Jednorazowa amortyzacja środków trwałych - jakie zmiany w 2026 roku?

2025-04-02 Aktualizacja: 2026-04-16

W 2026 roku zasady jednorazowej amortyzacji środków trwałych nadal opierają się na obowiązujących przepisach ustaw o PIT i CIT, jednak zmianie uległy limity przeliczane według kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski. Dla 2026 r. górny limit odpisów jednorazowej amortyzacji dla małych podatników oraz podatników rozpoczynających działalność wynosi 213 000 zł, a status małego podatnika przysługuje podatnikom, których przychody brutto ze sprzedaży za 2025 r. nie przekroczyły 8 517 000 zł. 

Przedsiębiorcy powinni więc zweryfikować aktualne limity i warunki stosowania preferencji, aby prawidłowo rozliczyć inwestycje w środki trwałe. W praktyce najważniejsze dla przedsiębiorców w 2026 roku jest prawidłowe ustalenie, czy spełniają warunki do jednorazowej amortyzacji oraz jaki limit odpisu mogą zastosować w danym roku podatkowym. Znaczenie mają przede wszystkim aktualne limity, status małego podatnika, prawidłowa kwalifikacja środka trwałego oraz zgodność rozliczenia z ustawą o PIT albo ustawą o CIT. W dalszej części artykułu omawiamy aktualne zasady jednorazowej amortyzacji, warunki jej stosowania oraz najważniejsze kwestie praktyczne istotne przy rozliczaniu inwestycji w 2026 roku.

Spis treści:

• Czym są środki trwałe?
• Amortyzacja środków trwałych
• Wartość początkowa środków trwałych
• Metody amortyzacji środków trwałych
• Limit jednorazowej amortyzacji w 2026
• Przyśpieszona amortyzacja
• Amortyzacja środków trwałych w księgach rachunkowych
• Podsumowanie

Czym są środki trwałe?

Aby prawidłowo ocenić zasady jednorazowej amortyzacji obowiązujące w 2026 roku, warto najpierw wyjaśnić, czym są środki trwałe. Zgodnie z art. 22a ust. 1 ustawy o PIT, środkami trwałymi są m.in. budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością, maszyny, urządzenia, środki transportu i inne przedmioty stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania. Są to rzeczowe składniki majątku wykorzystywane w działalności gospodarczej, takie jak maszyny, budynki, lokale, pojazdy czy sprzęt komputerowy. Aby składnik majątku mógł zostać uznany za środek trwały, przewidywany okres jego używania powinien być dłuższy niż rok, musi on być kompletny i zdatny do użytku w dniu przyjęcia do używania oraz wykorzystywany na potrzeby związane z działalnością gospodarczą albo oddany do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub leasingu. Wartość początkowa nie przesądza natomiast o samym uznaniu składnika za środek trwały. Wartość początkową środka trwałego ustala się zgodnie z zasadami określonymi w ustawie, w szczególności na podstawie ceny nabycia albo kosztu wytworzenia, z uwzględnieniem wydatków związanych z jego zakupem lub wytworzeniem.

Jeżeli wartość początkowa składnika majątku nie przekracza 10 000 zł, podatnik może nie ujmować go w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych i zaliczyć wydatek bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów, z zastrzeżeniem zasad wynikających z ustawy. W takim przypadku podatnik nie dokonuje odpisów amortyzacyjnych, lecz może zaliczyć wydatek na nabycie składnika majątku bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów w miesiącu oddania go do używania. Oznacza to, że składniki majątku o wartości początkowej nieprzekraczającej 10 000 zł co do zasady mogą zostać rozliczone bez wprowadzania ich do ewidencji środków trwałych.

Amortyzacja środków trwałych

Amortyzacja środków trwałych to podatkowe rozliczanie wartości początkowej środka trwałego w czasie poprzez dokonywanie odpisów amortyzacyjnych. W praktyce amortyzacja pozwala rozłożyć w czasie podatkowe rozliczenie wartości początkowej środka trwałego przez okres jego używania w działalności gospodarczej. Dzięki amortyzacji podatnik stopniowo zalicza do kosztów uzyskania przychodów odpisy amortyzacyjne od środka trwałego, o ile dany składnik majątku podlega amortyzacji podatkowej. Proces ten polega na systematycznym dokonywaniu odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środka trwałego zgodnie z zasadami przewidzianymi w ustawie podatkowej. Amortyzacja wpływa na wysokość kosztów uzyskania przychodów, ponieważ odpisy amortyzacyjne – przy spełnieniu ustawowych warunków – mogą stanowić koszty podatkowe. Należy przy tym odróżnić amortyzację podatkową od amortyzacji bilansowej, ponieważ ich zasady mogą się różnić.

Co do zasady odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od wartości początkowej środków trwałych w równych ratach co miesiąc, co kwartał albo jednorazowo na koniec roku podatkowego. Sposób dokonywania odpisów amortyzacyjnych ma istotne znaczenie dla rozliczeń podatkowych przedsiębiorcy. W praktyce sposób dokonywania odpisów amortyzacyjnych powinien być stosowany konsekwentnie i zgodnie z przyjętymi zasadami wynikającymi z ustawy podatkowej.

Wartość początkowa środków trwałych

Wartość początkowa środka trwałego to kwota stanowiąca podstawę dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Co do zasady odpowiada ona cenie nabycia, kosztowi wytworzenia albo – w przypadkach wskazanych w ustawie – wartości ustalonej według szczególnych zasad, np. przy nabyciu nieodpłatnym. W zależności od sposobu pozyskania środka trwałego wartość początkową ustala się na podstawie:

• ceny nabycia – gdy środek trwały został odpłatnie nabyty; cena nabycia obejmuje również wydatki związane z zakupem, takie jak transport, montaż czy ubezpieczenie do dnia przekazania środka trwałego do używania,

• kosztu wytworzenia – jeżeli środek trwały został wytworzony we własnym zakresie; obejmuje on w szczególności wartość zużytych materiałów, wykorzystanych usług obcych, kosztów wynagrodzeń wraz z pochodnymi oraz innych kosztów dających się zaliczyć do wartości wytworzonego środka trwałego,

• wartości rynkowej z dnia nabycia – co do zasady w przypadku otrzymania środka trwałego w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób, chyba że umowa albo inny dokument określa tę wartość w niższej wysokości.

Wartość początkową środka trwałego powiększa się również o wydatki na jego ulepszenie, jeżeli środek trwały został przebudowany, rozbudowany, zrekonstruowany, zaadaptowany lub zmodernizowany, a poniesione nakłady spełniają warunki określone w ustawie. Wydatki poniesione na ulepszenie środka trwałego po jego przyjęciu do używania mogą powiększyć jego wartość początkową, jeżeli spełnione są warunki ustawowe dotyczące ulepszenia.

Metody amortyzacji środków trwałych

Najczęściej stosowaną metodą amortyzacji jest metoda liniowa, która zakłada równomierne zużywanie się środka trwałego przez cały okres jego użytkowania, co skutkuje stałymi, równymi ratami odpisów amortyzacyjnych ustalanymi według stawek określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ta metoda jest najczęściej wykorzystywana przy rozliczaniu budynków, budowli i innych środków trwałych o jednolitym okresie eksploatacji.

W 2026 roku podatnicy mogą stosować różne sposoby amortyzacji przewidziane w ustawach podatkowych, w tym jednorazowe odpisy amortyzacyjne, jeżeli spełniają warunki określone w przepisach.

Alternatywnie, metoda degresywna polega na stosowaniu wyższych stawek amortyzacyjnych na początku okresu użytkowania, co powoduje, że odpisy stopniowo maleją z upływem czasu. Najczęściej wykorzystuje się ją w przypadku maszyn, urządzeń technicznych i środków transportu (z wyłączeniem samochodów osobowych).

W przepisach podatku dochodowego nie wyróżnia się standardowo metody progresywnej jako podstawowej metody amortyzacji środków trwałych. W artykule warto skoncentrować się na metodach i rozwiązaniach rzeczywiście funkcjonujących w PIT i CIT, czyli przede wszystkim na amortyzacji liniowej, degresywnej oraz na jednorazowych odpisach amortyzacyjnych.

Metoda naturalna zakłada, że intensywność użytkowania środka trwałego determinuje jego zużycie – odpisy naliczane są na podstawie rzeczywistego zużycia, wyliczane osobno dla każdego miesiąca.

Jednorazowa amortyzacja środków trwałych jest metodą amortyzacji, która polega na jednorazowym odpisie amortyzacyjnym. Środki trwałe podlegają amortyzacji, jeśli spełniają określone warunki. Jednorazowy odpis amortyzacyjny może dotyczyć zarówno określonych fabrycznie nowych środków trwałych, jak i – w odrębnym reżimie – środków trwałych amortyzowanych przez małych podatników oraz podatników rozpoczynających działalność, jeżeli spełnione są ustawowe warunki zastosowania tej preferencji.

Zmiana stawek amortyzacyjnych

Podatnik ma możliwość wielokrotnego podwyższania lub obniżania stawek amortyzacji. Zmiany dla środków trwałych już wprowadzonych do ewidencji dokonuje się od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. Zmiana stawek nie jest możliwa w trakcie roku. Zmiany stawek można dokonywać tylko przy amortyzacji metodą liniową.

Zmiana metody amortyzacji degresywnej na liniową jest możliwa, jeśli podatnik spełnia określone warunki. Metoda degresywna polega na dokonywaniu odpisów amortyzacyjnych w początkowych okresach użytkowania środka trwałego wyższych od przeciętnych. Odpisy amortyzacyjne stopniowo maleją do momentu, gdy wartość odpisywanej raty staje się mniejsza od raty ustalanej za pomocą metody liniowej. Podatnik, który stosuje metodę degresywną, zobowiązany jest pilnować momentu, w którym powinien przejść na metodę liniową. Metoda liniowa polega na dokonywaniu odpisów amortyzacyjnych w równych ratach.

Limit jednorazowej amortyzacji w 2026

Podatnicy rozpoczynający działalność oraz mali podatnicy mogą dokonywać jednorazowych odpisów amortyzacyjnych do równowartości 50 000 euro w danym roku podatkowym od środków trwałych zaliczonych do grup 3–8 Klasyfikacji Środków Trwałych, z wyłączeniem samochodów osobowych. Rozwiązanie to ma istotne znaczenie dla podatników dokonujących inwestycji, ponieważ pozwala na szybsze ujęcie wydatków w kosztach podatkowych, o ile spełnione są warunki ustawowe. Jednorazowy odpis amortyzacyjny umożliwia jednoroczne rozliczenie części lub całości wydatku na środek trwały w granicach obowiązującego limitu. Jednorazowego odpisu amortyzacyjnego dokonuje się w roku podatkowym, w którym środki trwałe zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Do przeliczenia limitów obowiązujących w 2026 r. stosuje się średni kurs euro ogłoszony przez Narodowy Bank Polski na 1 października 2025 r., który wyniósł 4,2586 zł. W 2026 r. limit ten wynosi 213 000 zł. Oznacza to niewielką obniżkę względem limitu 214 000 zł obowiązującego w 2025 r.

Małym podatnikiem jest podatnik, u którego wartość przychodu ze sprzedaży wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyła równowartości 2 000 000 euro. Kwotę tę przelicza się na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, a wynik zaokrągla się do 1 000 zł. Przy kursie euro 4,2586 zł stosowanym do limitów na 2026 r. status małego podatnika przysługuje podatnikom, których przychody ze sprzedaży wraz z VAT za 2025 r. nie przekroczyły 8 517 000 zł. Tak ustalony limit pozwala określić, którzy podatnicy mogą korzystać z preferencji przewidzianych dla małych podatników, w tym z jednorazowej amortyzacji.

Warunki stosowania jednorazowej amortyzacji

Jednorazowa amortyzacja jest możliwa po spełnieniu warunków określonych w ustawie, przy czym należy odróżnić zasady dotyczące małych podatników i podatników rozpoczynających działalność od zasad odnoszących się do fabrycznie nowych środków trwałych. Warunek, aby środki trwałe były fabrycznie nowe, dotyczy tylko jednego z rodzajów jednorazowej amortyzacji i nie odnosi się do jednorazowych odpisów amortyzacyjnych dokonywanych przez małych podatników oraz podatników rozpoczynających działalność. W 2026 r. limit jednorazowej amortyzacji dla małych podatników oraz podatników rozpoczynających działalność wynosi 213 000 zł.

Przyśpieszona amortyzacja

Podatnicy – mikroprzedsiębiorcy oraz małe i średnie firmy – mają możliwość ustalenia indywidualnych stawek amortyzacyjnych dla środków trwałych, które wytworzyli we własnym zakresie. Dotyczy to budynków (lokali) niemieszkalnych oraz budowli sklasyfikowanych w grupach 1 i 2 KŚT, wprowadzanych do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych po raz pierwszy. Przyspieszona amortyzacja w tym przypadku nie dotyczy wartości niematerialnych i prawnych, lecz wyłącznie określonych środków trwałych, tj. budynków (lokali) niemieszkalnych i budowli. Od 1 stycznia 2026 r. warunkiem skorzystania z tej preferencji jest, aby środek trwały znajdował się na obszarze gminy zlokalizowanej w powiecie lub mieście na prawach powiatu, w których przeciętna stopa bezrobocia wynosi co najmniej 120% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju. Jeżeli środek trwały znajduje się na obszarze, na którym przeciętna stopa bezrobocia wynosi od 120% do 170% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju, okres amortyzacji nie może być krótszy niż 10 lat. Jeżeli natomiast stopa bezrobocia przekracza 170% średniej krajowej, okres amortyzacji nie może być krótszy niż 5 lat.

Sprzedaż środka trwałego w 2026 roku – wpływ na składkę zdrowotną

W 2026 roku sprzedaż środka trwałego co do zasady nie zwiększa podstawy wymiaru składki zdrowotnej u przedsiębiorców opodatkowanych według skali podatkowej, podatkiem liniowym oraz ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Od 1 stycznia 2025 r. dla celów ustalania przychodu lub dochodu będącego podstawą wymiaru składki zdrowotnej nie uwzględnia się bowiem przychodów ze sprzedaży środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych ani odpowiadających im kosztów uzyskania przychodów.

Przychody ze sprzedaży środków trwałych nie będą uwzględniane w podstawie do wyliczania składki zdrowotnej dla osób rozliczających się kartą podatkową.

Dla przedsiębiorców opodatkowanych według skali podatkowej lub podatkiem liniowym zasady ustalania składki zdrowotnej w 2026 r. nadal są powiązane z dochodem, jednak przychody i koszty związane ze sprzedażą środków trwałych co do zasady nie są uwzględniane przy ustalaniu podstawy wymiaru tej składki. W konsekwencji sama sprzedaż środka trwałego nie powinna automatycznie zwiększać bieżącej składki zdrowotnej.

W przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych przychody ze sprzedaży środków trwałych również nie są uwzględniane przy ustalaniu podstawy wymiaru składki zdrowotnej. Oznacza to, że sama sprzedaż środka trwałego nie powinna powodować przejścia do wyższego progu składki zdrowotnej.

Przy planowaniu sprzedaży środka trwałego warto każdorazowo sprawdzić skutki podatkowe i składkowe w konkretnej sytuacji, zwłaszcza przy rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej. W przypadku przedsiębiorców opodatkowanych według skali podatkowej lub podatkiem liniowym ZUS dopuszcza bowiem możliwość uwzględnienia w rocznej podstawie wymiaru składki osiągniętych przychodów i poniesionych kosztów związanych ze sprzedażą środków trwałych, jeżeli przedsiębiorca złoży stosowne oświadczenie w dokumencie rozliczeniowym.

Amortyzacja środków trwałych w księgach rachunkowych

Amortyzacja środków trwałych w księgach rachunkowych polega na systematycznym i planowym rozłożeniu wartości początkowej środka trwałego na ustalony okres jego ekonomicznej użyteczności. Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się przez okres odpowiadający przewidywanemu okresowi ekonomicznej użyteczności środka trwałego. Amortyzacja bilansowa ma istotne znaczenie dla prawidłowego ujęcia wartości środków trwałych oraz wyniku finansowego jednostki, przy czym należy odróżniać ją od amortyzacji podatkowej.

Podsumowanie

W 2026 roku jednorazowa amortyzacja środków trwałych nadal pozostaje istotnym narzędziem podatkowym dla przedsiębiorców, jednak jej prawidłowe zastosowanie wymaga uwzględnienia aktualnych limitów, definicji ustawowych oraz warunków przewidzianych w przepisach PIT i CIT. Kluczowe znaczenie ma właściwe ustalenie, czy dany składnik majątku spełnia przesłanki uznania go za środek trwały, jaka jest jego wartość początkowa oraz czy podatnik może skorzystać z jednorazowego odpisu amortyzacyjnego. W 2026 r. limit jednorazowej amortyzacji dla małych podatników i podatników rozpoczynających działalność wynosi 213 000 zł, a status małego podatnika przysługuje podmiotom, których przychody brutto ze sprzedaży za 2025 r. nie przekroczyły 8 517 000 zł. Przy amortyzacji należy odróżniać zasady podatkowe od bilansowych, znać różnice między metodą liniową, degresywną i jednorazową oraz pamiętać o aktualnych regulacjach dotyczących przyspieszonej amortyzacji i wpływu sprzedaży środka trwałego na składkę zdrowotną.

Najważniejsze informacje:

• w 2026 r. limit jednorazowej amortyzacji dla małych podatników i podatników rozpoczynających działalność wynosi 213 000 zł,

• status małego podatnika w 2026 r. przysługuje podatnikom, których przychody ze sprzedaży brutto za 2025 r. nie przekroczyły 8 517 000 zł,

• składniki majątku o wartości początkowej do 10 000 zł mogą zostać bezpośrednio zaliczone do kosztów uzyskania przychodów bez ujmowania ich w ewidencji środków trwałych,

• sprzedaż środka trwałego w 2026 r. co do zasady nie zwiększa podstawy wymiaru składki zdrowotnej u przedsiębiorców rozliczających się według skali, liniowo lub ryczałtem,

• amortyzację bilansową należy wyraźnie odróżniać od amortyzacji podatkowej, ponieważ opierają się na innych zasadach i pełnią inną funkcję.

Od autora: "Jednorazowa amortyzacja w 2026 roku nadal pozostaje korzystnym rozwiązaniem dla przedsiębiorców planujących inwestycje, ale jej prawidłowe zastosowanie wymaga dużej uważności i znajomości aktualnych przepisów. W praktyce o bezpieczeństwie rozliczenia decydują nie tylko same limity, lecz także właściwa kwalifikacja środka trwałego, poprawne ustalenie jego wartości początkowej oraz rozróżnienie między poszczególnymi rodzajami preferencji amortyzacyjnych. Właśnie dlatego przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych warto każdorazowo analizować obowiązujące regulacje z perspektywy konkretnego przypadku, a nie opierać się wyłącznie na uproszczonych schematach".

• Anna Ciecierska

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

2. Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

3. Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości

4. Ustawa z dnia 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw

5. Ministerstwo Finansów, Stawki i limity PIT – aktualne limity działalności gospodarczej, w tym limit jednorazowej amortyzacji i próg małego podatnika

6. Ministerstwo Finansów, Stawki i limity CIT – aktualne limity dla małego podatnika

7. Ministerstwo Finansów / GOV.PL, informacja o jednorazowej amortyzacji inwestycji oraz limitach dla fabrycznie nowych środków trwałych

8. Ministerstwo Finansów / GOV.PL, informacja o uproszczeniu przepisów dotyczących przyspieszonej amortyzacji

9. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Zmiany w składce zdrowotnej opłacanej przez przedsiębiorców od 1 stycznia 2025 r.

10. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Informacja w sprawie podstawy wymiaru składki oraz kwoty składki na ubezpieczenie zdrowotne w 2026 r.

11. Narodowy Bank Polski, archiwum kursów średnich euro -kurs z pierwszego dnia roboczego października 2025 r. wykorzystywany do przeliczenia limitów na 2026 r.

12. Biznes.gov.pl, informacje o amortyzacji środków trwałych i zasadach dokonywania odpisów amortyzacyjnych

O Autorze:

Anna Ciecierska – redaktorka specjalizująca się w tematyce prawa podatkowego i finansów publicznych. Absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim, od kilku lat związana z branżą wydawniczą i edukacyjną. Od października 2022 roku współpracuje z serwisem Podatnik.info jako redaktorka merytoryczna, odpowiadając za tworzenie oraz weryfikację materiałów eksperckich. Jej priorytetem jest dostarczanie rzetelnych, aktualnych i przystępnie opracowanych informacji dla czytelników szukających praktycznych wskazówek w gąszczu przepisów podatkowych. Dzięki solidnemu zapleczu humanistycznemu oraz ukończonym specjalistycznym kursom podatkowym, łączy umiejętność precyzyjnego formułowania treści z ekspercką wiedzą merytoryczną. W serwisach podatkowych odpowiada za redakcję i weryfikację treści informacyjnych, artykułów eksperckich, poradników oraz komentarzy do zmian legislacyjnych. Z powodzeniem tłumaczy zawiłości przepisów na przystępny język, dbając przy tym o ich poprawność prawną i aktualność.

Ocena artykułu:

(4.7/5), głosów: 205