Logo portalu podatkowego Podatnik.info

DARMOWY PROGRAM DO PIT 2026/2027

DARMOWY PROGRAM DO PIT 2026/2027

uruchom program online uruchom program online
Składki społeczne – ile wynoszą i kto je płaci?
Podatnik.info
zus.pl

Składki społeczne – ile wynoszą i kto je płaci?

Darmowy program do rozliczania PIT 2025/2026

Windows, MacOS, Linux, iOS oraz Android

Rozlicz PIT online ➔

lub pobierz za darmo

Czym są składki społeczne i jakie ubezpieczenia obejmują?

Składki na ubezpieczenia społeczne to należności odprowadzane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w celu finansowania świadczeń przysługujących osobom ubezpieczonym. System obejmuje zarówno pracowników, osoby wykonujące określone umowy cywilnoprawne, jak i przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą.

W Polsce wyróżnia się cztery podstawowe rodzaje ubezpieczeń społecznych:

  1. Ubezpieczenie emerytalne – służy gromadzeniu środków stanowiących podstawę przyszłej emerytury.
  2. Ubezpieczenia rentowe – zapewniają ochronę m.in. w przypadku utraty zdolności do pracy oraz uprawnienia do określonych rent rodzinnych.
  3. Ubezpieczenie chorobowe – umożliwia uzyskanie świadczeń pieniężnych związanych z chorobą, macierzyństwem i innymi sytuacjami przewidzianymi w przepisach.
  4. Ubezpieczenie wypadkowe – zapewnia świadczenia w razie wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Obowiązek podlegania poszczególnym ubezpieczeniom zależy od sytuacji zawodowej. Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę co do zasady podlega wszystkim czterem ubezpieczeniom obowiązkowo. Przedsiębiorca natomiast może przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, jeżeli spełnia ustawowe warunki.

Ile wynoszą składki na ubezpieczenia społeczne w 2026 roku?

Wysokość składek ZUS ustala się przez pomnożenie podstawy wymiaru przez odpowiednią stopę procentową. Stawki większości ubezpieczeń są jednakowe dla pracowników i przedsiębiorców, choć sposób finansowania składek jest odmienny.

Rodzaj ubezpieczenia Stopa procentowa składki
Ubezpieczenie emerytalne 19,52%
Ubezpieczenia rentowe 8%
Ubezpieczenie chorobowe 2,45%
Ubezpieczenie wypadkowe od 0,67% do 3,33%

Składka wypadkowa zależy m.in. od liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia i rodzaju prowadzonej działalności. W przypadku wielu małych płatników stosowana jest stawka 1,67%.

Warto pamiętać, że powyższe wartości nie obejmują składki na ubezpieczenie zdrowotne. Jest ona rozliczana odrębnie, według zasad wynikających z przepisów dotyczących świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Składki społeczne pracownika – kto je finansuje?

W przypadku umowy o pracę składki finansowane są częściowo ze środków pracownika, a częściowo ze środków pracodawcy. Obowiązek obliczenia, pobrania i przekazania należności do ZUS spoczywa na pracodawcy jako płatniku składek.

Podział wygląda następująco:

Rodzaj składki Pracownik Pracodawca
Składka emerytalna 9,76% 9,76%
Składka rentowa 1,50% 6,50%
Składka chorobowa 2,45% 0%
Składka wypadkowa 0% Całość

Łącznie składki na ubezpieczenia społeczne potrącane z wynagrodzenia brutto pracownika wynoszą zasadniczo 13,71% podstawy wymiaru.

Pracodawca finansuje dodatkowo własną część składek społecznych oraz, jeżeli spełnione są ustawowe warunki, składki na odpowiednie fundusze.

Przykład obliczenia składek od wynagrodzenia brutto

Pracownik zatrudniony na pełny etat otrzymuje wynagrodzenie brutto w wysokości 6000 zł miesięcznie. Przy założeniu, że cała kwota stanowi podstawę wymiaru składek, potrącenia finansowane przez pracownika wynoszą:

  • składka emerytalna: 6000 zł × 9,76% = 585,60 zł;
  • składka rentowa: 6000 zł × 1,50% = 90 zł;
  • składka chorobowa: 6000 zł × 2,45% = 147 zł.

Łącznie pracownik finansuje 822,60 zł składek społecznych. Kwota pozostała po ich odliczeniu wynosi 5177,40 zł, ale nie jest jeszcze wynagrodzeniem netto. Należy bowiem uwzględnić również składkę zdrowotną i zaliczkę na podatek dochodowy, a w odpowiednich przypadkach także inne potrącenia.

Przy ustalaniu zaliczki na PIT znaczenie mają również koszty uzyskania przychodów, które wpływają na podstawę opodatkowania.

Składki społeczne przedsiębiorcy w 2026 roku – ile trzeba zapłacić?

Osoby prowadzące działalność gospodarczą co do zasady samodzielnie finansują składki na własne ubezpieczenia społeczne. Ich wysokość zależy przede wszystkim od tego, czy przedsiębiorca korzysta z preferencji, czy opłaca pełne składki ZUS.

Pełne składki ZUS w 2026 roku

Podstawę wymiaru składek dla przedsiębiorców niekorzystających z ulg stanowi zadeklarowana kwota, która nie może być niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

W 2026 roku prognozowane przeciętne wynagrodzenie miesięczne wynosi 9420 zł. Oznacza to, że minimalna podstawa wymiaru składek społecznych wynosi 5652 zł.

Przy założeniu składki wypadkowej na poziomie 1,67% miesięczne należności przedstawiają się następująco:

Rodzaj składki Kwota w 2026 roku
Składka emerytalna 1103,27 zł
Składka rentowa 452,16 zł
Składka chorobowa (dobrowolna) 138,47 zł
Składka wypadkowa 94,39 zł
Razem składki społeczne 1788,29 zł
Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy 138,47 zł
Łącznie z funduszami 1926,76 zł

Kwota 1926,76 zł obejmuje dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Nie obejmuje składki zdrowotnej.

Przedsiębiorca, który nie przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, zapłaci przy tych założeniach 1788,29 zł łącznie z funduszami, o ile jest zobowiązany do ich opłacania.

Preferencyjne składki ZUS dla nowych przedsiębiorców

Osoby rozpoczynające działalność gospodarczą mogą, po spełnieniu ustawowych warunków, korzystać z preferencyjnej podstawy wymiaru składek przez 24 miesiące kalendarzowe.

Podstawa ta wynosi co najmniej 30% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku minimalne wynagrodzenie to 4806 zł brutto, dlatego podstawa preferencyjnych składek wynosi 1441,80 zł.

Miesięczne składki przy stawce wypadkowej 1,67% wynoszą:

  • ubezpieczenie emerytalne – 281,44 zł;
  • ubezpieczenia rentowe – 115,34 zł;
  • ubezpieczenie chorobowe – 35,32 zł;
  • ubezpieczenie wypadkowe – 24,08 zł.

Łączna kwota to 456,18 zł miesięcznie, wraz z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Bez niego składki wynoszą 420,86 zł.

Przy preferencyjnej podstawie przedsiębiorca zasadniczo nie opłaca za siebie składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, jeżeli nie występują inne okoliczności powodujące obowiązek ich zapłaty.

Ulga na start i Mały ZUS Plus

Ulga na start pozwala uprawnionym przedsiębiorcom przez pierwsze sześć miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności nie opłacać składek na własne ubezpieczenia społeczne. Nie zwalnia jednak z obowiązku opłacania składki zdrowotnej.

Innym rozwiązaniem jest Mały ZUS Plus, przeznaczony dla przedsiębiorców spełniających określone kryteria, w tym limit przychodów z działalności gospodarczej za poprzedni rok, wynoszący zasadniczo 120 000 zł przy prowadzeniu działalności przez cały rok.

W ramach tej ulgi podstawa wymiaru składek zależy od dochodu z poprzedniego roku, z zachowaniem ustawowych granic.

Od 1 stycznia 2026 roku zmieniły się zasady ustalania okresów korzystania z Małego ZUS Plus. Sam limit 36 miesięcy ulgi w okresie 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej obowiązywał już wcześniej. Nowe przepisy pozwalają jednak przedsiębiorcom spełniającym ustawowe warunki rozpocząć od 2026 roku korzystanie z 36 miesięcy ulgi na nowych zasadach, niezależnie od tego, czy wykorzystywali Mały ZUS Plus przed 2026 rokiem. Po wykorzystaniu limitu możliwość ponownego korzystania z preferencji powstaje w kolejnym okresie, pod warunkiem spełnienia pozostałych wymogów.

Składki społeczne a składka zdrowotna – najważniejsze różnice

Choć obie należności przekazywane są do ZUS, ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne pełnią odmienne funkcje.

Składki społeczne służą finansowaniu świadczeń emerytalnych, rentowych, chorobowych i wypadkowych. Z kolei składka zdrowotna jest związana z finansowaniem świadczeń opieki zdrowotnej.

W przypadku pracownika składka zdrowotna wynosi zasadniczo 9% jej podstawy wymiaru. Dla przedsiębiorców sposób jej ustalania zależy m.in. od wybranej formy opodatkowania:

  • przy skali podatkowej stosuje się stawkę 9% dochodu, z uwzględnieniem ustawowej minimalnej składki;
  • przy podatku liniowym stawka wynosi zasadniczo 4,9% dochodu, również z uwzględnieniem minimalnej składki;
  • przy ryczałcie wysokość składki zależy od rocznego poziomu przychodów i ustawowych progów.

W roku składkowym od 1 lutego 2026 roku do 31 stycznia 2027 roku minimalna miesięczna składka zdrowotna przedsiębiorców rozliczających się według skali podatkowej lub podatkiem liniowym wynosi 432,54 zł. Przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych miesięczna składka w 2026 roku wynosi odpowiednio 498,35 zł, 830,58 zł lub 1495,04 zł, w zależności od wysokości przychodów.

Wysokość składki zdrowotnej nie jest więc automatycznie taka sama jak wysokość składek społecznych. Oba zobowiązania należy rozliczać według właściwych zasad.

Dodatkowe składki i fundusze finansowane przez pracodawcę

Poza składkami na ubezpieczenia społeczne pracodawcy mogą być zobowiązani do finansowania dodatkowych funduszy.

  • Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy – łączna podstawowa stopa składek wynosi 2,45% podstawy wymiaru, jeżeli spełnione są warunki ich opłacania. Znaczenie ma m.in. poziom wynagrodzenia oraz ustawowe zwolnienia.
  • Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) – składka wynosi zasadniczo 0,10% podstawy wymiaru. Fundusz służy ochronie określonych roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.
  • Fundusz Emerytur Pomostowych (FEP) – składka wynosi 1,5% podstawy wymiaru i dotyczy pracowników spełniających warunki przewidziane dla tego ubezpieczenia, w szczególności wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Nie każdy pracodawca jest zobowiązany do finansowania wszystkich wymienionych funduszy. Obowiązek zależy od rodzaju zatrudnienia i sytuacji osoby ubezpieczonej.

Podstawa wymiaru składek – od czego zależy wysokość należności?

Podstawa wymiaru składek to kwota, od której oblicza się należności na poszczególne ubezpieczenia.

W przypadku pracownika jest nią zasadniczo przychód ze stosunku pracy, z uwzględnieniem wyłączeń przewidzianych w przepisach. Nie wszystkie wypłaty od pracodawcy muszą zatem podlegać oskładkowaniu.

Dla przedsiębiorcy podstawa zależy od stosowanego systemu rozliczeń: pełnych składek, preferencyjnego ZUS lub Małego ZUS Plus.

Istotny jest również roczny limit podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W 2026 roku wynosi on 282 600 zł, czyli trzydziestokrotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Po osiągnięciu limitu w danym roku kalendarzowym nie nalicza się dalszych składek emerytalnych i rentowych od nadwyżki. Ograniczenie nie dotyczy jednak składek na ubezpieczenie chorobowe, wypadkowe ani składki zdrowotnej.

Czy składki społeczne można odliczyć od podatku?

Opłacone składki na ubezpieczenia społeczne mogą wpływać na rozliczenie podatku dochodowego.

W przypadku pracowników składki finansowane z ich środków pomniejszają dochód uwzględniany przy obliczaniu podatku. Informacje o potrąconych kwotach są wykazywane m.in. w formularzu PIT-11.

Przedsiębiorcy rozliczający się według skali podatkowej lub podatkiem liniowym mogą, po spełnieniu ustawowych warunków, wybrać sposób rozliczenia własnych, zapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Składki te można odliczyć od dochodu albo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Nie jest jednak dopuszczalne dwukrotne rozliczenie tej samej kwoty.

Przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych zapłacone składki społeczne mogą pomniejszać przychód podlegający opodatkowaniu.

Przykład: przedsiębiorca rozliczający się według skali podatkowej osiągnął w danym okresie dochód w wysokości 10 000 zł i opłacił 1788,29 zł własnych składek społecznych. Jeżeli składki spełniają warunki odliczenia i nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, dochód po ich odliczeniu wyniesie 8211,71 zł.

W przypadku składek finansowanych przez pracodawcę obowiązują odrębne zasady zaliczania wydatków do kosztów podatkowych.

Kiedy i jak opłacać składki ZUS?

Termin opłacania składek zależy od rodzaju płatnika. Obowiązujące zasady przewidują trzy podstawowe terminy przekazywania dokumentów rozliczeniowych i opłacania należności:

  1. Do 5. dnia następnego miesiąca – jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe.
  2. Do 15. dnia następnego miesiąca – płatnicy składek posiadający osobowość prawną.
  3. Do 20. dnia następnego miesiąca – pozostali płatnicy, w tym zasadniczo osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą.

Jeżeli termin przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, zastosowanie mają zasady przesunięcia terminu na najbliższy dzień, który nie jest takim dniem.

Płatnicy przekazują dokumenty rozliczeniowe, w szczególności deklarację ZUS DRA oraz – gdy są wymagane – imienne raporty ZUS RCA. Składki należne wpłaca się na indywidualny numer rachunku składkowego.

Nieterminowe opłacanie składek może prowadzić do powstania zaległości i obowiązku naliczenia odsetek, jeżeli spełnione są ustawowe przesłanki.

Czy przedsiębiorca może skorzystać z wakacji składkowych?

Przedsiębiorcy spełniający określone warunki mogą skorzystać ze zwolnienia z opłacenia własnych składek społecznych za jeden wybrany miesiąc w roku.

Wakacje składkowe obejmują składki emerytalne, rentowe, wypadkowe i dobrowolne chorobowe, a także Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, jeżeli występuje obowiązek ich opłacania. Zwolnienie dotyczy składek obliczanych od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru.

Ulga nie obejmuje składki zdrowotnej ani składek należnych za pracowników. Wniosek RWS składa się elektronicznie w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który przedsiębiorca chce uzyskać zwolnienie.

Podsumowanie – składki społeczne w 2026 roku

Składki społeczne obejmują ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. W przypadku pracowników część należności finansowana jest z wynagrodzenia brutto, a pozostała część obciąża pracodawcę. Przedsiębiorcy co do zasady samodzielnie finansują swoje ubezpieczenia, ale mogą korzystać z ustawowych ulg.

W 2026 roku minimalna podstawa pełnych składek przedsiębiorcy wynosi 5652 zł, a łączne obciążenie z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym oraz Funduszem Pracy i Funduszem Solidarnościowym – przy przyjętych założeniach – wynosi 1926,76 zł miesięcznie, bez składki zdrowotnej. Przy preferencyjnym ZUS składki społeczne mogą wynosić 456,18 zł.

Prawidłowe rozliczenie wymaga ustalenia tytułu do ubezpieczeń, podstawy wymiaru, właściwych stawek i ewentualnych zwolnień.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o składki społeczne

1. Jakie składki zaliczają się do ubezpieczeń społecznych?

Do ubezpieczeń społecznych należą składki emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Składka zdrowotna stanowi odrębne zobowiązanie i nie jest zaliczana do składek społecznych.

2. Ile wynoszą składki społeczne pracownika w 2026 roku?

Z wynagrodzenia pracownika potrącane są zasadniczo składki emerytalna 9,76%, rentowa 1,5% i chorobowa 2,45% podstawy wymiaru, czyli łącznie 13,71%. Pozostałą część składek społecznych finansuje pracodawca.

3. Czy ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe?

Dla pracowników zatrudnionych na umowę o pracę ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe. Przedsiębiorcy podlegający obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym mogą zasadniczo przystąpić do niego dobrowolnie. W przypadku zleceniobiorców zależy to od ich sytuacji ubezpieczeniowej.

4. Ile wynoszą pełne składki ZUS przedsiębiorcy w 2026 roku?

Przy minimalnej podstawie 5652 zł, składce wypadkowej 1,67%, dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym i obowiązku opłacania FP oraz FS miesięczna suma wynosi 1926,76 zł. Kwota nie obejmuje składki zdrowotnej.

5. Czy składki społeczne można odliczyć w PIT?

Tak, składki finansowane ze środków podatnika mogą podlegać odliczeniu od dochodu, a przy ryczałcie od przychodu, na zasadach określonych w przepisach. Przedsiębiorcy rozliczający dochód mogą również w odpowiednich przypadkach ujmować zapłacone składki jako koszty podatkowe. Nie można odliczać ponownie składek już zaliczonych do kosztów.

6. Czy umowa zlecenia zawsze oznacza obowiązek opłacania składek społecznych?

Nie. Obowiązek zależy m.in. od innych tytułów do ubezpieczeń, wysokości podstawy wymiaru oraz statusu zleceniobiorcy. Przykładowo uczniowie i studenci, którzy nie ukończyli 26 lat, co do zasady nie podlegają ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia.

7. Czy przedsiębiorca może nie płacić składek społecznych?

Tak, w określonych sytuacjach. Zwolnienie może wynikać np. z ulgi na start, wakacji składkowych albo zbiegu tytułów do ubezpieczeń. Każdorazowo trzeba jednak sprawdzić warunki ustawowe. Brak obowiązku opłacania składek społecznych nie oznacza automatycznie zwolnienia ze składki zdrowotnej.

Podstawa prawna

  • Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
  • Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
  • Ustawa z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
  • Ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
  • Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
  • Ustawa z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.
Anna Ciecierska- Autor portalu Podatnik.info

Anna Ciecierska – redaktorka specjalizująca się w tematyce prawa podatkowego i finansów publicznych. Absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim, od kilku lat związana z branżą wydawniczą i edukacyjną. Od października 2022 roku współpracuje z serwisem Podatnik.info jako redaktorka merytoryczna, odpowiadając za tworzenie oraz weryfikację materiałów eksperckich. Jej priorytetem jest dostarczanie rzetelnych, aktualnych i przystępnie opracowanych informacji dla czytelników szukających praktycznych wskazówek w gąszczu przepisów podatkowych. Dzięki solidnemu zapleczu humanistycznemu oraz ukończonym specjalistycznym kursom podatkowym, łączy umiejętność precyzyjnego formułowania treści z ekspercką wiedzą merytoryczną. W serwisach podatkowych odpowiada za redakcję i weryfikację treści informacyjnych, artykułów eksperckich, poradników oraz komentarzy do zmian legislacyjnych. Z powodzeniem tłumaczy zawiłości przepisów na przystępny język, dbając przy tym o ich poprawność prawną i aktualność.


Ocena artykułu:
ikona gwiazdy ikona gwiazdy ikona gwiazdy ikona gwiazdy ikona gwiazdy 3/4
(4.6/5), głosów: 347

Gorące tematy

Formularze PIT

Formularze PIT do druku

Zainteresuje cię także
Składki społeczne – ile wynoszą i kto je płaci?