Emerytury stażowe – dla kogo, po ilu latach pracy i kiedy wejdą w życie?
Emerytury stażowe mają umożliwić wcześniejsze zakończenie pracy osobom z wieloletnim stażem ubezpieczeniowym, bez konieczności osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego. Projekty przewidują możliwość przejścia na emeryturę po 35 latach dla kobiet i 40 latach dla mężczyzn, pod warunkiem spełnienia dodatkowych wymagań. Czy emerytury stażowe wejdą w życie w 2026 roku?
Emerytury stażowe – na czym polega proponowana zmiana?
Emerytura stażowa to proponowane świadczenie dla osób, które przepracowały określoną liczbę lat i zgromadziły odpowiedni kapitał emerytalny. Podstawą przyznania prawa do świadczenia miałby być przede wszystkim staż ubezpieczeniowy, a nie osiągnięcie wieku emerytalnego.
W obecnym systemie emerytalnym powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Osoba objęta nowym systemem emerytalnym może zasadniczo ubiegać się o emeryturę po osiągnięciu tego wieku, nawet jeśli nie posiada długiego stażu pracy. Od stażu zależy jednak między innymi możliwość podwyższenia świadczenia do ustawowej emerytury minimalnej.
Emerytury stażowe miałyby stworzyć dodatkową drogę przejścia na emeryturę dla pracowników, którzy rozpoczęli aktywność zawodową bardzo wcześnie. Rozwiązanie jest szczególnie istotne dla osób wykonujących przez wiele lat pracę fizyczną lub zatrudnionych w wymagających warunkach.
Ważne: na 21 października 2026 roku emerytury stażowe nie zostały wprowadzone jako powszechne świadczenie. Proponowane zasady nadal są przedmiotem prac legislacyjnych.
Emerytury stażowe – 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn
Najważniejsza propozycja zakłada przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury po osiągnięciu odpowiednio długiego okresu ubezpieczenia.
| Warunek | Kobiety | Mężczyźni |
|---|---|---|
| Proponowany staż | 35 lat | 40 lat |
| Obecny powszechny wiek emerytalny | 60 lat | 65 lat |
| Możliwość wcześniejszego przejścia | Po spełnieniu warunków przyszłej ustawy | Po spełnieniu warunków przyszłej ustawy |
W przypadku kobiet wymagane byłoby osiągnięcie 35 lat okresów składkowych i nieskładkowych. W przypadku mężczyzn projekt przewiduje 40 lat takiego stażu.
Samo przepracowanie określonej liczby lat nie oznaczałoby jednak automatycznego prawa do wypłaty. Znaczenie miałaby również wysokość świadczenia obliczonego na podstawie składek i kapitału zgromadzonego w ZUS.
Przykładowo kobieta, która rozpoczęła pracę w wieku 19 lat i nie miała przerw w okresach zaliczanych do stażu, mogłaby osiągnąć wymagane 35 lat już w wieku 54 lat. Mężczyzna rozpoczynający pracę w tym samym wieku mógłby zgromadzić 40 lat stażu w wieku 59 lat.
Są to przykłady hipotetyczne, a nie obecnie obowiązujące uprawnienia.
Kiedy emerytury stażowe wejdą w życie?
Termin wejścia w życie nowych przepisów nie został jeszcze ustalony. W Sejmie znajdują się dwa główne projekty dotyczące emerytur stażowych: obywatelski projekt ustawy, zgłoszony przez NSZZ „Solidarność”, oraz poselski projekt przygotowany przez Lewicę. Oba zakładają możliwość wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej po osiągnięciu wymaganego stażu, ale różnią się niektórymi warunkami przyznawania świadczenia.
Projekty pozostają przedmiotem prac parlamentarnych, a zakończenie procesu legislacyjnego wymaga jeszcze uchwalenia ustawy, jej podpisania przez prezydenta i ogłoszenia. Nie ma więc podstaw, aby przedstawiać 1 stycznia 2027 roku jako potwierdzoną datę uruchomienia emerytur stażowych.
Projekt obywatelski i poselski projekt ustawy – czym się różnią?
Obywatelski projekt ustawy o emeryturach stażowych został wniesiony z inicjatywy NSZZ „Solidarność”. W obecnej kadencji Sejmu jest rozpatrywany jako druk nr 27. Przewiduje możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 roku, które osiągnęły wymagany staż ubezpieczeniowy.
Drugi, poselski projekt ustawy, oznaczony drukiem nr 187, również zakłada przyznanie prawa do świadczenia po 35 latach okresów składkowych i nieskładkowych w przypadku kobiet oraz 40 latach w przypadku mężczyzn. Dodatkowo wskazuje warunek, zgodnie z którym obliczona emerytura nie może być niższa od emerytury minimalnej.
Emerytura stażowa a wysokość świadczenia
Wysokość świadczenia jest jednym z najważniejszych zagadnień związanych z planowaną reformą.
W obecnym systemie emerytura zależy przede wszystkim od zwaloryzowanych składek zapisanych na koncie ubezpieczonego, kapitału początkowego, środków na subkoncie oraz średniego dalszego trwania życia przyjmowanego do obliczeń.
Wcześniejsze zakończenie pracy oznacza zazwyczaj krótszy okres opłacania składek i dłuższy przewidywany okres pobierania świadczenia. W rezultacie emerytura może być niższa niż w przypadku kontynuowania zatrudnienia do ustawowego wieku emerytalnego.
Od 1 marca 2026 roku emerytura minimalna wynosi 1978,49 zł brutto. Jest to aktualna kwota najniższego gwarantowanego świadczenia, a nie ustalona wysokość przyszłej emerytury stażowej.
Czy zgromadzony kapitał emerytalny wystarczy?
Przed podjęciem decyzji o przejściu na emeryturę trzeba będzie sprawdzić kapitał emerytalny zgromadzony w ZUS.
Przykładowo, jeśli przyszłe przepisy będą wymagały świadczenia na poziomie co najmniej emerytury minimalnej, osoba z wyliczoną emeryturą wynoszącą 1800 zł brutto nie spełni takiego warunku przy obecnej kwocie minimum.
Nie oznacza to utraty zgromadzonych składek. Ubezpieczony będzie mógł kontynuować aktywność zawodową i zwiększać kapitał, a po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego ubiegać się o emeryturę na zasadach ogólnych.
Jak będzie liczony staż pracy do emerytury stażowej?
W projektach dotyczących emerytur stażowych kluczowe znaczenie mają okresy składkowe i nieskładkowe, a nie wyłącznie liczba lat zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.
Do okresów składkowych zalicza się między innymi okresy zatrudnienia, za które opłacano składki na ubezpieczenia społeczne. Okresy nieskładkowe mogą natomiast obejmować określone ustawowo przerwy w aktywności zawodowej. Przy ustalaniu stażu emerytalnego uwzględnia się je co do zasady w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych.
Nie każda przerwa w pracy jest jednak automatycznie zaliczana do stażu emerytalnego. Znaczenie mają zasady dokumentowania poszczególnych okresów oraz ograniczenia wynikające z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Należy również odróżnić staż ubezpieczeniowy od stażu pracowniczego. Zmiany dotyczące zaliczania określonych okresów działalności gospodarczej i umów cywilnoprawnych do stażu pracy, obowiązujące od 2026 roku, nie zmieniają zasad ustalania prawa do emerytury ani sposobu obliczania jej wysokości.
Czy emerytury stażowe będą korzystne dla pracowników?
Największą korzyścią byłaby możliwość wcześniejszego zakończenia pracy przez osoby, które przez wiele lat odprowadzały składki.
Dla pracowników wykonujących ciężką pracę fizyczną mogłoby to oznaczać istotne ułatwienie, szczególnie gdy dalsza aktywność zawodowa staje się trudna ze względów zdrowotnych. Z drugiej strony wcześniejsza wypłata emerytury może wiązać się z niższym miesięcznym świadczeniem.
Dyskusja o reformie dotyczy również wpływu nowych uprawnień na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Większa liczba osób pobierających emeryturę i wcześniejsze zakończenie opłacania składek mogłyby zwiększyć wydatki systemu.
Ostateczna ocena skutków będzie zależeć od przyjętych warunków oraz liczby osób korzystających z nowych rozwiązań.
Czy po uzyskaniu emerytury stażowej będzie można pracować?
Możliwość łączenia świadczenia z dalszą pracą będzie zależeć od ostatecznej treści ustawy.
W obecnym systemie osoby pobierające wcześniejsze świadczenia emerytalne mogą podlegać ograniczeniom związanym z osiąganymi przychodami. Po przekroczeniu ustawowych progów ZUS może zmniejszyć albo zawiesić wypłatę.
Dlatego przed zakończeniem aktywności zawodowej trzeba będzie sprawdzić nie tylko prawo do emerytury stażowej, ale również zasady jej wypłaty w razie kontynuowania zatrudnienia.
Nie można obecnie zakładać, że przyszli emeryci stażowi będą mogli pracować bez jakichkolwiek ograniczeń.
Podsumowanie – emerytury stażowe w 2026 roku
Emerytury stażowe mają umożliwić wcześniejsze przejście na emeryturę osobom z długim okresem ubezpieczenia. Najważniejsze propozycje przewidują 35 lat stażu dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, przy dodatkowym warunku dotyczącym wysokości świadczenia.
Na razie są to jednak projekty, a nie obowiązujące przepisy. Osoby zainteresowane wcześniejszą emeryturą powinny śledzić prace Sejmu, sprawdzić historię ubezpieczenia w ZUS i oszacować wysokość przyszłego świadczenia.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o emerytury stażowe
Podstawa prawna i dokumenty legislacyjne: ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; obywatelski projekt ustawy – druk sejmowy nr 27; poselski projekt ustawy – druk sejmowy nr 187.
