Program współdziałania KAS – korzyści i obowiązki dla dużych podatników
Program współdziałania KAS stanowi jedno z najbardziej zaawansowanych narzędzi budowania partnerskich relacji pomiędzy podatnikami a administracją skarbową w Polsce. Dla największych przedsiębiorstw może on stać się elementem strategicznego zarządzania ryzykiem podatkowym, zapewniając większą przewidywalność stosowania przepisów prawa podatkowego oraz ograniczenie sporów z organami.
Współpraca w programie współdziałania opiera się na wzajemnym zaufaniu oraz wysokim poziomie transparentności w zakresie realizacji obowiązków podatkowych. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę zasad funkcjonowania programu, warunków przystąpienia, etapów audytu wstępnego oraz konsekwencji podpisania umowy.
Czym jest program współdziałania KAS?
Program współdziałania został wprowadzony do Ordynacji podatkowej jako nowa forma relacji między podatnikiem a Krajową Administracją Skarbową (KAS).
Jest to model współpracy oparty na bieżącym dialogu, a nie na klasycznych kontrolach przeprowadzanych po kilku latach od złożenia deklaracji.
W tradycyjnym systemie organy podatkowe sprawdzają rozliczenia już po ich dokonaniu. W programie współdziałania podejście jest inne – nacisk kładzie się na zapobieganie błędom i wyjaśnianie wątpliwości na bieżąco.
Podstawą udziału w programie współdziałania jest wdrożenie w firmie tzw. ram wewnętrznego nadzoru podatkowego. Są to wewnętrzne procedury i mechanizmy kontrolne, które mają zapewnić prawidłowe wykonywanie obowiązków podatkowych oraz szybkie identyfikowanie ryzyk. Jeżeli system ten działa prawidłowo, Krajowa Administracja Skarbowa koncentruje się na jego monitorowaniu, zamiast prowadzić standardowe kontrole podatkowe.
Udział w programie wymaga zawarcia umowy o współdziałanie z Szefem KAS. Zawarcie umowy poprzedza audyt wstępny, podczas którego sprawdzana jest poprawność dotychczasowych rozliczeń oraz jakość funkcjonowania ram wewnętrznego nadzoru podatkowego. Dopiero po pozytywnej ocenie możliwe jest podpisanie umowy i rozpoczęcie współpracy w ramach programu współdziałania.
Kto może przystąpić do programu współdziałania?
Program współdziałania KAS adresowany jest do największych podmiotów gospodarczych, w szczególności tych, których roczne przychody przekraczają równowartość 50 mln euro. W praktyce są to podmioty o rozbudowanej strukturze organizacyjnej oraz istotnym wpływie na rynek.
Przystąpienie do programu ma charakter dobrowolny. Dany podatnik składa wniosek do Szefa KAS o zawarcie umowy o współdziałanie. Wniosek powinien zawierać informacje dotyczące struktury organizacyjnej, modelu zarządzania podatkami oraz opis funkcjonujących ram wewnętrznego nadzoru podatkowego.
W przypadku grup kapitałowych możliwe jest objęcie programem również podmiotów funkcjonujących jako podatkowa grupa kapitałowa, o ile spełnione zostaną warunki ustawowe. Ministerstwo Finansów zapowiada dalsze rozszerzanie programu na całe struktury holdingowe.
Audyt wstępny i zawarcie umowy
Jednym z kluczowych etapów jest przeprowadzenie audytu wstępnego. Audyt wstępny obejmuje analizę rozliczeń podatkowych za wskazane okresy oraz ocenę skuteczności mechanizmów kontrolnych. Sprawdzane jest m.in., czy podatnik prawidłowo realizuje swoje obowiązki podatkowe w zakresie CIT, VAT, podatku u źródła oraz innych danin publicznych, a także czy prowadzona ewidencja podatników i dokumentacja podatkowa odpowiada wymogom ustawowym oraz standardom wewnętrznego nadzoru.
Celem audytu wstępnego jest nie tylko wykrycie ewentualnych nieprawidłowości, ale także ocena dojrzałości systemu compliance. Pozytywny wynik audytu umożliwia zawarcie umowy o współdziałanie.
Podpisanie umowy formalizuje relację pomiędzy podatnikiem a KAS. Umowa określa zakres monitoringu, sposób raportowania istotnych zagadnień podatkowych oraz tryb konsultacji planowanych działań mogących prowadzić do uzyskania korzyści podatkowej.
Korzyści w programie współdziałania
Udział w programie współdziałania przynosi wielowymiarowe korzyści.
1. Pewność stosowania przepisów prawa podatkowego
Podatnik może na bieżąco konsultować istotne zagadnienia podatkowe, w tym kwestie związane z interpretacją przepisów prawa podatkowego czy restrukturyzacjami. W ramach programu możliwe jest zawieranie porozumień podatkowych, w tym uprzednich porozumień cenowych (APA).
Porozumienia podatkowe zawierane w programie współdziałania objęte są preferencyjną opłatą, a proces ich uzgadniania przebiega sprawniej niż w standardowym trybie.
2. Ograniczenie sankcji i kosztów
W ramach programu współdziałania możliwe jest ograniczenie negatywnych konsekwencji finansowych w przypadku wykrycia nieprawidłowości. Mechanizmy te sprzyjają szybkiemu korygowaniu rozliczeń oraz minimalizowaniu ryzyka sporów.
Dodatkowo w programie współdziałania przewidziano określone uproszczenia proceduralne, w tym w zakresie raportowania schematów podatkowych (MDR) oraz wybranych obowiązków administracyjnych.
3. Ograniczenie kontroli
W zakresie objętym umową organy KAS co do zasady nie wszczynają klasycznej kontroli podatkowej. Nadzór przyjmuje formę monitorowania skuteczności systemu wewnętrznego, co zmniejsza obciążenie operacyjne przedsiębiorstwa. W określonych przypadkach możliwe są działania sprawdzające, audyty monitorujące oraz kontrola celno-skarbowa.
4. Wzmocnienie reputacji i kultury compliance
Udział w programie współdziałania sygnalizuje wysoką jakość zarządzania podatkami oraz dojrzałość organizacyjną. Dla inwestorów i instytucji finansowych ma to znaczenie w kontekście oceny ryzyka regulacyjnego.
Obowiązki podatnika
Korzyści programu są ściśle powiązane z obowiązkami.
1. Utrzymanie ram wewnętrznego nadzoru podatkowego
Podatnik zobowiązany jest do ciągłego doskonalenia systemu kontroli oraz dokumentowania procesów związanych z realizacją obowiązków podatkowych. Ramy wewnętrznego nadzoru podatkowego muszą być adekwatne do skali działalności danego podatnika.
2. Transparentność w zakresie istotnych zagadnień podatkowych
Podatnik ma obowiązek informowania KAS o planowanych działaniach mogących prowadzić do uzyskania korzyści podatkowej lub generować wątpliwości interpretacyjne. Transparentność ta ma zapobiegać sporom i umożliwiać wspólne wypracowanie stanowiska.
3. Współpraca w trakcie nadzoru monitorującego
Po podpisaniu umowy podatnik uczestniczy w regularnych spotkaniach i przekazuje informacje dotyczące funkcjonowania systemu. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości konieczne jest wdrożenie rekomendacji organu.
Stan programu w 2026 roku
Na początku 2026 r. Program Współdziałania pozostaje rozwiązaniem o charakterze selektywnym — mimo stopniowego wzrostu liczby uczestników wciąż obejmuje tylko niewielką część przedsiębiorstw spełniających kryteria przychodowe. Według komunikatów Krajowej Administracji Skarbowej do programu przystąpiły dotychczas największe podmioty o rozbudowanych strukturach compliance; liczba zawartych umów jest jednak daleka od objęcia wszystkich firm kwalifikujących się na podstawie progu przychodowego.
Władze publiczne deklarują zamiar dalszego rozwoju programu: planowane jest zarówno zwiększanie liczby uczestników, jak i rozszerzanie formuły na całe grupy kapitałowe oraz — w kolejnych etapach — na wybrane średnie przedsiębiorstwa gotowe wdrożyć zaawansowane ramy wewnętrznego nadzoru podatkowego. Realizacja tych planów będzie zależała od gotowości firm do spełnienia wymagań organizacyjnych oraz od możliwości administracji skarbowej w zakresie alokacji zasobów niezbędnych do efektywnego nadzoru.
Podsumowanie
Program współdziałania KAS stanowi istotny element ewolucji relacji pomiędzy podatnikami a Krajową Administracją Skarbową. Oferuje większą przewidywalność stosowania przepisów prawa podatkowego, możliwość zawierania porozumień podatkowych w uproszczonym trybie oraz ograniczenie klasycznych kontroli.
Jednocześnie wymaga wysokiej dojrzałości organizacyjnej, skutecznych ram wewnętrznego nadzoru podatkowego oraz pełnej transparentności w zakresie realizacji obowiązków podatkowych. Dla odpowiednio przygotowanego przedsiębiorstwa udział w programie współdziałania może stanowić długofalową inwestycję w bezpieczeństwo podatkowe i stabilność biznesową.
FAQ - Najczęściej zadawane pytania
