Odsetki ZUS – ile wynoszą i jak je obliczyć?
Nieterminowe opłacenie składek ZUS może spowodować powstanie zaległości oraz obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę. Ich wysokość zależy od kwoty nieopłaconych w terminie składek, liczby dni opóźnienia i obowiązującej stawki. Sprawdź, ile wynoszą odsetki ZUS w 2026 roku, od kiedy są naliczane, jak je obliczyć oraz kiedy płatnik składek nie musi ich wpłacać.
Kiedy ZUS nalicza odsetki za zwłokę?
Każdy płatnik ma obowiązek regulować składki ZUS w ustawowo określonym terminie. Jeżeli należności nie zostaną opłacone w terminie albo wpłata będzie zbyt niska, na koncie płatnika powstają zaległości ZUS.
Od nieopłaconych w terminie składek ZUS nalicza odsetki za zwłokę. Dotyczy to należności z tytułu składek na:
-
ubezpieczenia społeczne,
-
ubezpieczenie zdrowotne,
-
Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy,
-
Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
-
Fundusz Emerytur Pomostowych.
Odsetki ZUS są finansowane w całości ze środków płatnika składek. Nie można potrącić ich z wynagrodzenia pracownika ani przenieść obowiązku ich zapłaty na osobę ubezpieczoną.
Jakie są terminy opłacania składek ZUS?
Termin składek zależy od rodzaju płatnika. Składki należy wpłacać:
-
do 5. dnia następnego miesiąca – w przypadku jednostek i zakładów budżetowych,
-
do 15. dnia następnego miesiąca – w przypadku płatników posiadających osobowość prawną,
-
do 20. dnia następnego miesiąca – w przypadku pozostałych płatników składek, w tym przedsiębiorców opłacających składki za siebie.
Jeżeli ostatni dzień terminu przypada w sobotę, niedzielę albo dzień ustawowo wolny od pracy, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy. Odsetki za zwłokę mogą być naliczane dopiero po upływie tak ustalonego terminu płatności.
Od jakiego dnia naliczane są odsetki ZUS?
Naliczanie odsetek rozpoczyna się od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin składek. Kończy się natomiast w dniu zapłaty włącznie. Oznacza to, że przy ustalaniu liczby dni opóźnienia uwzględnia się również dzień, w którym płatnik reguluje zaległości.
Jeżeli składki powinny zostać zapłacone do 20. dnia miesiąca, ale płatnik wykona wpłatę dopiero 25. dnia miesiąca, odsetki są naliczane od 21. do 25. dnia miesiąca włącznie.
Za datę zapłaty przy przelewie bankowym uznaje się co do zasady dzień obciążenia rachunku płatnika. Zlecenie przelewu w ostatnim dniu terminu może więc oznaczać terminową zapłatę, jeżeli rachunek zostanie tego dnia obciążony i znajdują się na nim środki potrzebne do wykonania przelewu.
Ile wynoszą odsetki ZUS w 2026 roku?
Odsetki od zaległości z tytułu składek ustala się według zasad stosowanych do zaległości podatkowych. Ich wysokość może zmieniać się wraz ze zmianą stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego.
Od 5 marca 2026 roku podstawowa stawka odsetek za zwłokę wynosi 10,5% w stosunku rocznym. Tę stawkę stosuje się również do zaległości ZUS powstałych w okresie jej obowiązywania.
Jeżeli opóźnienie obejmuje okresy, w których obowiązywały różne stawki, odsetki trzeba obliczyć oddzielnie dla każdej części okresu. Następnie otrzymane wartości należy zsumować.
W przypadku składek ZUS nie stosuje się obniżonej stawki odsetek przewidzianej dla niektórych zaległości podatkowych.
Jak obliczyć odsetki ZUS?
Do samodzielnego obliczenia kwoty odsetek potrzebne są następujące informacje:
-
kwota zaległości,
-
termin płatności składek,
-
data zapłaty,
-
liczba dni zwłoki,
-
stawka odsetek obowiązująca w okresie opóźnienia.
Odsetki można obliczyć według wzoru:
kwota zaległości × liczba dni zwłoki × roczna stawka odsetek ÷ 365
Przy obliczeniach należy uwzględnić stawkę w postaci dziesiętnej albo podzielić wynik dodatkowo przez 100, jeżeli zastosowano wartość procentową.
Przykład obliczenia odsetek ZUS
Przedsiębiorca miał obowiązek zapłacić 10 000 zł składek do 20 kwietnia 2026 roku. Zaległość uregulował 20 września 2026 roku. Odsetki są naliczane od 21 kwietnia do 20 września włącznie, czyli za 153 dni.
Obliczenie wygląda następująco:
10 000 zł × 153 dni × 10,5% ÷ 365 = 440,14 zł
Po zastosowaniu zasad zaokrąglania odsetek przedsiębiorca powinien zapłacić 440 zł odsetek. Łączna wpłata obejmująca należność główną i odsetki wyniesie zatem 10 440 zł.
Jeżeli w okresie opóźnienia zmieniłaby się stawka odsetek, wyliczenie należałoby podzielić na dwa okresy i dla każdego z nich zastosować właściwą stawkę.
Zasady zaokrąglania odsetek ZUS
Obliczoną kwotę odsetek za zwłokę zaokrągla się do pełnych złotych. Końcówki wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, natomiast końcówki równe lub wyższe niż 50 groszy podwyższa się do pełnego złotego.
Oznacza to, że:
-
48,49 zł zaokrągla się do 48 zł,
-
48,50 zł zaokrągla się do 49 zł,
-
72,87 zł zaokrągla się do 73 zł.
Zasady zaokrąglania odsetek należy zastosować po wykonaniu obliczenia. Nie powinno się wcześniej zaokrąglać liczby dni, stawki ani kwoty zaległości.
Kiedy nie trzeba płacić odsetek ZUS?
Płatnik składek nie ma obowiązku zapłaty odsetek, jeżeli ich wysokość nie przekracza 1% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku.
W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł, a 1% tej kwoty to 48,06 zł. Po zastosowaniu zasad zaokrąglania ZUS pobiera odsetki od kwoty 49 zł.
Jeżeli wyliczona i zaokrąglona kwota odsetek wynosi maksymalnie 48 zł, płatnik reguluje wyłącznie zaległe składki. Jeżeli natomiast odsetki wyniosą co najmniej 49 zł, trzeba je zapłacić razem z należnością główną.
Próg należy sprawdzić w odniesieniu do odsetek obliczonych od zaległych składek za dany miesiąc, odrębnie dla każdego funduszu. Nie należy sumować odsetek dotyczących różnych miesięcy lub funduszy wyłącznie w celu ustalenia, czy został przekroczony limit.
W jakich jeszcze przypadkach ZUS nie nalicza odsetek?
Odsetek za zwłokę nie nalicza się również od składek nieopłaconych w terminie z przyczyn leżących po stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Może to dotyczyć między innymi sytuacji, gdy zaległość powstała wskutek:
-
błędnego zawiadomienia ZUS o stanie rozliczeń,
-
zastosowania się płatnika do pisma ZUS wydanego w jego indywidualnej sprawie,
-
zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej ZUS, która następnie uległa zmianie.
W takiej sytuacji Zakład zawiadamia płatnika o kwocie nieopłaconych składek i wskazuje termin ich uregulowania bez odsetek. Jeżeli płatnik nie dokona wpłaty w wyznaczonym terminie, ZUS może naliczyć odsetki za cały okres zaległości.
Kalkulator odsetek ZUS – jak z niego skorzystać?
Najprostszym sposobem ustalenia należnej kwoty jest oficjalny kalkulator odsetkowy dla płatników składek ZUS. Aby wykonać obliczenie, trzeba podać:
-
kwotę nieopłaconych w terminie składek,
-
termin, w którym składki powinny zostać uregulowane,
-
planowaną datę zapłaty zaległości.
Kalkulator odsetek ZUS uwzględnia obowiązujące stawki, liczbę dni opóźnienia, zasady zaokrąglania oraz kwotę, poniżej której płatnik nie ma obowiązku zapłaty odsetek.
Odsetki oblicza się odrębnie na każdy fundusz. Jeżeli zaległości obejmują składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, kalkulator może wskazać osobną kwotę odsetek dla każdego z tych funduszy.
W internecie dostępne są również pozostałe kalkulatory dotyczące podatków i składek. Przy wyborze narzędzia warto sprawdzić, czy uwzględnia ono aktualną datę zapłaty, właściwą stawkę oraz minimalną kwotę odsetek obowiązującą w 2026 roku.
Jak zapłacić zaległe składki i odsetki?
Zaległości oraz należne odsetki ZUS wpłaca się na indywidualny numer rachunku składkowego płatnika. Nie trzeba wykonywać osobnego przelewu z tytułu składek i osobnego z tytułu zapłaty odsetek.
Wpłata zostanie rozliczona na koncie płatnika zgodnie z obowiązującymi zasadami, przede wszystkim na najstarsze zadłużenie. Jeżeli przedsiębiorca ma zaległości za kilka miesięcy, bieżąca wpłata może zostać przeznaczona na pokrycie wcześniejszych należności.
Przed wykonaniem przelewu warto zatem sprawdzić saldo konta w eZUS oraz ustalić pełną kwotę zadłużenia na planowany dzień zapłaty.
Jakie są konsekwencje nieopłacenia składek w terminie?
Odsetki ZUS nie są jedyną konsekwencją nieterminowego regulowania zobowiązań. Zaległości mogą skutkować również:
-
wszczęciem postępowania egzekucyjnego,
-
naliczeniem kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych,
-
ustanowieniem hipoteki przymusowej albo zastawu skarbowego,
-
brakiem możliwości uzyskania zaświadczenia o niezaleganiu,
-
nałożeniem dodatkowej opłaty,
-
wstrzymaniem wypłaty świadczeń z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, jeżeli zadłużenie przekracza ustawowy limit.
ZUS może wymierzyć płatnikowi dodatkową opłatę w wysokości do 100% nieopłaconych składek. Sankcja ta nie jest jednak nakładana automatycznie. Zakład bierze pod uwagę okoliczności sprawy, w tym przyczyny niewykonania obowiązku oraz zachowanie płatnika.
Nieterminowe opłacenie składki nie powoduje obecnie automatycznego ustania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Zadłużenie może jednak wpłynąć na wypłatę świadczenia. Jeżeli w dniu powstania prawa do zasiłku zadłużenie z tytułu składek przekracza 1% minimalnego wynagrodzenia, świadczenie z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego nie zostanie wypłacone do czasu spłaty zadłużenia. W 2026 roku limit ten wynosi 48,06 zł.
Co zrobić, gdy płatnik nie może jednorazowo spłacić zaległości?
Jeżeli płatnik nie jest w stanie jednorazowo uregulować zadłużenia, może złożyć wniosek o rozłożenie należności na raty. Jeżeli ZUS zgodzi się na rozłożenie zadłużenia na raty, odsetki za zwłokę zostaną naliczone do dnia złożenia wniosku. Od następnego dnia zamiast dalszych odsetek naliczana jest opłata prolongacyjna. Odsetki ustalone do dnia złożenia wniosku również mogą zostać objęte układem ratalnym.
Przed upływem terminu płatności można również wystąpić o jego odroczenie. Pozwala to uniknąć powstania zaległości i naliczania odsetek, pod warunkiem że ZUS zgodzi się na ulgę.
FAQ – najczęstsze pytania o odsetki ZUS
