Strata podatkowa – zasady rozliczenia w PIT i CIT
Strata podatkowa nie zawsze oznacza problemy finansowe przedsiębiorstwa. Może być między innymi skutkiem wysokich kosztów poniesionych na rozwój firmy lub inwestycje. Z podatkowego punktu widzenia strata powstaje co do zasady wtedy, gdy koszty uzyskania przychodów przypisane do danego źródła są wyższe niż osiągnięte z niego przychody.
Jakie zasady obowiązują, jeżeli chodzi o rozliczenie straty z lat ubiegłych? O czym należy pamiętać? Na te pytania odpowiadają eksperci Podatnik.info!
Spis treści:
- Strata podatkowa – co to jest?
- Strata podatkowa – jakie zasady rozliczenia obowiązują?
- Jak rozliczyć stratę w CIT?
- Rozliczenie straty z lat ubiegłych – jak to zrobić?
- Podsumowanie: strata podatkowa – najważniejsze informacje
Strata podatkowa – co to jest?
Podczas rozliczenia podatku dochodowego może okazać się, że kwota przychodu może być niższa od kosztów jego uzyskania. W takim przypadku mówimy o wystąpieniu straty podatkowej. Jak wspomnieliśmy, może wynikać to z poczynionych inwestycji na rozwój firmy. Czasami pojawia się również wskutek uzyskiwania niskich dochodów oraz problemów finansowych. To, w jaki sposób można rozliczyć stratę podatkową, zależy między innymi od źródła przychodów oraz stosowanej formy opodatkowania.
Zasady powstawania i rozliczania straty podatkowej określają przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. W przypadku podatników PIT podstawowe zasady rozliczenia straty wynikają z art. 9 ustawy o PIT, natomiast w przypadku podatników CIT – z art. 7 ustawy o CIT. Aktualne teksty jednolite ustaw opublikowano odpowiednio w Dz.U. z 2026 r. poz. 592 oraz Dz.U. z 2026 r. poz. 554, z późn. zm.
Co do zasady strata ze źródła przychodów powstaje wtedy, gdy koszty uzyskania przychodów przypisane do tego źródła przekraczają sumę osiągniętych z niego przychodów. Jest to ogólna zasada wynikająca z ustawy o PIT. Szczególne reguły obowiązują między innymi przedsiębiorców prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów. Przy ustalaniu dochodu z działalności gospodarczej uwzględniają oni również różnicę między wartością remanentu końcowego i początkowego, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o PIT.
Ujemny wynik osiągnięty w pojedynczym miesiącu lub kwartale nie jest jeszcze stratą za dany rok podatkowy podlegającą rozliczeniu w kolejnych latach. Dla celów odliczenia straty z lat ubiegłych znaczenie ma wynik ustalony za cały rok podatkowy. Jeżeli jednak podatnik posiada nierozliczoną stratę z wcześniejszych lat i samodzielnie wpłaca zaliczki na podatek dochodowy albo ryczałt, może uwzględniać tę stratę już w trakcie kolejnego roku, a nie dopiero w zeznaniu rocznym.
Strata podatkowa – jakie zasady rozliczenia obowiązują?
Podstawową zasadą, o jakiej powinni pamiętać podatnicy, jest możliwość odliczenia straty od dochodu ze źródła, z którego została poniesiona. Oznacza to, że nie można uwzględnić jej w rozliczeniu wynagrodzenia ze stosunku pracy, jeżeli została poniesiona w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W przypadku najmu prywatnego trzeba uwzględnić zmianę zasad jego opodatkowania. Strata z takiego najmu mogła powstać po raz ostatni w rozliczeniu PIT-36 za 2022 r. Od 2023 r. najem prywatny jest opodatkowany ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, dlatego nie powstaje w nim bieżąca strata wynikająca z przewagi kosztów uzyskania przychodów nad przychodami. Podatnik może jednak nadal odliczać od przychodów z najmu nierozliczoną stratę z wcześniejszych lat, jeżeli mieści się ona w ustawowym pięcioletnim okresie rozliczenia.
Podatnik, który wykaże w rozliczeniu rocznym stratę podatkową, może rozliczyć ją w ciągu pięciu kolejnych lat podatkowych. Podatnik ma do wyboru dwa sposoby jej odliczenia. Pierwszy pozwala obniżać dochód lub przychód z tego samego źródła w kolejnych pięciu latach, przy czym w żadnym z tych lat odliczenie nie może przekroczyć 50% wysokości danej straty. Drugi pozwala jednorazowo odliczyć w jednym z tych pięciu lat kwotę do 5 000 000 zł. Jeżeli po takim odliczeniu pozostanie nierozliczona część straty, można ją rozliczyć w pozostałych latach pięcioletniego okresu, z zachowaniem limitu 50% wysokości straty w danym roku.
Sposób rozliczenia straty zależy od tego, kto jest podatnikiem podatku dochodowego oraz jakie przepisy mają do niego zastosowanie. W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej podatnikiem PIT jest przedsiębiorca. Przy działalności prowadzonej w spółce cywilnej, spółce partnerskiej lub spółce jawnej niebędącej podatnikiem CIT przychody, koszty oraz wynik podatkowy przypisuje się wspólnikom zgodnie z zasadami właściwymi dla PIT. Inaczej wygląda sytuacja między innymi spółek komandytowych i komandytowo-akcyjnych mających siedzibę w Polsce, które są podatnikami CIT.
-
W przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych podatnik nie rozlicza bieżących kosztów uzyskania przychodów, dlatego w okresie opodatkowania ryczałtem nie powstaje strata rozumiana jako nadwyżka kosztów nad przychodami. Możliwe jest jednak odliczenie od przychodu nierozliczonej straty z lat wcześniejszych, jeżeli została ona poniesiona z tego samego źródła przychodów, np. z działalności gospodarczej opodatkowanej wcześniej według skali podatkowej lub podatkiem liniowym.
-
Jeżeli podatnik jest opodatkowany na podstawie karty podatkowej, wówczas nie przysługuje mu możliwość rozliczenia podatku od straty.
-
Straty poniesionej z jednego źródła przychodów nie można co do zasady odliczyć od dochodu lub przychodu z innego źródła. Przykładowo strata z działalności gospodarczej nie może obniżyć dochodu ze stosunku pracy.
- Podatnik może rozliczyć stratę, jeżeli jego przychód jest opodatkowany według skali podatkowej lub podatkiem liniowym.
Jakich strat nie można rozliczyć w kolejnych latach?
Nie każda strata podatkowa może zostać odliczona na zasadach opisanych powyżej. W PIT wyłączenia dotyczą między innymi strat z odpłatnego zbycia nieruchomości i określonych praw majątkowych, odpłatnego zbycia innych rzeczy, odpłatnego zbycia walut wirtualnych oraz niezrealizowanych zysków. Co do zasady nie rozlicza się również strat ze źródeł, z których dochody są zwolnione z podatku dochodowego, z wyjątkami wskazanymi w ustawie.
Przed zastosowaniem mechanizmu odliczenia należy więc najpierw ustalić, czy strata pochodzi ze źródła objętego możliwością rozliczenia w kolejnych latach.
Jak rozliczyć stratę w CIT?
Podatnicy CIT również mogą rozliczać stratę w ciągu pięciu kolejnych lat podatkowych. W CIT występują jednak dwa odrębne źródła przychodów: zyski kapitałowe oraz inne źródła przychodów. Strata poniesiona w jednym z nich może obniżyć wyłącznie dochód uzyskany z tego samego źródła. Nie można więc np. pokryć straty z zysków kapitałowych dochodem osiągniętym z pozostałej działalności.
Podatnik CIT ma do wyboru analogiczne dwie metody rozliczenia. Może odliczać stratę w okresie pięciu lat, przy czym w jednym roku nie może wykorzystać więcej niż 50% wysokości danej straty, albo jednorazowo odliczyć do 5 000 000 zł w jednym z pięciu kolejnych lat. Pozostała część podlega rozliczeniu w ramach tego samego pięcioletniego okresu, z zastosowaniem limitu 50%.
Stratę odliczaną w danym roku podatnik CIT wykazuje w odpowiednim załączniku do zeznania CIT-8.
Rozliczenie straty z lat ubiegłych – jak to zrobić?
Jak wspomnieliśmy, stratę podatkową można odliczyć w ciągu kolejnych pięciu lat, ale jej wysokość jest limitowana. Obowiązują dwie istotne zasady, według których podatnik ma możliwość uwzględnienia straty:
- w najbliższych kolejno następujących po sobie pięciu latach podatkowych, z tym że kwota odliczenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% tej straty, albo
- w jednym z kolejno następujących po sobie pięciu latach podatkowych, przy czym jednorazowe rozliczenie straty podatkowej nie może przekroczyć 5 mln zł (nadwyżka ponad 5 mln podlega odliczeniu w pozostałych latach pięcioletniego okresu, przy czym nie może być większa niż 50% kwoty poniesionej straty).
Przykład:
Podatnik poniósł stratę z działalności gospodarczej w wysokości 10 000 zł. Zakładając, że w kolejnych latach osiąga wystarczający dochód z tego samego źródła, może wybrać jeden z kilku sposobów jej rozliczenia.
W ramach pierwszej metody może odliczyć maksymalnie 50% wysokości tej straty w jednym roku, czyli 5 000 zł. Przykładowo może odliczyć 5 000 zł w jednym roku i pozostałe 5 000 zł w kolejnym.
Może też rozłożyć odliczenie na większą liczbę lat, pod warunkiem że żadna roczna kwota odliczenia nie przekroczy 5 000 zł, a całość zostanie rozliczona w pięcioletnim okresie.
Jeżeli natomiast skorzysta z metody jednorazowego odliczenia do 5 000 000 zł, może – przy odpowiednio wysokim dochodzie z tego samego źródła – odliczyć całe 10 000 zł w jednym z pięciu kolejnych lat podatkowych.
Jak widać, rozliczenie straty podatkowej jest możliwe na kilka różnych sposobów. Od podatnika zależy, jaki będzie optymalny dla jego indywidualnej sytuacji. Stratę z lat ubiegłych wykazuje się w zeznaniu właściwym dla źródła przychodów i sposobu opodatkowania. W zależności od sytuacji podatnika może to być PIT-36, PIT-36S, PIT-36L, PIT-36LS, PIT-38, PIT-28 albo PIT-28S. Nie warto wskazywać w artykule stałych numerów pól formularza, ponieważ zmieniają się one wraz z kolejnymi wersjami deklaracji.
W przypadku PIT-28 i PIT-28S można wykazać między innymi nierozliczoną stratę z działalności gospodarczej, która w poprzednich latach była opodatkowana według skali podatkowej albo podatkiem liniowym, a także historyczną stratę z najmu prywatnego opodatkowanego wcześniej według skali podatkowej.
Podsumowanie: strata podatkowa – najważniejsze informacje
Poniżej prezentujemy najistotniejsze kwestie związane z rozliczeniem straty z lat ubiegłych.
- Strata podatkowa (potocznie „podatek od strat”) dotyczy sytuacji, kiedy koszty uzyskania przychodu są wyższe od jego kwoty. W takiej sytuacji podatnik może odliczyć stratę, obniżając należny podatek dochodowy.
- Odliczenie straty z lat ubiegłych jest możliwe wyłącznie w ramach źródła przychodu, z którego powstała.
- Rozliczenie straty z lat ubiegłych jest możliwe w ciągu kolejnych następujących po sobie pięciu lat.
- Podatnik może skorzystać z jednorazowego odliczenia straty w jednym z pięciu kolejnych lat podatkowych następujących po roku jej poniesienia. W ramach tej metody jednorazowe odliczenie nie może przekroczyć 5 000 000 zł. Jeżeli część straty pozostanie nierozliczona, można ją uwzględnić w pozostałych latach tego samego pięcioletniego okresu, z zachowaniem limitu 50% wysokości straty w danym roku.
- Odliczenie straty podatkowej jest możliwe niezależnie od formy prawnej prowadzonej działalności. Należy jednak zwrócić uwagę na formę opodatkowania. Odliczenie jest możliwe w przypadku przychodu opodatkowanego podatkiem liniowym (PIT-36L) lub na zasadach ogólnych (PIT-36).
Jeżeli masz dodatkowe pytania lub wątpliwości dotyczące odliczenia straty podatkowej z lat ubiegłych, możesz skorzystać z pomocy naszych ekspertów. Każdy użytkownik darmowego programu Podatnik.info ma możliwość skonsultowania swojej sytuacji ze specjalistami z obszaru księgowości, finansów czy prawa podatkowego.
Ponadto w okresie rozliczenia deklaracji podatkowych, zapewniamy możliwość skorzystania z trzech rozwiązań umożliwiających dopełnienie formalności nawet w 5 minut! Sprawdź, co jeszcze zapewnia bezpłatny program Podatnik.info!
FAQ – najczęstsze pytania o rozliczenie straty podatkowej
