Nowelizacja ustawy o podatku od spadku i darowizn – co się zmieni w 2026 roku?
Nowelizacja ustawy o podatku od spadku i darowizn została uchwalona w 2025 roku i weszła w życie 7 stycznia 2026 roku. Zmiany w przepisach mają na celu uporządkowanie procedur, zwiększenie ochrony podatników oraz doprecyzowanie momentu powstania obowiązku podatkowego. Nowe przepisy powinny przyspieszyć cały proces i ułatwić podatnikom skorzystanie ze zwolnienia podatkowego. Warto więc przyjrzeć się zarówno samej istocie tego podatku, jak i najważniejszym elementom nowelizacji.
Spis treści
- Czym jest podatek od spadku i darowizn?
- Nowelizacja przepisów od 2026 roku – najważniejsze założenia
- Moment powstania obowiązku podatkowego
- Nowe zasady i terminy zgłoszenia nabycia (SD-Z2)
- Dziedziczenie przedsiębiorstwa i zwolnienia od podatku
- Zmiany stawek i kwot wolnych od podatku
Czym jest podatek od spadku i darowizn?
Podatek od spadków i darowizn to podatek majątkowy, który dotyczy nieodpłatnego nabycia rzeczy lub praw majątkowych przez osoby fizyczne lub prawne. Obowiązek podatkowy powstaje m.in. w przypadku dziedziczenia, otrzymania darowizny, zapisu testamentowego, polecenia testamentowego. Kluczowe jest to, że opodatkowaniu podlega samo przysporzenie majątkowe, a nie czynność zarobkowa.
W polskim systemie prawnym podatek ten regulowany jest ustawą z 28 lipca 1983 r. i co do zasady ciąży na osobie, która otrzymuje majątek, a nie na darczyńcy czy spadkodawcy. Wysokość podatku uzależniona jest od wartości nabytego majątku oraz stopnia pokrewieństwa między stronami. Ustawodawca wyróżnia trzy grupy podatkowe, a dla najbliższej rodziny przewidziano daleko idące zwolnienia.
Istotnym elementem podatku od spadków i darowizn jest grupa 0, obejmująca m.in. małżonka, dzieci, wnuki, rodziców, dziadków i rodzeństwo. Osoby należące do tej grupy mogą skorzystać z pełnego zwolnienia z podatku, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów formalnych, przede wszystkim zgłoszenia nabycia majątku do urzędu skarbowego w ustawowym terminie.
To właśnie kwestia terminów była jedną z najbardziej problematycznych w dotychczasowych przepisach – i jednocześnie jednym z głównych powodów nowelizacji.
Nowelizacja przepisów od 2026 roku – najważniejsze założenia
Zmiany w ustawie o podatku od spadków i darowizn opublikowane w Dzienniku Ustaw (Dz.U. z 2025 r., poz. 1854) zostały uchwalone w 2025 roku i weszły w życie 7 stycznia 2026 r. Ich celem jest przede wszystkim zwiększenie bezpieczeństwa podatników i wyeliminowanie nadmiernie rygorystycznych skutków uchybień formalnych.
Kluczowe zmiany dotyczące podatku od spadku i darowizn od 2026 roku to:
-
doprecyzowanie momentu powstania obowiązku podatkowego,
-
ujednolicenie terminu zeznania podatkowego,
-
możliwość przywrócenia terminu zgłoszenia nabycia spadku lub darowizny,
-
wybrane zwolnienia od podatku od spadków i darowizn.
Celem zmian legislacyjnych jest ograniczenie ryzyka błędów oraz uproszczenie rozliczeń i procedur dla podatników, dzięki czemu obsługa spraw powinna stać się bardziej przejrzysta.
Moment powstania obowiązku podatkowego
Nowelizacja jednoznacznie doprecyzowuje moment powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu spadku lub darowizny. Zgodnie z nowymi przepisami, obowiązek ten powstaje dopiero w momencie formalnego potwierdzenia nabycia spadku, czyli:
-
z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku,
-
po zarejestrowaniu aktu poświadczenia dziedziczenia,
-
lub po wydaniu Europejskiego Poświadczenia Spadkowego.
Wcześniej obowiązek podatkowy powstawał z chwilą nabycia spadku. Nowe przepisy dają podatnikom więcej czasu na przygotowanie się do rozliczenia.
Nowe zasady i terminy zgłoszenia nabycia (SD-Z2)
Dotychczas niewypełnienie obowiązku zgłoszenia spadku lub darowizny w ustawowym terminie (zwykle 6 miesięcy od nabycia) automatycznie skutkowało utratą prawa do zwolnienia podatkowego dla najbliższej rodziny. Nowelizacja wprowadza rozwiązanie, dzięki któremu:
-
podatnik może wnioskować o przywrócenie terminu zgłoszenia nabycia majątku od członków najbliższej rodziny, jeśli jego przekroczenie nastąpiło bez winy podatnika – np. z powodu choroby albo innych poważnych trudności. Należy zgromadzić dowody nabycia i niezwłocznie złożyć zgłoszenie SD‑Z2.
W takiej sytuacji organ podatkowy zbada okoliczności i dowody. Jeżeli uchybienie nie nastąpiło z winy podatnika, po przywróceniu terminu zachowuje prawo do zwolnienia z podatku od spadków i darowizn.
Takie rozwiązanie powinno zapobiec karaniu podatników, którzy nie mogli złożyć zeznania z przyczyn losowych.
Dziedziczenie przedsiębiorstwa i zwolnienia od podatku
Nowelizacja doprecyzowała zasady zwolnienia podatkowego, odnoszące się do dziedziczenia przedsiębiorstwa. Zwolnienie przysługuje spadkobiercom po spełnieniu ustawowych warunków.
Tak samo, jak w przypadku osób fizycznych, nabycie trzeba zgłosić w terminie 6 miesięcy. Po zgłoszeniu organ może przyznać zwolnienie albo odroczyć obowiązek podatkowy, ale decyzja zależy od oceny dokumentów i okoliczności.
Zwolnienie obejmuje przekazanie przedsiębiorstwa w całości, wraz ze składnikami niezbędnymi do prowadzenia działalności, na przykład sklep, zakład produkcyjny czy kancelaria.
W praktyce niezbędne dokumenty to:
-
formularz SD‑Z2,
-
akt potwierdzający nabycie,
-
dowody ciągłości działalności,
-
dokumenty potwierdzające zamiar kontynuacji działalności przez spadkobiercę.
Organy podatkowe rozpatrują wnioski na podstawie przedstawionych dowodów, a także uwzględniają formalne wymogi wynikające z nowelizacji.
Zmiany stawek i kwot wolnych od podatku
W nowelizacji ustawy obowiązującej od 2026 r. wprowadzono zmiany zarówno w zakresie kwot wolnych od podatku, jak i zasad rozliczania podatku od spadków i darowizn. Nowe przepisy doprecyzowały moment powstania obowiązku podatkowego oraz umożliwiły w określonych przypadkach odroczenie rozliczenia lub przywrócenie terminu zgłoszenia.
Zmiany te mają bezpośredni wpływ na sytuację podatników, ponieważ mogą decydować o tym, czy w ogóle powstanie obowiązek podatkowy oraz w jakim terminie należy złożyć wymagane formularze. Szczególne znaczenie mają nowe kwoty wolne od podatku, które różnią się w zależności od grupy podatkowej.
Poniżej przedstawiamy aktualne kwoty wolne od podatku od spadków i darowizn obowiązujące w 2026 roku.
Kwoty wolne od podatku od spadków i darowizn w 2026 rok
-
I grupa podatkowa
Kwota wolna od podatku od darowizny lub spadku otrzymanego od osoby zaliczonej do I grupy podatkowej (czyli najbliższej rodziny) – 36 120 zł.
Do I grupy zaliczają się m.in.: małżonek, zstępni (dzieci, wnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie), pasierb, rodzeństwo, teściowie, zięć i synowa, ojczym, macocha.
-
II grupa podatkowa
Kwota wolna od podatku dla osoby obdarowanej, która należy do II grupy podatkowej – 27 090 zł.
Do II grupy zaliczane są osoby spoza najbliższej rodziny, ale pozostające z podatnikiem w dalszych więzach rodzinnych – np. zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, małżonkowie rodzeństwa
-
III grupa podatkowa
Kwota wolna od podatku dla osób niespokrewnionych lub obcych (czyli III grupy podatkowej) na rok 2026 – 5 733 zł.
Jeśli suma darowizn lub spadków otrzymanych od tej samej osoby w ciągu 5 lat nie przekracza tej kwoty, nie powstaje obowiązek podatkowy ani konieczność składania zeznania SD-Z2.
Jeśli chcesz obliczyć podatek w III grupie podatkowej, zajrzyj do artykułu: ,,Podatek od darowizny od osoby obcej limity 2025’’. Znajdziesz tam konkretne przykłady.
Podsumowanie
Prawidłowe sporządzenie i rozliczenie podatku od spadków i darowizn ma kluczowe znaczenie dla poprawnego ustalenia podatku dochodowego. Znajomość zasad wyceny, terminów i obowiązków dokumentacyjnych pozwala uniknąć korekt, sporów z urzędem skarbowym i sankcji podatkowych.
Jeżeli masz dodatkowe wątpliwości dotyczące kwestii podatków od spadków i darowizn zachęcamy do skorzystania z bezpłatnego programu Podatnik.info. Jako użytkownik zyskujesz możliwość zadawania pytań naszym ekspertom, a także otrzymasz pomoc w rozliczeniu deklaracji PIT nawet w 5 minut.
Źródła
-
Podatki.gov.pl – Nowe korzystne zasady rozliczania podatku od spadków i darowizn (2.01.2026)
— opis zmian obowiązujących od 7 stycznia 2026 r., w tym przywrócenia terminu zgłoszenia majątku od najbliższej rodziny oraz doprecyzowania momentu powstania obowiązku podatkowego.
- Gov.pl – Informacja „Spadki i darowizny – zobacz jak wypełnić formularze SD-3 i SD-Z2” (Ministerstwo Finansów / KAS)
— oficjalny przewodnik po formularzach podatkowych SD-Z2 i SD-3, stosowanych przy zgłaszaniu spadków i darowizn.
