pewnymi wyłączeniami wynikającymi z przepisów (np. zasiłki).
Wynagrodzenie pracownika podlega również ograniczeniom rocznej podstawy dla składek emerytalnej i rentowej (tzw. limit 30-krotności), co ma znaczenie głównie przy wyższych wynagrodzeniach.
Składki ZUS przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych (2026)
Przedsiębiorcy rozliczający się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych opłacają składki społeczne ZUS według tych samych zasad co inni przedsiębiorcy – ich wysokość zależy od tego, czy korzystają z ulgi (ulga na start, preferencyjny ZUS, Mały ZUS Plus), czy opłacają pełny „duży ZUS”. Różnica pojawia się natomiast przy składce zdrowotnej, która w ryczałcie nie jest liczona od dochodu, lecz od ustalonej ustawowo podstawy, zależnej od rocznego przychodu. W 2026 r. obowiązują trzy progi przychodowe, a podstawa składki zdrowotnej wynosi odpowiednio 60%, 100% lub 180% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego.
Co istotne z punktu widzenia podatkowego, przedsiębiorcy na ryczałcie mogą odliczyć od przychodu 50% zapłaconej składki zdrowotnej, co realnie obniża obciążenie podatkowe. Składka zdrowotna – niezależnie od progu – nie może być jednak niższa niż minimalna składka obowiązująca od 1 lutego 2026 r., czyli 432,54 zł miesięcznie. Przedsiębiorcy rozliczający działalność gospodarczą ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych opłacają składki społeczne ZUS na takich samych zasadach jak inni przedsiębiorcy (duży ZUS, preferencyjny ZUS, Mały ZUS Plus).
Odmiennie ustalana jest natomiast składka zdrowotna, która nie zależy od dochodu, lecz od rocznego przychodu. W 2026 r. obowiązują trzy progi przychodowe, a podstawa składki zdrowotnej wynosi odpowiednio 60%, 100% lub 180% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2025 r., ogłoszonego przez GUS.
Progi ryczałtu a składka zdrowotna (2026)
Przychód roczny do 60 000 zł
Podstawa składki zdrowotnej:
60% × przeciętne wynagrodzenie (IV kw. 2025)
Przychód roczny od 60 000 zł do 300 000 zł
Podstawa składki zdrowotnej:
100% × przeciętne wynagrodzenie (IV kw. 2025)
Przychód roczny powyżej 300 000 zł
Podstawa składki zdrowotnej:
180% × przeciętne wynagrodzenie (IV kw. 2025)
Do wyliczonej podstawy zawsze stosuje się stawkę 9%.
Składki ZUS przy podatku liniowym (2026)
Przy podatku liniowym (19%) składki społeczne ZUS w 2026 r. są identyczne jak przy innych formach opodatkowania i zależą wyłącznie od wybranego wariantu ZUS (duży ZUS, preferencyjny ZUS, Mały ZUS Plus).
Składka zdrowotna przy liniówce liczona jest od dochodu z działalności gospodarczej i wynosi 4,9% dochodu. Jednocześnie obowiązuje minimalna składka zdrowotna, która od roku składkowego rozpoczynającego się 1 lutego 2026 r. wynosi 432,54 zł miesięcznie (9% minimalnego wynagrodzenia).
W przeciwieństwie do skali podatkowej, przedsiębiorcy na podatku liniowym mają prawo do częściowego odliczenia składki zdrowotnej od dochodu (do ustawowego limitu). W praktyce oznacza to, że mimo wyższej składki zdrowotnej niż na ryczałcie, rzeczywiste obciążenie fiskalne może być niższe – szczególnie przy wyższych dochodach.
Składki ZUS przy skali podatkowej (zasady ogólne) w 2026 r.
Przedsiębiorcy rozliczający działalność gospodarczą według skali podatkowej (12% i 32%) opłacają składki społeczne ZUS na takich samych zasadach jak pozostali przedsiębiorcy – ich wysokość nie zależy od formy opodatkowania, lecz od rodzaju ZUS (ulgi lub pełny ZUS).
Kluczowa różnica dotyczy składki zdrowotnej, która przy skali podatkowej wynosi 9% dochodu i nie podlega żadnemu odliczeniu ani od podatku, ani od dochodu. Oznacza to, że przy wyższych dochodach skala podatkowa jest najmniej korzystna pod względem obciążeń zdrowotnych.
Podobnie jak przy innych formach opodatkowania, obowiązuje minimalna składka zdrowotna. Od roku składkowego rozpoczynającego się 1 lutego 2026 r. wynosi ona 432,54 zł miesięcznie, nawet jeśli dochód przedsiębiorcy jest bardzo niski lub zerowy.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o ZUS w 2026 r.
Czy składki ZUS w 2026 r. rosną przez zmianę stawek procentowych?
Nie. Stawki procentowe pozostają bez zmian. Wzrost wynika z podniesienia podstawy wymiaru składek (większe prognozowane przeciętne wynagrodzenie i wyższa płaca minimalna).
Ile wynosi duży ZUS w 2026 r.?
Około 1 926,77 zł miesięcznie za składki społeczne wraz z Funduszem Pracy, bez składki zdrowotnej.
Ile wynosi preferencyjny ZUS w 2026 r.?
Około 456,19 zł miesięcznie za składki społeczne, bez składki zdrowotnej i bez Funduszu Pracy (co do zasady FP tu nie występuje).
Ile wynosi minimalna składka zdrowotna w 2026 r.?
Od roku składkowego zaczynającego się 1 lutego 2026 r. minimalna składka zdrowotna wynosi 432,54 zł miesięcznie.
Czy w 2026 r. opłaca się chorobowe?
To zależy od ryzyka i potrzeb. Chorobowe jest dobrowolne, ale daje prawo do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Rezygnacja obniża miesięczną kwotę ZUS, ale ogranicza ochronę ubezpieczeniową.
Jaki jest zakres podstawy w Małym ZUS Plus w 2026 r.?
Podstawa musi mieścić się w widełkach 1 441,80–5 652 zł, a finalne składki zależą od dochodu i tego, gdzie w tych widełkach wypadnie wyliczona podstawa.
