Podatek liniowy
Podatek liniowy jest jedną z form opodatkowania dochodu przedsiębiorcy. Gdy ją wybierzemy, dochód będzie opodatkowany stałą stawką 19%. Należy pamiętać, że stawka opodatkowania będzie taka sama, niezależnie od wysokości dochodu. Na czym polega podatek liniowy, jak się go rozlicza i komu się opłaca?
- Nowy Ład wprowadził niekorzystne zmiany dotyczące podatku liniowego. Spowodowało to, że wielu przedsiębiorców zrezygnowało z tej formy opodatkowania.
- Rozliczanie się na podstawie karty podatkowej nie jest już możliwe dla nowych działalności.
- Nowe przepisy podatkowe wprowadziły do podatku 19% liniową składkę zdrowotną w wysokości 4,9% od dochodów, która może podlegać limitowanemu rozliczeniu w kosztach lub poprzez odliczenie od dochodu, a jej miesięczna wysokość może wynikać ze składki minimalnej.
- Realna stopa opodatkowania podatkiem liniowym wynosi 23,9%. Wysokość obciążeń podatkowych jest zatem wyższa niż w poprzednich latach.
- Warto rozważyć inne formy opodatkowania, które będą dla Ciebie najbardziej opłacalne. Możesz zdecydować się na podatek według zasad ogólnych lub ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Oświadczenie o zmianie formy opodatkowania składa się do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik uzyskał pierwszy przychód z działalności gospodarczej w danym roku. Jeżeli pierwszy przychód został uzyskany w grudniu, termin upływa z końcem roku podatkowego.
- Opłacalnym rozwiązaniem może okazać się przejście z jednoosobowej działalności gospodarczej na rzecz małej spółki z.o.o..
Od 2022 roku nie ma możliwości wyboru karty podatkowej jako formy opodatkowania przy zakładaniu nowej działalności. Z kolei przedsiębiorcy rozliczający się wedle popularnego podatku liniowego (tyczy się to zwłaszcza jednoosobowych działalności gospodarczych) muszą mierzyć się zmianami, które nie są dla nich korzystne.
Czym jest podatek liniowy?
Podatek liniowy jest formą opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz, po spełnieniu ustawowych warunków, dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej. Stała stawka podatku wynosi 19% podstawy opodatkowania. Dochód ustala się co do zasady jako przychód minus koszty uzyskania przychodów.
Wybór podatku liniowego wiąże się z dokonywaniem wpłat zaliczek na poczet tego podatku . Zaliczki na podatek liniowy są zasadniczo wpłacane miesięcznie. Kwartalny sposób wpłacania zaliczek mogą stosować podatnicy rozpoczynający działalność gospodarczą oraz mali podatnicy spełniający ustawowe warunki. W Polsce stawka podatku liniowego wynosi 19% od całości dochodów, które pochodzą z pozarolniczej działalności gospodarczej. Oznacza to, że podatnik zawsze płaci proporcjonalnie 19%, np. z 10,000 zł to 1,900 zł, a z 20,000 zł to już 3,800 zł. W odróżnieniu od skali podatkowej czy zanikającej już karty podatkowej, nie stosuje się wobec niego progów podatkowych. Warto tutaj nadmienić, że przedsiębiorcy rozliczający się metodą liniową nie mogą również korzystać z kwoty wolnej od podatku.
Podatnik prowadzący działalność opodatkowaną liniowo składa zeznanie PIT-36L, a przedsiębiorstwo w spadku – PIT-36LS. Zeznanie składa się od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.
Wybierając podatek liniowy, podatnik co do zasady nie może skorzystać ze wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Wyjątek dotyczy tak zwanego zerowego PIT-36L, gdy przez cały rok podatnik nie uzyskał przychodów, nie poniósł kosztów oraz nie dokonywał wskazanych w przepisach zwiększeń, pomniejszeń ani odliczeń. Wspólnym zeznaniem mogą zostać objęte wyłącznie dochody opodatkowane według skali podatkowej.
Co to znaczy, że podatek liniowy jest preferencyjny?
Preferencja podatku liniowego polega na tym, że jest on przewidziany wyłącznie dla podatników będących osobami fizycznymi i osiągających przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie (dotyczy to również wspólników spółki cywilnej, jawnej czy partnerskiej) lub działów specjalnych produkcji rolnej (np. uprawy w szklarniach, tunelach foliowych itp.). Podatek liniowy mogą więc stosować osoby fizyczne prowadzące działalność samodzielnie oraz wspólnicy spółki cywilnej, spółki partnerskiej i spółki jawnej niebędącej podatnikiem CIT.
W związku z tym, podatnik traci prawo do podatku liniowego, jeżeli w ramach działalności gospodarczej uzyska przychód ze świadczenia na rzecz obecnego lub byłego pracodawcy usług odpowiadających czynnościom wykonywanym w tym samym roku podatkowym w ramach stosunku pracy albo spółdzielczego stosunku pracy. Skutkiem jest obowiązek przeliczenia zaliczek od początku roku według skali podatkowej wraz z odsetkami. Podatkiem liniowym także nie mogą być opodatkowane dochody pochodzące ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy w ramach spółki cywilnej.
Możliwe jest łączenie umowy o pracę, pracę nakładczą, spółdzielczego stosunku pracy, zlecenia oraz umowy o dzieło (jako działalności wykonywanej osobiście) z działalnością opodatkowaną podatkiem liniowym.
Dla kogo podatek liniowy? Czy podatek liniowy po wprowadzeniu Polskiego Ładu dalej się opłaca?
W Polsce podatek liniowy przeznaczony jest dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Dotąd była to popularna forma rozliczania się z fiskusem przez osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą lub prowadzące małe firmy. Niestety, zmiany podatkowe zawarte w Polskim Ładzie sprawiły, że niemal wszyscy przedsiębiorcy płacą więcej rozliczając się w ten sposób niż w latach ubiegłych.
Po zmianach liczba podatników rozliczających się na podstawie podatku liniowego zmalała na rzecz ryczałtu.
Jak wyliczyć podatek liniowy?
Podatek liniowy jest stosunkowo prostą formą opodatkowania. W jaki sposób ustala się jego wysokość?
-
Należy ustalić przychód, a następnie odjąć od niego koszty uzyskania przychodu.W ten sposób otrzymujemy dochód, który stanowi podstawę opodatkowania.
-
Od tego podatnik płaci składkę zdrowotną wynoszącą 4,9% osiągniętego dochodu – nie można jej odliczyć od podatku.
-
Podatnik może pomniejszyć dochód o wysokość składek społecznych na własne ubezpieczenie lub swojego współpracownika.
Nowy Ład – podatek liniowy a zmiany podatkowe
Nowy Ład wprowadził spore zmiany dla liniowców. Są one dość niekorzystne dla przedsiębiorców i w zasadzie skłaniają do wyboru innej formy opodatkowania niż podatek liniowy. Wynika to z faktu, że faktyczne obciążenia publicznoprawne zwiększyły się do 23,9%. W konsekwencji, wiele osób rozważa inną formę opodatkowania.
Co konkretnie się zmieniło? Przekształceniu uległy następujące kwestie:
-
przedsiębiorca nie może już rozliczać się w oparciu o kartę podatkową,
-
zmieniła się wysokość i sposób odliczania składki zdrowotnej,
-
odliczenie składki zdrowotnej - Nowy Ład 2.0, obowiązujący od lipca 2022 roku, umożliwia jej częściowe zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu lub odliczenie od dochodu. W 2026 r. przedsiębiorca opodatkowany podatkiem liniowym ma możliwość rozliczenia zapłaconych składek zdrowotnych poprzez zaliczenie ich do kosztów uzyskania przychodów albo odliczenie od dochodu. Łączna kwota składek rozliczonych w tych formach nie może przekroczyć 14 100 zł.
-
wzrosła kwota wolna od podatku, ale nie dotyczy ona osób rozliczających się podatkiem liniowym.
Koniec z kartą podatkową
Od 2022 r. liniowcy mają spore ograniczenie w doborze formy opodatkowania. W ramach Nowego Ładu zlikwidowana została możliwość wyboru karty podatkowej. Odtąd korzystać mogą z niej tylko ci podatnicy, którzy robili to do tej pory. Dla nowych podatników rozliczających się liniowo jest to negatywna zmiana.
Podatek liniowy a składka zdrowotna
Nowy Ład to także zmiany w kwestii naliczania i opłacania wysokości składki zdrowotnej. Podatnik rozliczający się liniowo musi zapłacić składkę zdrowotną w wysokości 4,9% z dochodu osiągniętego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Początkowo ustawodawcy planowali ustanowić tę kwotę na poziomie 9%, jednak w wyniku analiz i nacisku stowarzyszeń pracodawców i pracowników, postanowili obniżyć ten odsetek.
W 2026 r. minimalna składka zdrowotna dla przedsiębiorców stosujących podatek liniowy wynosi:
-
za styczeń 2026 r. – 314,96 zł;
-
za miesiące od lutego 2026 r. do stycznia 2027 r. – 432,54 zł.
Podstawę wymiaru składki ustala się na podstawie dochodu osiągniętego w poprzednim miesiącu, przy czym podstawa za okres od lutego 2026 r. nie może być niższa niż 4 806 zł.
Składki na ubezpieczenie zdrowotne nie mogą być poniżej tych pułapów. Dla przedsiębiorców lepiej zarabiających to zawsze odpowiednik ich 4,9% dochodu.
Zwiększona kwota wolna od podatku a podatek liniowy
Nowy Ład bardzo duży nacisk położył na pracowników etatowych. Dotyczy to nie tylko zmian w kwestii wyliczania wysokości składki zdrowotnej, ale także możliwości skorzystania z nowej kwoty wolnej od podatku.
Podwyższona kwota wolna od podatku z 8000 zł brutto na 30 000 zł brutto sprawiła, że większość osób zarabiających najniższą krajową, lub zbliżoną ilość pieniędzy, sporo zyskała na zmianach.
Kwota wolna od podatku ma zastosowanie do dochodów opodatkowanych według skali podatkowej. Nie stosuje się jej ani w podatku liniowym, ani w przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Ryczałt jest obliczany od przychodu, zasadniczo bez pomniejszania go o koszty uzyskania przychodów.
Zmiany w podatku liniowym
Zmiany w podatku liniowym dotyczą głównie składki zdrowotnej:
-
składka miesięczna wynosi 4,9% dochodu, ale nie mniej niż 381,78 zł;
-
składka roczna wynosi 4,9% dochodu, ale nie mniej niż 4581,36 zł (rok składkowy to okres od 1 lutego danego roku do 31 stycznia roku następnego);
-
limit odliczenia składek zdrowotnych w rozliczeniu rocznym za 2024 rok nie może przekroczyć 11 600 zł (w 2023 roku limit ten wynosi 10 200 zł).
Wzrosło realne opodatkowanie
Brak możliwości skorzystania z kwoty wolnej to tylko jeden z problemów. Nowy sposób obliczania składki zdrowotnej wpływa wymiernie na opodatkowanie przedsiębiorcy rozliczającego się w oparciu o podatek liniowy. Musi zapłacić on 19% podstawy podatku. Do tego dochodzi wpłata 4,9% z tytułu składki zdrowotnej, która może podlegać limitowanemu rozliczeniu w kosztach lub poprzez odliczenie od dochodu, a jej miesięczna wysokość może wynikać ze składki minimalnej.
Jak można zmienić formę opodatkowania?
Powyższe dane pokazują, że podatek liniowy przestał być opłacalny dla większości przedsiębiorców. W zasadzie jest on dobry wyłącznie dla tych osób prowadzących działalność gospodarczą, którzy osiągają przychody stosunkowo niskie lub nie przekraczają drugiego progu podatkowego.
Podatek liniowy, choć prosty, nie jest jednak już do końca opłacalny. Być może warto rozważyć inne formy opodatkowania:
-
opodatkowanie na skali podatkowej – czyli na zasadach ogólnych,
-
ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
Obie te formy są przewidziane dla przedsiębiorców i mają swoje wady i zalety. Każdy przedsiębiorca musi samodzielnie ocenić, która forma opodatkowania jest dla niego korzystna. Podatnicy opodatkowani według skali mogą korzystać z ulg i preferencji po spełnieniu właściwych warunków. Ulga dla klasy średniej została jednak zlikwidowana w 2022 r. Należy również podkreślić, że podatnik liniowy nie jest pozbawiony wszystkich ulg podatkowych. Może korzystać między innymi z ulgi B+R, ulgi na robotyzację, ulgi na ekspansję, ulgi termomodernizacyjnej, ulgi na IKZE oraz wybranych zwolnień, jeżeli spełnia warunki ustawowe.
Zmiana formy opodatkowania nie musi obowiązywać ciągle
Formy rozliczenia się z fiskusem nie są wybierane raz na zawsze. Jeśli firma lub osoba fizyczna, prowadząca działalność gospodarczą i rozliczająca się w formie podatku liniowego jest chętna zmienić formę opodatkowania, winna jest zrobić to do najpóźniej 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnie pierwszy w danym roku podatkowym przychód. Jeśli jednak pierwszy przychód zostanie osiągnięty w grudniu, informację o wyborze formy opodatkowania można złożyć do końca roku. Decyzja o zmianie formy opodatkowania wymaga złożenia informacji u naczelnika właściwego urzędu skarbowego.
Wyboru podatku liniowego albo ryczałtu dokonuje się przez złożenie oświadczenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego lub za pośrednictwem CEIDG.
Od jakiej kwoty opłacalną formą opodatkowania jest podatek liniowy?
Bywa, że z podatku liniowego można odnieść niewątpliwe korzyści. Nowe przepisy wprowadziły 12% podatku dla pierwszego progu podatkowego do kwoty nieprzekraczającej 120 000 zł. W przypadku przekroczenia tej kwoty, podatnik musi zapłacić aż 32% stawki podatku.
Dla przedsiębiorców stosujących podatek liniowy przejście na opodatkowanie na zasadach ogólnych może być korzystniejsze do momentu przekroczenia przychodów dla drugiego progu podatkowego.
W przypadku skali podatkowej stawka 12% ma zastosowanie do podstawy obliczenia podatku nieprzekraczającej 120 000 zł, natomiast stawka 32% jest stosowana wyłącznie do nadwyżki ponad tę kwotę. Próg odnosi się do podstawy opodatkowania, a nie do przychodu brutto. Samo przekroczenie progu nie przesądza o opłacalności podatku liniowego.
Czy opłaca się spółka zamiast podatku liniowego?
Spółka z o.o. jest odrębnym podatnikiem CIT. Stawka 9% może być stosowana do dochodów innych niż zyski kapitałowe, jeżeli spółka spełnia warunki dotyczące wysokości przychodów oraz posiada status małego podatnika albo rozpoczyna działalność. Preferencja podlega również ustawowym wyłączeniom, między innymi w niektórych przypadkach przekształceń i aportów.
Wspólnik spółki z o.o. co do zasady nie odpowiada za jej zobowiązania. Nie oznacza to jednak całkowitego wyłączenia ryzyka majątkowego osoby fizycznej. Jeżeli wspólnik jest jednocześnie członkiem zarządu, w określonych sytuacjach może ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki, w szczególności po bezskutecznej egzekucji z jej majątku.
W przypadku wypłaty zysku w formie dywidendy występuje zasadniczo kolejny poziom opodatkowania według stawki 19%.
Podsumowanie: podatek liniowy w 2026 r.
Wybierając podatek liniowy, przedsiębiorca opłaca PIT według stawki 19% uzyskanego dochodu, niezależnie od jego wysokości. Stała stawka podatku i brak progresji podatkowej należą do podstawowych zalet podatku liniowego. Dochód ustala się co do zasady jako przychód minus koszty uzyskania przychodów. W praktyce oznacza to, że przy znaczących kosztach podstawą opodatkowania jest przychód pomniejszony o prawidłowo udokumentowane wydatki spełniające definicję kosztów podatkowych.
Do najważniejszych wad podatku liniowego należą brak kwoty wolnej oraz co do zasady brak prawa do wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Brak kwoty wolnej jest niekiedy opisywany jako opodatkowanie od pierwszej zarobionej złotówki. Należy jednak podkreślić, że precyzyjnie chodzi o pierwszą złotówkę podstawy opodatkowania, a nie o pierwszą złotówkę przychodu.
FAQ: podatek liniowy w 2026 r.
