Odliczenie darowizny od podatku - co trzeba wiedzieć?

2024-01-05 Aktualizacja: 2026-08-26

Darowizny przekazane na określone cele, m.in. pożytku publicznego, kultu religijnego i krwiodawstwa, mogą obniżyć dochód do opodatkowania, a w przypadku ryczałtu przychód. Większość tych odliczeń jest objęta wspólnym limitem 6%, natomiast niektóre darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą mogą być odliczane bez limitu procentowego.

W tym artykule omawiamy zasady przekazania darowizny na cele organizacji działalności pożytku publicznego, wyjaśniamy jak uzyskać odliczenie darowizny od podatku i przedstawiamy dodatkowe informacje. Zapraszamy do lektury!

Darowizna w świetle prawa

Wedle ustawy kodeksu cywilnego, przekazana darowizna jest umową między dwiema stronami. Polega ona na bezpłatnym wykonywaniu świadczeń majątkowych jednej strony wobec drugiej. Darowizna może mieć postać pieniężną lub rzeczową. Nie mówi się za to o darowiźnie, gdy:

• darczyńca realizuje bezpłatne świadczenie, które jest skutkiem wykonywania innej umowy regulowanej przepisami kodeksu cywilnego,
• darczyńca przekazuje prawa majątkowe, których jeszcze nie nabył,
• darczyńca przekazuje prawa majątkowe, które – w momencie ich zrzeczenia się – przestają istnieć.

Na ogół darowizna to po prostu przekazanie pieniędzy lub elementów mienia na rzecz wskazanego podmiotu. Darowizna może być przekazana zarówno osobom fizycznym, organizacjom nieposiadającym osobowości prawnej, jak i osobom prawnym na realizację celów statutowych lub działalność pożytku publicznego. Co najważniejsze – świadczenie darowizny charakteryzuje się przede wszystkim tym, że jest nieodpłatne.

Forma przekazania darowizny

Kodeks cywilny mówi, że darowizna musi zostać zrealizowana w formie umowy. Ta jednak nie zawsze musi być pisemna. W przypadku darowizny pieniężnej zyskuje ona ważność w momencie przekazania środków, np. przelew bankowy na rachunek płatniczy obdarowanego. Co do zasady oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się jednak ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Odrębne wymagania dotyczą sytuacji, w których ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy czynności prawnej.

Przekazanie darowizny, a procent podatku na cele pożytku publicznego i kościoły

Należy pamiętać, że darowizna zarówno pieniężna, jak i rzeczowa funkcjonuje równolegle obok możliwości przekazania 1,5% swojego podatku dochodowego na cele pożytku publicznego. Darowizny na cele kultu religijnego mogą natomiast podlegać odliczeniu od dochodu albo przychodu w ramach wspólnego limitu 6%. To dwa odrębne tytuły odliczeń, rozlicza się je osobno i kwoty nie są sumowane.

Obowiązek rozliczenia podatku od przekazanej darowizny

Obdarowany musi odprowadzić od darowizny podatek. Prawo podatkowe mówi, że darowizny nie są wliczane w koszty uzyskania przychodu. Podobnie też nie podlegają ustawie o podatku dochodowym, lecz o podatku od spadków i darowizn. Obdarowana osoba fizyczna musi zapłacić podatek od otrzymanych:

• rzeczy, które znajdują się na terenie RP,
• praw majątkowych, które realizowane są w kraju.

W przypadku darowizny pieniężnej lub rzeczowej dla osób prawnych, kwestia opodatkowania polega ustawie o CIT. Przy darowiźnie obowiązek podatkowy powstaje co do zasady z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a jeżeli umowę zawarto bez zachowania wymaganej formy, z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia. Jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy oświadczeń obu stron, obowiązek powstaje z chwilą ich złożenia.

Kwestię opodatkowania darowizn i spadków szczegółowo reguluje ustawa. Tam znajduje się wykaz podmiotów i rodzajów darowizn podlegających opodatkowaniu, stawki i wyjątki. Przykładowo, nabycie darowizny od osób należących do tzw. grupy zerowej może korzystać z pełnego zwolnienia z podatku, jednak przy nabyciach przekraczających ustawowy próg konieczne jest co do zasady terminowe zgłoszenie darowizny na formularzu SD-Z2. W przypadku darowizny pieniężnej należy również spełnić wymogi dotyczące udokumentowania przekazania środków.

Przekazanie darowizny – czy i kiedy można odliczyć?

Dobroczynność ma też wymiar praktyczny. Część przekazanej darowizny można odzyskać przy zeznaniu podatkowym. Można odliczyć zarówno darowizny rzeczowe, jak i pieniężne. Prawo od odliczenia darowizny można zrealizować już przy najbliższym zeznaniu podatkowym. Sama darowizna, by mogła być odliczona, musi być przekazana wymienionym w ustawie podmiotom.

Odliczenia darowizn – rodzaje obdarowanych podmiotów

Odliczenia darowizn od podatku mogą być zrealizowane, jeśli darowizna została przekazana osobom prawnym, jednostkom nieposiadającym osobowości prawnej czy organizacjom pozarządowym. Głównie chodzi o:

• podmioty spoza sektora bankowego, finansowego, niebędące instytutami badawczymi czy spółkami prawa handlowego,
• podmioty, które nie działają w celu osiągnięcia zysku, w tym spółkom akcyjnymi i z ograniczoną odpowiedzialnością czy klubom sportowym, które cały swój dochód przeznaczają na realizację celów statutowych, nie dzieląc się zyskiem z akcjonariuszami, udziałowcami i pracownikami,
• fundacje i stowarzyszenia, spółdzielnie socjalne,
• stowarzyszeniom jednostek samorządu terytorialnego,
• podmioty podległe związkom wyznaniowym lub działające na podstawie umowy o wzajemnych stosunkach między związkiem wyznaniowym a RP, lub przepisów o gwarancjach wolności sumienia, o ile statut zakłada cele pożytku społecznego.

Czy można odliczyć darowizny przekazane na rzecz działalności pożytku publicznego?

Odliczenie przysługuje w przypadku darowizn na cele określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, przekazanych organizacjom wskazanym w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy. Nie należy utożsamiać tego warunku wyłącznie z posiadaniem formalnego statusu OPP wymaganego dla otrzymywania 1,5% podatku.

Darowizna może podlegać odliczeniu, jeżeli została przekazana m.in. organizacji pozarządowej, która nie jest jednostką sektora finansów publicznych i nie działa w celu osiągnięcia zysku, albo innemu podmiotowi wskazanemu w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, np. określonym kościelnym osobom prawnym, stowarzyszeniom jednostek samorządu terytorialnego lub spółdzielniom socjalnym.

Darowizna musi być przeznaczona na jeden z celów wymienionych w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Są to m.in. pomoc rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej, działalność charytatywna, działalność na rzecz osób niepełnosprawnych, ochrona i promocja zdrowia, nauka, szkolnictwo wyższe i edukacja.

Odliczanie darowizny od podatku a organizacje zagraniczne

Z racji istnienia podstawy prawnej wynikającej z umów międzynarodowych, można też odliczyć darowizny dla podmiotów zagranicznych. Odliczenie może dotyczyć darowizny przekazanej równoważnej organizacji mającej siedzibę w innym państwie członkowskim UE lub państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jeżeli organizacja prowadzi odpowiednią działalność pożytku publicznego, podatnik posiada wymagane oświadczenie tej organizacji, a istnieje podstawa prawna do wymiany informacji podatkowych. Od podatku można odliczyć darowiznę dla takich organizacji, w przypadku:

• gdy podatnik przedstawi oświadczenie organizacji zagranicznej, że w dniu przekazania darowizny, organizacja prowadziła działalność pożytku publicznego ze sfery zadań publicznych, tak jak definiuje to ustawa o działalności pożytku publicznego,
• istnienia podstawy prawnej wynikającej z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych umów, ratyfikowanych przez RP, dających polskiej skarbówce prawo wglądu do informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, z którego pochodzi organizacja.

Ulga podatkowa dla krwiodawców

Darowizny przekazane na kształcenie zawodowe

Odliczyć można też darowiznę przeznaczoną na kształcenie zawodowe. Przedmiotem odliczanej darowizny na kształcenie zawodowe mogą być materiały dydaktyczne lub środki trwałe, pod warunkiem że są kompletne, zdatne do użytku i nie są starsze niż 12 lat. Darowizna musi zostać przekazana publicznej szkole prowadzącej kształcenie zawodowe albo publicznej placówce lub centrum wskazanym w Prawie oświatowym. Zrobić tak mogą podatnicy osiągający przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej i są opodatkowane:

• na zasadach ogólnych,
• w formie 19% podatku liniowego,
• w formie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych.

Kiedy nie można odliczyć darowizn?

W przypadku darowizn na cele pożytku publicznego należy przede wszystkim zweryfikować, czy obdarowany należy do kategorii podmiotów wskazanych w art. 3 ust. 2 lub 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Odliczeniu nie podlegają m.in. darowizny przekazane osobom fizycznym ani podmiotom prowadzącym wskazaną w art. 26 ust. 5 ustawy o PIT działalność w zakresie określonych wyrobów elektronicznych, paliwowych, tytoniowych, alkoholowych i z metali szlachetnych.

Nie można też odliczyć od podatku darowizn odliczonych na podstawie odrębnych przepisów, zaliczonych w koszty uzyskania przychodu czy darowizn, które w dowolnej formie zostały zwrócone podatnikowi. Nie można też odliczyć darowizny od podatku, jeśli przekazaliśmy ją na organizację działającą w celu osiągnięcia zysku.

Jaką kwotę darowizny można odliczyć?

Odliczanie darowizny wykonuje się od podstawy opodatkowania, czyli dochodu. Można rozliczyć kwotę darowizny wynoszącą maksymalnie 6% dochodu. Co ważne – stawka ta jest wspólna dla wszystkich rodzajów darowizn.

Darowizny objęte wspólnym limitem sumuje się, a łączna kwota podlegająca odliczeniu nie może przekroczyć 6% dochodu, a przy ryczałcie 6% przychodu. Limit ten nie oznacza, że podatnik otrzyma zwrot podatku w wysokości 6% dochodu.

W przypadku darowizny polegającej na oddaniu krwi – odliczenie jest w wysokości ekwiwalentu pieniężnego odpowiadającego iloczynowi oddanych litrów krwi (lub ilości składników krwi) i kwoty rekompensaty określonej w ustawie o publicznej służbie krwi.

Darowizny limitowane (do kwoty 6% dochodów)

Wybrane rodzaje darowizn podlegają odliczeniu wyłącznie do ustalonego procentowego limitu dochodu. Dotyczy to darowizn przekazanych na następujące cele:

• pożytku publicznego,
• kultu religijnego,
• honorowego krwiodawstwa,
• kształcenia zawodowego,
• w zakresie odbudowy Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz kamienic przy ulicy Królewskiej w Warszawie.

Odliczenie za te darowizny przysługuje w kwocie odpowiadającej ich wartości, jednak nie może być wyższe niż 6% dochodów. Wspomniany limit 6% dochodów obowiązuje łącznie dla wszystkich wyżej wymienionych rodzajów darowizn.

Odliczenie darowizny od podatku - przykład

Załóżmy, że podatnik osiągnął dochód w wysokości 40 000 zł i przekazał: 1 500 zł na cele pożytku publicznego, 1 000 zł na cele kultu religijnego oraz darowiznę z tytułu krwiodawstwa o wartości 260 zł. Łączna wartość darowizn wynosi 2 760 zł, lecz wspólny limit 6% dochodu to 2 400 zł. Podatnik może więc odliczyć od dochodu maksymalnie 2 400 zł.

Darowizna nielimitowana na kościelną działalność charytatywno opiekuńczą

Darowizna przekazana na cele kościelnej działalności charytatywno opiekuńczej lub kościelnych osób prawnych (np. Caritas) może zostać odliczona w całości - nawet do 100% osiągniętego w roku dochodu. W ramach tej darowizny można odliczyć darowizny zarówno pieniężne, jak i rzeczowe przekazane kościelnej osobie prawnej (np. diecezji lub parafii) na prowadzoną przez nią działalność charytatywno-opiekuńczą. Działalność ta obejmuje (wg. Art. 39 Ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej):

• prowadzenie zakładów dla sierot, starców, osób upośledzonych fizycznie lub umysłowo oraz innych kategorii osób potrzebujących opieki,
• prowadzenie szpitali i innych zakładów leczniczych oraz aptek,
• organizowanie pomocy w zakresie ochrony macierzyństwa,
• organizowanie pomocy sierotom, osobom dotkniętym klęskami żywiołowymi i epidemiami, ofiarom wojennym, znajdującym się w trudnym położeniu materialnym lub zdrowotnym rodzinom i osobom, w tym pozbawionym wolności,
• prowadzenie żłobków, ochronek, burs i schronisk,
• udzielanie pomocy w zapewnianiu wypoczynku dzieciom i młodzieży znajdującym się w potrzebie,
• krzewienie idei pomocy bliźnim i postaw społecznych temu sprzyjających,
• przekazywanie za granicę pomocy ofiarom klęsk żywiołowych i osobom znajdującym się w szczególnej potrzebie.

Jak udokumentować przekazanie takiej darowizny?

Darczyńca powinien posiadać dowód przekazania darowizny odpowiedni do jej rodzaju oraz uzyskać od obdarowanego sprawozdanie o przeznaczeniu darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą. Sprawozdanie należy uzyskać w ciągu dwóch lat od dnia przekazania darowizny.

Jak ustalić, jaką wartość mają darowizny rzeczowe?

Wartość darowizny rzeczowej nie może przekraczać jej wartości rynkowej. Jeżeli przedmiotem darowizny jest towar opodatkowany VAT, wartość darowizny uwzględnia VAT, przy czym podatnik VAT pomniejsza wartość brutto o tę część podatku naliczonego, którą ma prawo odliczyć w związku z dokonaniem darowizny.

Kiedy odliczeniu podlega kwota odpowiadająca całości darowizny

Istnieje sytuacja, w której podatnik może dokonać odliczenia w pełnej kwocie dokonanej darowizny. Dzieje się tak, jeśli przekazane zostały darowizny na cele charytatywne i opiekuńcze podmiotom kościelnym. W takim przypadku odliczyć można każdą kwotę, nawet do 100% wysokości dochodu.

Odliczenie darowizny na przeciwdziałanie COVID-19 - przykład odliczenia epizodycznego

W rozliczeniu za 2022 r. istniała możliwość odliczenia darowizny od podatku przeznaczonej na zwalczanie pandemii COVID-19. Do 31 maja 2022r. taką darowiznę można było przekazać następującym podmiotom:

• placówkom, które wykonywały działalność medyczną i leczniczą oraz były wpisane do stosownego wykazu,
• Agencji Rezerw Materiałowych,
• Centralnej Bazie Rezerw Sanitarno–Przeciwepidemicznych,
• Funduszowi Przeciwdziałania COVID-19,
• domom dla matek z dziećmi i kobiet ciężarnych,
• noclegowniom i schroniskom dla bezdomnych,
• ośrodkom wsparcia, prowadzącym usługi opiekuńcze,
• domom pomocy społecznej i rodzinnym domom pomocy,
• organizacjom oświatowym wymienionym w ustawie o działalności pożytku publicznego.

Przedmiot darowizny nie był określony, poza placówkami oświatowymi – im przekazać można było tablety i laptopy, pod warunkiem, że były one sprawne, kompletne i nie starsze niż 3 lata. Ten typ darowizny odliczany był na innych zasadach. W jego przypadku nie obowiązywał limit 6% wysokości dochodu. Wysokość odliczonej kwoty wynosiła wówczas:

• 100% wartości darowizny - dla darowizn przekazanych od 1 stycznia 2022r. do końca miesiąca, w którym odwołano stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19.

Darowiznę mogły odliczyć podmioty mające opodatkowane dochody:

• według skali podatkowej,
• w formie 19% podatku liniowego,
• w formie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych.

Odliczenie darowizn przekazanych przez przedsiębiorców

Nieco inaczej odliczanie darowizn wygląda w przypadku przedsiębiorców. Podatnicy wciąż korzystający z karty podatkowej (PIT-16A) oraz opodatkowani 19% podatkiem liniowym (PIT-36L) nie mogą odliczać od dochodu typowych darowizn na cele pożytku publicznego, kultu religijnego ani krwiodawstwa. Mogą natomiast skorzystać z odliczenia kwalifikowanej darowizny na kształcenie zawodowe.

Wszyscy pozostali odliczają darowizny od dochodu. W przypadku darowizny przekazanej przez przedsiębiorców rozliczających się w formie zryczałtowanego podatku dochodowego (PIT-28) odliczanie darowizny ma miejsce od przychodu.

Nie można odliczyć darowizn spożywczych wliczonych do kosztów uzyskania przychodów

Co do zasady podatnik nie może ponownie odliczyć od dochodu darowizny, której wartość została zaliczona do kosztów uzyskania przychodów. Przepisy szczególne mogą jednak przewidywać wyjątki. Przykładowo, gdy darowano produkty spożywcze, które nie były rozliczane w kosztach i powstawały z myślą o darowiźnie – można ją odliczyć. Chcąc skorzystać z ulgi, można dokonać korekty zeznania podatkowego.

Co jeśli darowizny zostały zwrócone podatnikowi?

W przypadku zwrotu dokonanej darowizny, obdarowany musi o tym poinformować Urząd Skarbowy. Nie ma znaczenia, czy zwrot następuje w całości, czy w części kwoty darowizny. Informacja o zwróconej podatnikowi darowiźnie musi wpłynąć nie dalej niż w ciągu miesiąca od dnia realizacji zwrotu. Jeśli darczyńca jeszcze jej nie odliczył, po zwrocie nie może tego oczywiście zrobić.

Jeśli zwrot nastąpił po odliczeniu darowizny, musi doliczyć tę kwotę darowizny, którą wcześniej odliczył w następnym zeznaniu podatkowym. Jeśli została zwrócona część darowizny, odliczeniu podlega kwota odpowiadająca ostatecznej wartości przekazanej darowizny.

Co przygotować do odliczeń darowizn?

Przekazując darowiznę, warto pamiętać o odpowiednim jej udokumentowaniu. Wynika to z konieczności przedstawienia tych dokumentów na późniejszym etapie. Jakie dokumenty trzeba posiadać, by prawidłowo i skutecznie odliczyć kwotę darowizny?

1 - Darowiznę pieniężną dokumentuje się dowodem wpłaty na rachunek płatniczy obdarowanego albo na jego rachunek w banku inny niż rachunek płatniczy.

2 - W przypadku darowizny niepieniężnej (rzeczowej) podatnik powinien posiadać dowód, z którego wynikają dane identyfikujące darczyńcę i wartość przekazanej darowizny, wraz z oświadczeniem obdarowanego o przejęciu darowizny.

3 - W przypadku darowizny na cele kościelne i charytatywne – zaświadczenie o przeznaczeniu darowizny na takie właśnie cele oraz sprawozdanie.

4 - W przypadku darowizny z krwi – zaświadczenie placówki organizującej pobór krwi o ilości oddanej krwi lub ilości składników krwi. Krew musi być oddana bezpłatnie.

Analogiczne zasady mają zastosowanie do pozostałych podmiotów i form darowizny. Nie wszystkie dokumenty trzeba załączać do zeznania podatkowego. Natomiast na wypadek ewentualnej kontroli trzeba być w ich posiadaniu przez kilka kolejnych lat.

Jak odliczyć darowizny w zeznaniu podatkowym?

Darowiznę rozlicza się w najbliższym zeznaniu podatkowym. Należy wypełnić odpowiedni PIT oraz załącznik PIT/O. W zależności od rodzaju działalności płatnika i formy opodatkowania stosuje się inne formularze:

• PIT-28 – dla podmiotów rozliczających się w formie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych.
• PIT-36 – dla podmiotów rozliczających dochody z działalności gospodarczej na zasadach ogólnych.
• PIT-36L – dla podmiotów rozliczających dochody z działalności gospodarczej w formie podatku liniowego.
• PIT-37 – dla osób rozliczających dochody ze stosunku pracy lub umów cywilnoprawnych.
• PIT/O – załącznik do zeznania podatkowego. W nim oblicza się i deklaruje kwotę darowizny od odliczenia od podatku.

Masz problem z obliczeniem wysokości ulgi podatkowej z tytułu darowizny? Zachęcamy do skorzystania z naszego darmowego programu do PIT - PIT Pro 2024/2025, w którym wygodnie i szybko rozliczysz PIT. Nasz program automatycznie podpowie Ci z jakich ulg możesz skorzystać oraz poprowadzi Cię krok po kroku przez rozliczenie. Skorzystaj z programu, któremu zaufały miliony Polaków!

Jak obliczyć kwotę darowizny?

W przypadku darowizn objętych limitem podatnik odlicza od dochodu, a przy ryczałcie od przychodu, faktycznie przekazaną kwotę darowizny, jednak łącznie nie więcej niż 6% odpowiednio dochodu lub przychodu. Darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą rozliczane na podstawie odrębnych ustaw nie podlegają temu procentowemu limitowi.

Podsumowanie

Odliczenie darowizny od podatku to ważna ulga, która pozwala obniżyć podstawę opodatkowania dzięki wsparciu określonych celów społecznych, takich jak działalność pożytku publicznego, kult religijny czy krwiodawstwo. Ważne jest, aby darowizna była odpowiednio udokumentowana i przekazana właściwym podmiotom, co umożliwia skorzystanie z odliczenia do 6% dochodu, a w niektórych przypadkach nawet do 100%.

Pamiętajmy, że darowizny należy rozliczyć w zeznaniu podatkowym, dołączając odpowiedni załącznik PIT/O, a także zachować dokumentację na wypadek kontroli. Dzięki temu nie tylko wspieramy ważne inicjatywy, ale także możemy zyskać realne korzyści podatkowe, co czyni z darowizn rozwiązanie korzystne zarówno dla darczyńcy, jak i obdarowanego.

O Autorze:

Anna Ciecierska – redaktorka specjalizująca się w tematyce prawa podatkowego i finansów publicznych. Absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim, od kilku lat związana z branżą wydawniczą i edukacyjną. Od października 2022 roku współpracuje z serwisem Podatnik.info jako redaktorka merytoryczna, odpowiadając za tworzenie oraz weryfikację materiałów eksperckich. Jej priorytetem jest dostarczanie rzetelnych, aktualnych i przystępnie opracowanych informacji dla czytelników szukających praktycznych wskazówek w gąszczu przepisów podatkowych. Dzięki solidnemu zapleczu humanistycznemu oraz ukończonym specjalistycznym kursom podatkowym, łączy umiejętność precyzyjnego formułowania treści z ekspercką wiedzą merytoryczną. W serwisach podatkowych odpowiada za redakcję i weryfikację treści informacyjnych, artykułów eksperckich, poradników oraz komentarzy do zmian legislacyjnych. Z powodzeniem tłumaczy zawiłości przepisów na przystępny język, dbając przy tym o ich poprawność prawną i aktualność.

Ocena artykułu:

(5/5), głosów: 313