Skąd wynika niedopłata podatku na PIT?
Coraz mniej czasu pozostało do rozliczenia deklaracji podatkowych. Po obliczeniach czasem pojawia się nadpłata podatku, którą otrzymujemy w formie zwrotu pieniędzy, a czasem niedopłata, zgodnie z którą musimy fiskusowi dopłacić do naszego podatku. Dlaczego tak się dzieje i skąd pojawia się dopłata do podatku na formularzu PIT?
Spis treści:
- Co to jest niedopłata w podatku PIT?
- Zmiany i zasady rozliczania PIT za 2025 rok
- Hipotetyczny podatek należny
- Dlaczego mam dopłatę podatku na PIT?
- Dopłata a pracujący emeryci
- Podatnicy, którzy pracują na dwóch etatach
- Kogo jeszcze może dotyczyć dopłata do PIT?
- Gdzie znajdę informację o niedopłacie do PIT?
- Gdzie wpłacić niedopłatę?
- Płatność podatku BLIKIEM
- Terminy zapłaty niedopłaty
- Podsumowanie
- FAQ - Najczęściej zadawane pytania
Dodatkowy zastrzyk gotówki po rozliczeniu PIT cieszy każdego. Zwrot podatku najczęściej wynika z tego, że w trakcie roku pobrano zaliczki w wysokości wyższej niż podatek należny po rozliczeniu rocznym, w tym po uwzględnieniu przysługujących ulg i odliczeń. Kwota zwrotu uzależniona jest od tego, do jakich ulg podatkowych i w jakiej wysokości uprawniony jest dany podatnik. Czasem jednak może wystąpić mniej przyjemna sytuacja, kiedy to my musimy zapłacić fiskusowi. Widząc hasło „niedopłata” na formularzu PIT większość podatników zastanawia się, czy na pewno wszystko dobrze obliczyli. Jednak w większości przypadków to nie błąd, a dopłata na podatku PIT wynika z niektórych konkretnych sytuacji.
Co to jest niedopłata w podatku PIT?
Przy sporządzaniu rozliczenia rocznego może się okazać, że zamiast nadpłaty pojawi się podatek do zapłaty. Taka sytuacja występuje wtedy, gdy suma zaliczek pobranych lub wpłaconych w trakcie roku jest niższa niż podatek należny wynikający z rocznego zeznania. Zasady dotyczące zobowiązań podatkowych reguluje Ordynacja podatkowa, natomiast zasady rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych wynikają również z ustawy o PIT. Jeżeli z rozliczenia wynika podatek do zapłaty, należy go uregulować w ustawowym terminie; kwoty podatku w PIT są wykazywane po zaokrągleniu do pełnych złotych.
Podatek do zapłaty wynikający z rocznego rozliczenia PIT jest dla wielu podatników sytuacją mniej korzystną niż otrzymanie zwrotu. Jak podało Ministerstwo Finansów w podsumowaniu rozliczenia PIT za 2024 r., podatek musiało dopłacić 3,7 mln osób. Jednocześnie podatnicy otrzymali ponad 22 mld zł zwrotów z 14,4 mln deklaracji. W indywidualnych przypadkach wysokość podatku do zapłaty może ulec obniżeniu, jeżeli podatnik korzysta z preferencyjnego wspólnego rozliczenia z małżonkiem albo z przysługujących mu ulg i odliczeń.
Zmiany i zasady rozliczania PIT za 2025 rok
Część zasad, które obowiązują przy rozliczeniu PIT za 2025 r., została wprowadzona w 2022 r. w ramach zmian określanych jako Polski Ład. Kolejna istotna korekta weszła w życie 1 lipca 2022 r. Zniesiono ulgę dla klasy średniej, a pierwszą stawkę podatku w skali podatkowej obniżono z 17% do 12%. W rozliczeniu za 2025 r. nadal obowiązują kwota wolna od podatku w wysokości 30 000 zł oraz próg 120 000 zł, po którego przekroczeniu nadwyżka dochodu jest opodatkowana stawką 32%.
Obowiązujące zasady opodatkowania wpływają na wynik rocznego rozliczenia PIT za 2025 r. W efekcie rozliczenia rocznego u części podatników wystąpi nadpłata podatku do zwrotu, a u innych – podatek do zapłaty. Rozliczenia za 2025 r. są dostępne od 15 lutego 2026 r., a termin na ich złożenie upływa 30 kwietnia 2026 r. Wszystko to wpływa na ostateczne rozliczenie podatku dochodowego.
Hipotetyczny podatek należny
Mechanizm hipotetycznego podatku należnego dotyczył wyłącznie rozliczenia PIT za 2022 r. Było to rozwiązanie osłonowe wprowadzone po likwidacji ulgi dla klasy średniej oraz obniżeniu pierwszej stawki podatku z 17% do 12% od 1 lipca 2022 r. Krajowa Administracja Skarbowa obliczała z urzędu, czy zastosowanie wcześniejszych zasad byłoby dla podatnika korzystniejsze. Jeżeli hipotetyczny podatek należny okazywał się niższy od podatku wynikającego ze złożonego zeznania, uprawniony podatnik otrzymywał zwrot różnicy. Podatnik nie musiał składać w tym celu odrębnego wniosku.
W 2026 r. mechanizm ten nie stanowi elementu bieżącego rozliczenia PIT za 2025 r., dlatego nie obowiązuje jako aktualna zasada rozliczeń. Aktualne rozliczenie za 2025 r. odbywa się według obowiązujących stawek i limitów, bez ulgi dla klasy średniej i bez opisywanego mechanizmu osłonowego.
Dlaczego mam dopłatę podatku na PIT?
Podatek do zapłaty najczęściej pojawia się wtedy, gdy podatnik uzyskuje dochody z kilku źródeł opodatkowanych według skali podatkowej, np. z kilku umów o pracę, z pracy i emerytury albo z pracy i umowy zlecenia. Zaliczki są wówczas pobierane odrębnie przez poszczególnych płatników, natomiast w zeznaniu rocznym dochody te są sumowane. Jeżeli po ich zliczeniu okaże się, że łączny dochód przekracza próg 120 000 zł, nadwyżka podlega opodatkowaniu stawką 32%, co może spowodować powstanie podatku do zapłaty.
W jakich sytuacjach może się pojawiać niedopłata?
-
gdy podatnik nie uwzględnił w rozliczeniu wszystkich pobranych zaliczek albo błędnie przepisał dane z formularzy PIT-11, PIT-11A lub PIT-40A;
-
gdy łączne dochody opodatkowane według skali przekroczyły 120 000 zł, choć w trakcie roku zaliczki były pobierane głównie według stawki 12%;
-
gdy u kilku płatników stosowano preferencje podatkowe lub zwolnienia, których roczny limit został przekroczony, np. 50% koszty uzyskania przychodów albo ulgę dla młodych;
-
gdy kwota zmniejszająca podatek była stosowana przez kilku płatników w nieprawidłowej wysokości. Obecnie można ją podzielić maksymalnie między trzech płatników, ale tylko w granicach przewidzianych przepisami.
Dopłata a pracujący emeryci
Jedną z grup, u których może pojawić się podatek do zapłaty w rozliczeniu rocznym, są osoby łączące emeryturę z dochodami z pracy lub innymi dochodami opodatkowanymi według skali podatkowej. Wynika to z tego, że zaliczki na podatek są pobierane odrębnie przez poszczególnych płatników, natomiast w zeznaniu rocznym dochody te są sumowane. W zależności od wysokości łącznych dochodów może to skutkować dopłatą podatku.
Pracujący emeryt, który pobiera emeryturę, co do zasady nie może korzystać z ulgi dla pracujących seniorów. Preferencja ta przysługuje osobom, które osiągnęły wiek emerytalny, ale nie pobierają emerytury lub renty rodzinnej, a uzyskiwane przez nie przychody spełniają warunki ustawowe. Jeżeli natomiast podatnik pobiera świadczenie emerytalne, nie stosuje tej ulgi do przychodów z pracy.
Przykład:
Emeryt otrzymuje emeryturę 2 500 zł brutto miesięcznie i dodatkowo wynagrodzenie z etatu 3 000 zł brutto miesięcznie. Jeżeli kwota zmniejszająca podatek była w trakcie roku stosowana jednocześnie przez ZUS i pracodawcę bez prawidłowego podziału, w rozliczeniu rocznym może pojawić się dopłata podatku. Przyczyną nie jest tu samo łączenie emerytury z pracą, lecz nieprawidłowe rozliczanie zaliczek przez płatników.
Podatnicy, którzy pracują na dwóch etatach
Podatek do zapłaty może pojawić się również u podatników, którzy uzyskują dochody z dwóch lub większej liczby stosunków pracy. Wynika to z tego, że każdy pracodawca pobiera zaliczki odrębnie, natomiast w zeznaniu rocznym dochody są sumowane. Sam fakt pracy na dwóch etatach nie oznacza jeszcze automatycznie dopłaty, ale może do niej dojść wtedy, gdy suma pobranych zaliczek okaże się niższa niż podatek należny od łącznego dochodu.
Podatek do zapłaty może pojawić się zwłaszcza wtedy, gdy kwota zmniejszająca podatek była stosowana przez pracodawców w zbyt dużym zakresie. Obecnie podatnik może złożyć PIT-2 maksymalnie do trzech płatników, ale pomniejszenie zaliczki musi być prawidłowo podzielone. Znaczenie ma również wysokość łącznych rocznych dochodów - jeżeli po ich zsumowaniu przekroczą one 120 000 zł, nadwyżka podlega opodatkowaniu stawką 32%.
Przykład:
Podatnik otrzymuje 3 000 zł brutto miesięcznie z jednego etatu i 3 000 zł brutto miesięcznie z drugiego etatu. Przy prawidłowo pobieranych zaliczkach i prawidłowym stosowaniu kwoty zmniejszającej podatek samo łączenie dwóch etatów nie musi oznaczać dopłaty w rozliczeniu rocznym. Podatek do zapłaty może jednak wystąpić, jeśli pomniejszenie zaliczki było stosowane przez płatników nieprawidłowo.
Kogo jeszcze może dotyczyć dopłata do pit?
-
Podatek do zapłaty może częściej wystąpić u osób o wysokich dochodach, zwłaszcza wtedy, gdy ich roczny dochód opodatkowany według skali przekracza 120 000 zł. Nadwyżka ponad ten próg jest bowiem opodatkowana stawką 32%, co może skutkować wyższym podatkiem należnym niż suma zaliczek pobranych w trakcie roku.
-
Podatek do zapłaty może pojawić się także u osób uzyskujących dochody z pracy za granicą, ale nie jest to reguła automatyczna. W takim przypadku znaczenie mają przede wszystkim rezydencja podatkowa, postanowienia właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz metoda rozliczenia zagranicznych dochodów w Polsce.
-
Podobnie jest w przypadku członków zarządu i innych osób osiągających dochody z różnych źródeł opodatkowanych według skali. Podatek do zapłaty może wystąpić wtedy, gdy po zsumowaniu wszystkich dochodów okaże się, że roczny podatek należny jest wyższy od sumy zaliczek pobranych przez płatników.
Gdzie znajdę informację o niedopłacie do PIT?
Jeśli z rozliczenia będzie wynikać niedopłata, to urząd skarbowy powiadomi o konieczności dopłaty. Po otrzymaniu zawiadomienia, podatnik ma 7 dni na zapłatę. Podatnicy korzystający z programu do PIT i wypełniają swoje rozliczenie roczne na stronie podatnik.info otrzymają informację o nadpłacie lub niedopłacie niezwłocznie po wypełnieniu formularza. Kwota ukaże się na dole zeznania podatkowego.
Jeśli złożenie rocznej deklaracji podatkowej nastąpi po terminie, czyli w większości przypadków po 2 maja 2026 roku, wówczas podatnik otrzyma informację o konieczności uregulowania należności od urzędu skarbowego. Od momentu odebrania listu na zapłatę zobowiązania mamy 7 dni. Kiedy po upływie tego czasu, należność nie zostanie opłacona, będą naliczane odsetki.
Gdzie wpłacić niedopłatę?
Niedopłatę wpłaca się w taki sam sposób niezależnie od formy złożenia zeznania podatkowego. Najprościej wpłacić należną kwotę na indywidualny mikrorachunek podatkowy. Każdy podatnik ma swój własny, indywidualny mikrorachunek podatkowy. Można go sprawdzić w dowolnym urzędzie skarbowym.
Istnieje jeszcze możliwość zapłacenia dopłaty podatku w bardziej tradycyjny sposób:
- gotówką w kasie organu podatkowego, placówce pocztowej, instytucji płatniczej, czy biurze usług płatniczych.
- przelewem gotówkowym na odpowiedni numer konta bankowego urzędu skarbowego dla poszczególnych typów zobowiązań podatkowych.
Płatność podatku BLIKIEM
W ostatnim czasie pojawiła się pewna nowość. Podatek za rok 2025 określony w rozliczeniu rocznym możemy również zapłacić za pomocą płatności BLIK. Usługa to została uruchomiona w ramach współpracy Ministerstwa Finansów, Banku Gospodarstwa Krajowego z operatorem BLIK. Udostępniono płatność BLIK za roczne rozliczenia podatkowe osobom fizycznym, nieprowadzącym działalności gospodarczej i przedsiębiorcom. Z takiej wygodnej opcji skorzystać mogą podatnicy rozliczający się na formularzach PIT-28, PIT-36, PIT-37, PIT-38 oraz PIT-39.
Terminy zapłaty niedopłaty
Zapłaty niedopłaty należy dokonać najpóźniej do 2 maja 2026 roku. Jeśli podatnik nie zapłaci w wyznaczonym terminie będą mu grozić konsekwencje. Jeśli podatnik samodzielnie nie dokona zapłaty, organy skarbowe rozpoczną postępowanie egzekucyjne, w którym dodatkowo obciążony zostanie kosztami jego prowadzenia. Niedopłata PIT w rozliczeniu rocznym jest traktowana jak zaległość podatkowa, a za każdy dzień zwłoki urząd skarbowy będzie naliczał odsetki.
W przypadku, gdy składamy skorygowaną deklarację i wniosek o stwierdzenie nadpłaty – podlega ona zwrotowi w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem nie wcześniej niż w terminie 3 miesięcy od daty złożenia deklaracji rocznej.
Jeśli z jakiegoś powodu podatnik wie, że nie będzie w stanie zapłacić zaległości w terminie to może skorzystać z poniższych opcji:
- odroczyć termin płatności podatku,
- rozłożyć zapłatę podatku na raty,
- odroczyć zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę,
- rozłożyć na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub
- odroczyć lub rozłożyć na raty zapłaty odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek.
Podsumowanie
Niedopłata podatku PIT nie zawsze oznacza błąd w rozliczeniu. Bardzo często powstaje niedopłata podatku dlatego, że należny podatek po zsumowaniu wszystkich dochodów okazuje się wyższy niż wartość zaliczek pobranych w danym roku podatkowym. Problem ten występuje w szczególności gdy podatnik uzyskuje przychody z kilku źródeł, łączy emeryturę z pracą, osiąga dodatkowe dochody opodatkowane według skali albo korzysta z preferencji podatkowych w niewłaściwej wysokości. W artykule wyjaśniliśmy, z czego wynika niedopłata podatku, gdzie sprawdzić wartość zobowiązania podatkowego ustalonego w zeznaniu, jak zapłacić niedopłatę PIT oraz jakie działania można podjąć, aby w kolejnych latach uniknąć niedopłaty podatku. W praktyce kluczowe znaczenie ma poprawne rozliczenie miesięcznych zaliczek, prawidłowe stosowanie PIT-2, kontrola limitów ulg oraz terminowe coroczne rozliczenie w systemie e-PIT lub na formularzu składanym samodzielnie.
Od autora: "Dopłata do PIT bywa zaskoczeniem, ale w wielu przypadkach nie wynika z pomyłki, lecz z samych zasad rocznego rozliczenia podatku. Dlatego warto nie tylko sprawdzić końcowy wynik zeznania, lecz także wcześniej kontrolować wartość zaliczek, sposób rozliczania dochodów i poprawność danych przekazywanych przez płatników. Świadome podejście do rozliczeń to najlepszy sposób, by uniknąć niepotrzebnych kosztów i spokojnie zamknąć rok podatkowy".
-
Mirosław Ziętek
FAQ - Najczęściej zadawane pytania
Źródła:
-
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
-
https://www.gov.pl/web/finanse/rozliczenie-pit-za-2025-rok-od-15-lutego-do-30-kwietnia
-
https://www.podatki.gov.pl/twoj-e-pit/pytania-i-odpowiedzi/nadplatapodatek-do-zaplaty/
-
https://www.podatki.gov.pl/podatki-osobiste/pit/stawki-i-limity/
-
https://www.podatki.gov.pl/ulgi-i-odliczenia/ulga-dla-pracujacych-seniorow-pit/
