Split payment. Mechanizm podzielonej płatności
Mechanizm podzielonej płatności (MPP, split payment) polega na rozdzieleniu zapłaty za fakturę: kwota VAT trafia na rachunek VAT sprzedawcy, a kwota netto na jego rachunek rozliczeniowy lub jest rozliczana w inny sposób. Obowiązkowy MPP nie dotyczy wszystkich przedsiębiorców. Stosuje się go, gdy spełnione są łącznie ustawowe warunki, w szczególności gdy kwota należności ogółem na fakturze przekracza 15 000 zł, a faktura obejmuje towar lub usługę z załącznika nr 15 do ustawy o VAT.
Mechanizm podzielonej płatności jest jednym z rozwiązań służących ograniczaniu oszustw i nadużyć w VAT. Polski obowiązkowy model MPP funkcjonuje na podstawie szczególnego upoważnienia Rady Unii Europejskiej.
Obowiązek ten dotyczy wszystkich przedsiębiorców – małych, średnich oraz dużych firm.
Wyjaśniamy, na czym dokładnie polega mechanizm podzielonej płatności. Co to jest i jak go stosować?
Co to jest split payment, czyli mechanizm podzielonej płatności?
Mechanizm podzielonej płatności funkcjonuje w Polsce od 1 lipca 2018 r. Początkowo miał charakter dobrowolny. Obowiązkowy MPP dla określonych transakcji został wprowadzony od 1 listopada 2019 r. Podstawą wprowadzenia dobrowolnego MPP była ustawa z 15 grudnia 2017 r., natomiast obowiązkowy MPP wprowadziła ustawa z 9 sierpnia 2019 r. Zgoda na stosowanie przez Polskę szczególnego obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności została przedłużona do 29 lutego 2028 r.
Za niezastosowanie mechanizmu podzielonej płatności powyżej konkretnych kwot grożą sankcje zarówno dla sprzedającego, jak i kupującego.
Na czym polega split payment? MPP polega na rozdzieleniu płatności za fakturę VAT wystawioną za towar lub usługę. Taka płatność odbywa się poprzez specjalny przelew, nazywany komunikatem przelewu. Płatność jest rozdzielona na:
- kwotę netto,
oraz
- podatek VAT (przesyłany na rachunek VAT sprzedawcy).
Kwota netto trafia na bieżący rachunek rozliczeniowy dostawcy, natomiast kwota VAT na specjalny rachunek bankowy - rachunek VAT. Alternatywnie kwota netto może trafić w ręce sprzedającego w formie gotówki. Warto zaznaczyć, że obie otrzymane kwoty stanowią własność przedsiębiorcy.
Warto wiedzieć, że mechanizm ten stosuje się wyłącznie do transakcji dokonywanych przelewem w złotych polskich na rzecz innych podatników VAT.
Split payment. Jak stworzyć rachunek VAT?
Rachunek VAT jest prowadzony przez bank lub SKOK w związku z rachunkiem rozliczeniowym prowadzonym w złotych. Rachunku VAT nie prowadzi się dla rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego (ROR). Jeden rachunek VAT może być prowadzony dla więcej niż jednego rachunku rozliczeniowego danego posiadacza. Konto stanowi własność przedsiębiorcy. Rachunek VAT podatnika nie może być utożsamiony z rachunkiem urzędu skarbowego lub innej instytucji. Chociaż rachunek VAT należy do przedsiębiorcy to już zgromadzone na nim środki muszą zostać przeznaczone na ściśle określone cele.
Mechanizm podzielonej płatności (MPP) nie jest stosowany w przypadku rachunków prywatnych przedsiębiorców.
Kto może stosować mechanizm podzielonej płatności?
Mechanizm podzielonej płatności może być stosowany przez podatników VAT przy płatnościach w złotych za faktury, na których wykazano kwotę VAT. MPP może stosować również podatnik korzystający ze zwolnienia z VAT, jeżeli jako nabywca otrzymał fakturę z wykazanym podatkiem. W zależności od wysokości transakcji split payment może mieć charakter dobrowolny lub obowiązkowy.
Mechanizmu podzielonej płatności, split payment, nie można zastosować w przypadku:
- konsumenta, który nie prowadzi działalności gospodarczej;
- przedsiębiorcy, który otrzymuje faktury bez kwoty podatku VAT (np. od podatników zwolnionych z VAT);
- przedsiębiorcy, którzy rozliczają się przy użyciu gotówki lub karty płatniczej.
Split payment stosuje się w transakcjach B2B, czyli firma-firma, nie stosuje się w transakcjach B2C (firma-osoba prywatna).
Dobrowolny split payment
W przypadku kiedy przedsiębiorca, podatnik VAT, zakupuje od innego przedsiębiorcy towar lub usługę może zastosować podzieloną płatność. Jeśli się na to zdecyduje, wybiera się komunikat przelewu, a bank rozdziela przelew na dwa różne rachunki dostawcy: rachunek rozliczeniowy i rachunek VAT.
Obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności
Obowiązkowy MPP stosuje się, jeżeli kwota należności ogółem na fakturze przekracza 15 000 zł oraz faktura obejmuje co najmniej jeden towar lub usługę wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT. Wówczas należność musi zostać przelana na konto sprzedawcy z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności.
Jakie towary i usługi wliczają się do załącznika nr 15?
Są to m.in. określone wyroby stalowe i metale, paliwa, węgiel i produkty węglowe, odpady i surowce wtórne, wybrane urządzenia elektroniczne i części motoryzacyjne oraz określone usługi budowlane. Przy ocenie konkretnej transakcji należy każdorazowo odwołać się do aktualnego załącznika nr 15.
Adnotacja na fakturze „mechanizm podzielonej płatności”
Jeżeli kwota należności ogółem na fakturze przekracza 15 000 zł i faktura obejmuje co najmniej jeden towar lub usługę z załącznika nr 15 do ustawy o VAT, faktura powinna zawierać wyrazy „mechanizm podzielonej płatności”.
Jeżeli sprzedawca pominie wymagane oznaczenie „mechanizm podzielonej płatności”, powinien skorygować fakturę przez wystawienie faktury korygującej. Brak oznaczenia nie zwalnia nabywcy z obowiązku zastosowania MPP, jeżeli ustawowe przesłanki obowiązkowego MPP są spełnione.
Obowiązek skorzystania z mechanizmu podzielonej płatności, split payment, następuje wówczas, kiedy choć jedna pozycja na fakturze (której sumaryczna wartość przekracza 15 tys. zł) znajduje się na liście towarów lub usług wrażliwych. Jeżeli faktura przekraczająca 15 000 zł zawiera choć jedną pozycję z załącznika nr 15, obowiązek zastosowania MPP dotyczy co najmniej należności przypadającej na towary lub usługi objęte załącznikiem nr 15. Podatnik może jednak dobrowolnie zapłacić w MPP także pozostałą część faktury.
Mechanizm podzielonej płatności (MPP), a komunikat przelewu
Jeśli przedsiębiorca chce zapłacić za transakcję z wykorzystaniem mechanizmu split payment, robi to za pomocą specjalnego przelewu z rachunku firmowego, który nazwano komunikatem przelewu.
Komunikat przelewu MPP zawiera m.in. kwotę podatku VAT, kwotę odpowiadającą całości albo części wartości sprzedaży brutto, numer faktury oraz NIP dostawcy towarów lub usługodawcy.
W przypadku, kiedy płatność dotyczy zaliczki, w miejsce gdzie wpisuje się numer faktury VAT, należy wpisać „zaliczka”. W przypadku zbiorczej płatności MPP można wskazać okres obejmujący od jednego dnia do jednego miesiąca, pod warunkiem że zapłata obejmuje wszystkie faktury wystawione przez jednego dostawcę lub usługodawcę w tym okresie.
Kupujący nie musi znać numeru rachunku VAT sprzedawcy. Środki, które trafią na rachunek firmowy zostaną rozdzielone przez bank automatycznie. Jeśli regulując fakturę widnieje na niej wpis o mechanizmie split payment to nie trzeba wykonywać dwóch przelewów. Wystarczy wybrać opcję („komunikat przelewu”) i bank sam przekaże odpowiednią kwotę na konto wystawcy faktury, a kwota podatku VAT trafia na subkonto VAT.
Split payment, a wykorzystanie środków z rachunku VAT
Środki zgromadzone na rachunku VAT są własnością przedsiębiorcy, jednak możliwość ich dysponowania jest ograniczona. Środki z rachunku VAT mogą być wykorzystywane wyłącznie w przypadkach określonych przepisami, m.in. do regulowania VAT, podatku dochodowego PIT lub CIT, akcyzy (w tym przedpłat podatku akcyzowego), należności celnych oraz określonych należności z tytułu składek ZUS i KRUS. Pełny katalog dopuszczalnych płatności wynika z Prawa bankowego.
Przekazanie środków z rachunku VAT za zgodą naczelnika urzędu skarbowego
W przypadku kiedy przedsiębiorca nie przewiduje zapłaty powyższych zobowiązań lub ich nie ma, a na rachunku VAT zgromadziło się sporo środków, powinien on zgłosić się do urzędu skarbowego z prośbą o transfer na rachunek firmowy. Zgodnie z treścią ustawy (art. 108b ust. 1), Urząd skarbowy ma 60 dni na rozpatrzenie bezpłatnego wniosku o uwolnienie tych środków, czyli przekazanie ich na twój rachunek firmowy. We wniosku skierowanym do urzędu skarbowego właściciel rachunku wskazuje kwotę, jaką chce wypłacić z rachunku VAT.
Podatnik może wystąpić do naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem o przekazanie wskazanej kwoty z rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy. Postanowienie powinno zostać wydane w terminie 60 dni. Przesłanki odmowy nie ograniczają się obecnie wyłącznie do zaległości w VAT. Obejmują również wskazane w ustawie zaległości dotyczące innych podatków i należności publicznoprawnych oraz ustawowo określone przypadki uzasadnionej obawy dotyczącej wykonania zobowiązań.
Mechanizm podzielonej płatności. Jakie są korzyści?
Dlaczego warto używać płatności podzielonej? Zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności ma wiele korzyści:
-
zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności wiąże się z określonymi w ustawie skutkami ochronnymi. W zakresie kwoty podatku zapłaconej w MPP nie stosuje się wskazanych w art. 108c ustawy o VAT dodatkowych zobowiązań podatkowych;
-
zapłata z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności może pozwolić na zaliczenie wydatku do kosztów uzyskania przychodów także wtedy, gdy płatność została dokonana na rachunek spoza wykazu podatników VAT, o ile spełnione są ustawowe warunki. Jeżeli jednak faktura podlegała obowiązkowemu MPP, a płatność została dokonana z pominięciem tego mechanizmu, odpowiednia część wydatku może zostać wyłączona z kosztów uzyskania przychodów
-
podatnik może wystąpić o zwrot różnicy podatku na swój rachunek VAT. W takim przypadku zwrot jest dokonywany w terminie 25 dni (organ podatkowy nie może przedłużyć terminu zwrotu);
-
zastosowanie MPP może również chronić przed podwyższoną stawką odsetek za zwłokę, jeżeli spełnione są warunki określone w ustawie, w tym dotyczące odpowiednio wysokiego udziału podatku naliczonego wynikającego z faktur opłaconych z zastosowaniem MPP
- w przypadku zapłaty zobowiązania podatkowego w całości z rachunku VAT w terminie wcześniejszym niż termin zapłaty, który wynika z ustawy o VAT, przedsiębiorca może zmniejszyć kwotę zobowiązania podatkowego. Stosuje się wówczas obliczenie wartości skonta za pomocą wzoru: S = Z × r × n/360
S – kwota skonta, o którą obniża się kwotę zapłaty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku,
Z – oznacza kwotę zobowiązania podatkowego z tytułu podatku VAT, która wynika z deklaracji podatkowej przed obniżeniem zobowiązania,
r – stopa referencyjna NBP, obowiązuje na dwa dni robocze przed dniem zapłaty podatku,
n – liczba dni od faktycznego terminu zapłaty (obciążenia rachunku VAT) bez tego dnia, do terminu określonego dla zapłaty podatku, włączając ten dzień.
Sankcje i dodatkowe zobowiązanie podatkowe
Środki na rachunku VAT korzystają z ograniczonej ochrony przed zajęciem. Nie podlegają zajęciu na poczet należności innych niż należności wskazane w art. 62b ust. 2 pkt 2 Prawa bankowego. W przypadku, kiedy zastosowanie split payment jest obowiązkowe, ale nie zostało wykonane, grożą odpowiednie sankcje ze strony urzędu skarbowego.
Konsekwencje należy rozdzielić na dotyczące sprzedawcy i nabywcy. Nabywcy, który mimo obowiązku nie zastosuje MPP, może zostać ustalone dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30% kwoty VAT przypadającej na nabyte towary lub usługi z załącznika nr 15, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków. Na gruncie Kodeksu karnego skarbowego naruszenie obowiązku zapłaty w MPP może podlegać karze grzywny do 720 stawek dziennych. Z kolei brak wymaganego oznaczenia MPP na fakturze może powodować konsekwencje po stronie wystawcy, a wadliwe wystawienie faktury podlega odrębnej regulacji KKS.
Jeżeli płatność wynikająca z faktury, w odniesieniu do której przepisy wymagają zastosowania MPP, zostanie dokonana z pominięciem tego mechanizmu, podatnik może utracić prawo do zaliczenia odpowiedniej części wydatku do kosztów uzyskania przychodów na zasadach określonych w ustawie o PIT albo ustawie o CIT.
Podsumowanie
Mechanizm podzielonej płatności to ważne narzędzie, które pomaga przedsiębiorcom w bezpiecznym i zgodnym z przepisami rozliczaniu VAT. Stosowanie split paymentu nie tylko chroni przed sankcjami, ale także daje możliwość optymalizacji kosztów podatkowych i lepszej kontroli nad finansami firmy. Warto dobrze poznać zasady jego działania, aby wykorzystać wszystkie korzyści, jakie oferuje ten system.
FAQ – split payment
