Jak rozliczać przychody z różnych źródeł?

2023-08-23 Aktualizacja: 2026-07-24

Złożenie deklaracji podatkowej jest obowiązkiem każdego podatnika. Odpowiedni formularz stosunkowo łatwo wypełnić w sytuacji, kiedy mamy jedno źródło dochodów. Sytuacja nieco komplikuje się jeśli musimy rozliczyć przychody z innych źródeł.

Do złożenia rocznego zeznania podatkowego są zobowiązane osoby fizyczne, które uzyskały przychody wymagające wykazania w odpowiednim zeznaniu PIT. Obowiązek ten może dotyczyć zarówno osób nieprowadzących działalności gospodarczej, jak i przedsiębiorców. Aby dokonać odpowiedniego rozliczenia z fiskusem należy odpowiednio zakwalifikować swoje źródła dochodu. Często zdarza się, że podatnicy mają dochody pochodzące z różnych źródeł. Jak poprawnie obliczyć takie przychody i wyliczyć odpowiednią kwotę podatku dochodowego?

Różne rodzaje przychodów

Osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania dla celów podatkowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co do zasady podlegają opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę, która posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Zasady te stosuje się z uwzględnieniem właściwych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Podstawowe źródła przychodów wykazane są w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT) w art. 10 ust. 1 (punkty 1-4 i 6-9, a także w pkt 8a i 8b). W tym miejscu znajduje się katalog podstawowych kategorii przychodów.

Ustawa o PIT wyodrębnia następujące źródła przychodów:

1. stosunek służbowy, stosunek pracy, praca nakładcza, spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w określonych spółdzielniach rolniczych oraz emerytura lub renta;

2. działalność wykonywana osobiście;

3. pozarolnicza działalność gospodarcza;

4. działy specjalne produkcji rolnej;

5. najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa i umowy o podobnym charakterze, poza składnikami majątku związanymi z działalnością gospodarczą;

6. kapitały pieniężne i prawa majątkowe;

7. odpłatne zbycie nieruchomości, określonych praw majątkowych oraz innych rzeczy, jeżeli spełnione są warunki wskazane w ustawie;

8. działalność zagranicznej jednostki kontrolowanej;

9. niezrealizowane zyski;

10. inne źródła.

Przychody z innych źródeł

Warto dokładnie przyjrzeć się ostatniej pozycji w katalogu źródeł przychodów, czyli przychody z innych źródeł. Przychody z innych źródeł to inne rodzaje przychodów, których zakwalifikowanie do odpowiedniej grupy zazwyczaj leży po stronie podatnika. Jakie to mogą być przychody?

• przychody, które zostały osiągnięte z działalności niezarejestrowanej;
• zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego;
• zasiłki dla bezrobotnych;
• alimenty;
• stypendia;
• dopłaty i nagrody;
• kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny;
• kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego (chorobowe, macierzyńskie, świadczenie rehabilitacyjne);
• należne przychody z działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie wyrobu wina przez producentów będących rolnikami wyrabiającymi mniej niż 100 hektolitrów wina w ciągu roku podatkowego;
• przychody, które nie znajdują pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzące ze źródeł nieujawnionych. Jest to szczególna kategoria przychodów, do której mają zastosowanie odrębne zasady ustalania podstawy opodatkowania i sankcyjna stawka podatku. Nie należy utożsamiać jej z każdym przychodem, którego podatnik nie potrafi samodzielnie zakwalifikować.

Przychody, które nie zostały wyszczególnione w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako odrębne źródło przychodów, na ogół należy zaliczyć do przychodów z innych źródeł. Przychody z innych źródeł dotyczą zarówno osób fizycznych jak i przedsiębiorców. Przedsiębiorca może uzyskiwać przychody z innych źródeł jako osoba fizyczna. Jeżeli jednak dane świadczenie pozostaje w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i spełnia przesłanki określone w art. 14 ustawy o PIT, powinno zostać zaliczone do przychodów z działalności gospodarczej.

Opodatkowanie przychodów z innych źródeł

Uzyskanie przychodów z innych źródeł nie zawsze jest opodatkowane. Przykładem są alimenty. W takim przypadku należy pamiętać o zwolnieniu z podatku alimentów na rzecz dzieci, które nie ukończyły 25. roku życia. Zwolnione z podatku są również alimenty wypłacane bez limitu wiekowego dla dzieci, które na podstawie odrębnych przepisów otrzymują zasiłek lub dodatek pielęgnacyjny albo rentę socjalną. Inne zwolnione z odprowadzenia podatku dochodowego z danego źródła dochodu to m.in.:

• renty przyznane na podstawie odrębnych przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin;
• otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, tylko wtedy, kiedy ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw lub aktów administracyjnych (nie obejmuje przypadków wyraźnie wyłączonych w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT);
• kwoty zwracane przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych w związku z wygaśnięciem zezwolenia na utworzenie funduszu inwestycyjnego - w wysokości wpłat wniesionych do funduszu.

Jak rozliczać przychody z różnych źródeł?

Istotne jest, aby zwrócić uwagę na formularze, które mogą być odpowiednie dla danego źródła przychodów. Przychody z innych źródeł mogą być wykazywane w PIT-37 albo PIT-36, zależnie od sposobu ich uzyskania i rozliczenia. PIT-37 jest przeznaczony zasadniczo dla podatników uzyskujących dochody za pośrednictwem płatników. PIT-36 stosuje się m.in. w przypadku przychodów, od których podatnik samodzielnie oblicza podatek lub zaliczki, oraz innych przychodów, których nie można rozliczyć w PIT-37. Aby prawidłowo rozliczyć przychody należy wypełnić specjalną rubrykę „inne źródła”, gdzie możemy wpisać dochody z innych źródeł.

W rozliczeniu formularza PIT pomocny będzie Program PIT. Dzięki prostemu programowi można szybko i sprawnie rozliczyć PIT bez konieczności wychodzenia z domu.

Przychody z innych źródeł są opodatkowane na zasadzie skali podatkowej, czyli na zasadach ogólnych. Dochody opodatkowane według skali podatkowej podlegają stawce 12% do podstawy obliczenia podatku wynoszącej 120 000 zł oraz stawce 32% od nadwyżki ponad 120 000 zł. W pierwszym przedziale stosuje się kwotę zmniejszającą podatek w wysokości 3 600 zł.

W przypadku konkretnych „innych źródeł przychodów” niezbędne jest poszukanie i użycie odpowiedniego formularza, który pozwoli rozliczyć odrębne źródła przychodów z urzędem skarbowym. Czasem konieczne może się okazać złożenie dwóch osobnych zeznań podatkowych.

Rodzaj właściwego zeznania zależy od ustawowego źródła przychodów i sposobu jego opodatkowania. W szczególności:

• PIT-37 służy przede wszystkim do rozliczenia dochodów opodatkowanych według skali, uzyskanych za pośrednictwem płatnika;

• PIT-36 obejmuje m.in. działalność gospodarczą opodatkowaną według skali, dochody zagraniczne, sprzedaż rzeczy przed upływem pół roku oraz inne dochody rozliczane samodzielnie;

• PIT-28 służy do rozliczenia przychodów opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, w tym najmu prywatnego;

• PIT-36L służy do rozliczenia działalności opodatkowanej podatkiem liniowym;

• PIT-38 obejmuje określone dochody z kapitałów pieniężnych oraz rozliczenie walut wirtualnych;

• PIT-39 służy do rozliczenia odpłatnego zbycia nieruchomości i określonych praw majątkowych przed upływem ustawowego okresu pięcioletniego.

Opodatkowanie najmu prywatnego i podnajmu

Należy pamiętać o zmianach w prawie podatkowym wprowadzonym w 2023 roku w kwestii najmu, podnajmu, dzierżawy i poddzierżawy. Do końca 2022 roku możliwe było, aby podatnicy osiągający przychód w ten sposób mogli rozliczyć przychody na zasadach ogólnych. Od 2023 r. przychody z najmu prywatnego, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy oraz innych umów o podobnym charakterze są opodatkowane wyłącznie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i wykazywane w zeznaniu PIT-28. Stawka wynosi 8,5% przychodu do kwoty 100 000 zł oraz 12,5% od nadwyżki ponad tę kwotę.

PIT-8C – co to jest?

Obecnie formularz PIT-8C jest przeznaczony do informacji o określonych dochodach z kapitałów pieniężnych. Jeżeli na podmiocie wypłacającym określone przychody z innych źródeł ciąży obowiązek informacyjny, przychody te wykazuje się obecnie co do zasady w informacji PIT-11.

Rodzaje opodatkowania a inne źródła przychodów

W przypadku uzyskiwania innych źródeł dochodów przy działalności gospodarczej ważny jest rodzaj wybranego opodatkowania przychodów.

Zasady ogólne

Podatnik prowadzący działalność gospodarczą opodatkowaną według skali wykazuje dochód lub stratę z tej działalności w PIT-36 wraz z załącznikiem PIT/B. W tym samym zeznaniu może wykazać również inne dochody podlegające łączeniu i opodatkowaniu według skali. Dochodów opodatkowanych odrębnie, np. ryczałtem, podatkiem liniowym albo podatkiem od odpłatnego zbycia nieruchomości, nie łączy się z dochodami opodatkowanymi według skali. Dodatkowo należy dołączyć załącznik PIT/B, w którym wykazujemy przychody, koszty uzyskania przychodów oraz dochód bądź stratę z działalności gospodarczej.

Działalność opodatkowana podatkiem liniowym

W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem liniowym (19%) i jednoczesnemu osiąganiu przychodów np. z tytułu umowy o pracę lub emerytury należy odrębnie opodatkować i rozliczyć dochody z działalności gospodarczej oraz dochody osiągnięte z pozostałych źródeł.

Dochody z działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem liniowym wykazuje się w PIT-36L wraz z właściwymi załącznikami, w tym co do zasady PIT/B. Pozostałe dochody opodatkowane według skali wykazuje się w PIT-37 albo PIT-36, zależnie od tego, czy zostały uzyskane za pośrednictwem płatnika i czy podatnik spełnia warunki do zastosowania PIT-37.

Opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych

W przypadku działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych należy osobno opodatkować i rozliczyć dochody z działalności gospodarczej oraz dochody osiągnięte w ramach innych źródeł – w tym przypadku dochody z działalności gospodarczej nie łączą się z dochodami uzyskanymi w ramach innych źródeł przychodów.

Należy złożyć dwa zeznania osobne:

• zeznanie PIT-37, w którym należy rozliczyć dochód osiągnięty z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia czy też umowy o dzieło,
• zeznanie PIT-28, należy w tym formularzu podać szczegółowe informacje o przychodach, w odniesieniu do których miała zastosowanie ryczałtowa forma opodatkowania. Jeżeli działalność jest prowadzona w formie spółki osób fizycznych, właściwym załącznikiem jest PIT-28/B.

Opodatkowanie kartą podatkową

W sytuacji, kiedy osoba prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadzie karty podatkowej oraz jednocześnie osiąga przychody z umowy o pracę, umowy zlecenia czy też umowy o dzieło należy złożyć zeznanie PIT-37.

Podatnik opodatkowany kartą podatkową nie składa zeznania rocznego dotyczącego dochodów z tej działalności. Wysokość podatku na dany rok ustala naczelnik urzędu skarbowego w decyzji.

Należy jednak pamiętać o złożeniu deklaracji PIT-16A, w której zostaną wykazane składki na ubezpieczenie zdrowotne zapłacone w danym okresie rozliczeniowym oraz kwotę składek zdrowotnych, o które został pomniejszony podatek wynikający z karty podatkowej.

Dochód ze sprzedaży papierów wartościowych oraz odpłatnego zbycia nieruchomości

Dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych oraz nieruchomości rozlicza się odrębnie, o ile transakcje te nie są zaliczane do przychodów z działalności gospodarczej. Należy zbadać, czy zbycie nastąpiło w wykonaniu działalności gospodarczej i czy zbywany składnik był związany z tą działalnością. O jakie przychody chodzi?

• przychody z kapitałów pieniężnych oraz praw majątkowych - sprzedaż papierów wartościowych (akcji lub udziałów spółek), pochodnych instrumentów finansowych, walut wirtualnych;
• przychody z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części albo innych rzeczy – jeżeli zbycie nie następuje w ramach działalności gospodarczej.

Niezależnie od przychodów z działalności gospodarczej i z pozostałych tytułów rozliczanych w PIT-36, PIT-36L, PIT-37, przychody:

• z kapitałów pieniężnych oraz praw majątkowych podatnik musi rozliczyć w PIT-38;
• z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości przed upływem pięciu lat od końca roku, w którym nastąpiło jej nabycie, podatnik rozlicza w formularzu PIT-39.

Podsumowanie

Prawidłowe rozliczenie PIT wymaga przede wszystkim ustalenia, z jakiego źródła pochodzi dany przychód. Przychód uzyskany z pracy, najmu, kapitałów, działalności prowadzonej na własny rachunek lub sprzedaży nieruchomości może podlegać odmiennym zasadom opodatkowania podatkiem dochodowym i wymagać zastosowania innego formularza.

Pozostałe przychody można zakwalifikować jako przychody z innych źródeł tylko wtedy, gdy ustawa o PIT nie zalicza ich do odrębnej kategorii. Podatnik nie może swobodnie decydować o źródle przychodu. Powinien uwzględnić charakter świadczenia, okoliczności jego otrzymania oraz ewentualny związek z działalnością gospodarczą.

Dochody opodatkowane według skali należy co do zasady łączyć. Stawka 12% ma zastosowanie do podstawy opodatkowania nieprzekraczającej 120 000 zł, natomiast stawką 32% jest objęta wyłącznie nadwyżka ponad tę kwotę. Nie wszystkie dochody podatnika podlegają jednak łączeniu. Przychody rozliczane ryczałtem, podatkiem liniowym albo w PIT-38 lub PIT-39 rozlicza się odrębnie.

O Autorze:

Anna Ciecierska – redaktorka specjalizująca się w tematyce prawa podatkowego i finansów publicznych. Absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim, od kilku lat związana z branżą wydawniczą i edukacyjną. Od października 2022 roku współpracuje z serwisem Podatnik.info jako redaktorka merytoryczna, odpowiadając za tworzenie oraz weryfikację materiałów eksperckich. Jej priorytetem jest dostarczanie rzetelnych, aktualnych i przystępnie opracowanych informacji dla czytelników szukających praktycznych wskazówek w gąszczu przepisów podatkowych. Dzięki solidnemu zapleczu humanistycznemu oraz ukończonym specjalistycznym kursom podatkowym, łączy umiejętność precyzyjnego formułowania treści z ekspercką wiedzą merytoryczną. W serwisach podatkowych odpowiada za redakcję i weryfikację treści informacyjnych, artykułów eksperckich, poradników oraz komentarzy do zmian legislacyjnych. Z powodzeniem tłumaczy zawiłości przepisów na przystępny język, dbając przy tym o ich poprawność prawną i aktualność.

Ocena artykułu:

(4.6/5), głosów: 274