Drugi próg podatkowy – ile wynosi, kiedy się go przekracza i jak obliczyć podatek?
Drugi próg podatkowy w 2026 roku wynosi 120 000 zł rocznie. Po jego przekroczeniu podatek dochodowy wzrasta z 12% do 32%, ale wyższa stawka obejmuje wyłącznie nadwyżkę ponad wskazaną kwotę, a nie cały dochód podatnika. Kiedy następuje wejście w drugi próg podatkowy, jak obliczyć należny PIT i czy można legalnie zmniejszyć obciążenia podatkowe? Wyjaśniamy aktualne zasady, przedstawiamy przykłady obliczeń oraz omawiamy planowane zmiany w skali podatkowej.
Drugi próg podatkowy – ile wynosi w 2026 roku?
Drugi próg podatkowy to granica dochodów, po której przekroczeniu zastosowanie ma wyższa stawka podatku dochodowego od osób fizycznych. W 2026 roku próg ten wynosi 120 000 zł podstawy opodatkowania w skali roku.
Oznacza to, że podatnik rozliczający się na zasadach ogólnych płaci 12% podatku od dochodów mieszczących się w pierwszym przedziale skali podatkowej, natomiast nadwyżka ponad 120 000 zł jest opodatkowana stawką 32%.
Obowiązująca skala podatkowa w 2026 roku przedstawia się następująco:
| Roczna podstawa opodatkowania | Podatek dochodowy |
|---|---|
| Do 30 000 zł | 0 zł – dzięki kwocie wolnej od podatku |
| Powyżej 30 000 zł do 120 000 zł | 12% podstawy pomniejszone o 3600 zł |
| Powyżej 120 000 zł | 10 800 zł + 32% nadwyżki ponad 120 000 zł |
Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł, a kwota zmniejszająca podatek – 3600 zł rocznie. Warto pamiętać, że kwota wolna nie stanowi dodatkowego progu podatkowego, lecz element mechanizmu obliczania PIT.
Przekroczenie drugiego progu podatkowego nie oznacza zatem, że cały roczny dochód zostanie opodatkowany stawką 32%. Jest to jedna z najczęściej spotykanych pomyłek dotyczących rozliczeń PIT.
Kiedy następuje przekroczenie drugiego progu podatkowego?
Do przekroczenia drugiego progu podatkowego dochodzi wtedy, gdy roczna podstawa obliczenia podatku przekroczy 120 000 zł. Nie jest to jednak to samo co osiągnięcie 120 000 zł przychodu lub otrzymanie takiej kwoty wynagrodzenia brutto.
Aby ustalić moment wejścia w drugi próg, trzeba uwzględnić między innymi:
- przychody podlegające opodatkowaniu według skali podatkowej;
- właściwe koszty uzyskania przychodu;
- składki na ubezpieczenia społeczne podlegające odliczeniu;
- przysługujące odliczenia od dochodu, które wpływają na podstawę opodatkowania.
Przykładowo pracownik osiągający 120 000 zł rocznego wynagrodzenia brutto z umowy o pracę zasadniczo nie przekroczy drugiego progu podatkowego. Jego dochód do opodatkowania będzie niższy po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodów i składek społecznych.
Jakie dochody sumują się przy ustalaniu progu?
Drugi próg obejmuje łączne dochody podatnika opodatkowane według skali podatkowej. Mogą pochodzić z różnych źródeł, takich jak umowa o pracę, umowy zlecenia, emerytura, renta czy działalność gospodarcza opodatkowana na zasadach ogólnych.
Jeżeli podatnik pracuje na etacie i jednocześnie uzyskuje dochody z umowy zlecenia, dochody te zasadniczo sumują się w zeznaniu rocznym.
Nie należy natomiast automatycznie doliczać dochodów rozliczanych odrębnie, np. objętych 19-procentowym podatkiem liniowym, ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych czy podatkiem od określonych dochodów kapitałowych.
Jak obliczyć podatek dochodowy po przekroczeniu drugiego progu?
Obliczenie podatku według skali podatkowej zależy od wysokości rocznej podstawy opodatkowania.
Jeśli podstawa nie przekracza 120 000 zł, stosuje się wzór:
Podatek = 12% × podstawa opodatkowania − 3600 zł
Jeżeli wynik obliczenia jest ujemny, podatek wynosi 0 zł.
Jeżeli natomiast roczna podstawa opodatkowania przekroczy 120 000 zł, obliczenia wyglądają następująco:
Podatek = 10 800 zł + 32% × (podstawa opodatkowania − 120 000 zł)
Kwota 10 800 zł to podatek przypadający na pierwsze 120 000 zł podstawy opodatkowania, już po uwzględnieniu kwoty zmniejszającej podatek.
Przykład 1. Dochód 130 000 zł a drugi próg podatkowy
Podatnik osiągnął roczną podstawę opodatkowania w wysokości 130 000 zł.
- Podatek od pierwszych 120 000 zł: 10 800 zł.
- Nadwyżka ponad drugi próg: 10 000 zł.
- Podatek od nadwyżki: 10 000 zł × 32% = 3200 zł.
Łączny podatek: 14 000 zł.
Nie jest to 32% od całej kwoty 130 000 zł. Wyższa stawka dotyczy jedynie 10 000 zł nadwyżki.
Przykład 2. Roczny dochód podatnika wynosi 150 000 zł
Przyjmijmy, że po uwzględnieniu kosztów i odliczeń podstawa opodatkowania wynosi 150 000 zł.
| Element obliczenia | Kwota |
|---|---|
| Podstawa opodatkowania | 150 000 zł |
| Nadwyżka ponad 120 000 zł | 30 000 zł |
| Podatek od pierwszego przedziału | 10 800 zł |
| Podatek od nadwyżki: 30 000 × 32% | 9600 zł |
| Łączny PIT | 20 400 zł |
Efektywne opodatkowanie w tym przykładzie wynosi 13,6% podstawy opodatkowania, a nie 32%.
Przykład 3. Podstawa opodatkowania 200 000 zł
Przy podstawie opodatkowania 200 000 zł nadwyżka ponad próg wynosi 80 000 zł.
Podatek to:
10 800 zł + (80 000 zł × 32%) = 36 400 zł.
Przykłady uwzględniają wyłącznie podatek obliczony według skali, bez dodatkowych ulg od podatku, składki zdrowotnej czy szczególnych preferencji. Kwoty podstawy opodatkowania zostały przyjęte po odpowiednich odliczeniach.
Drugi próg podatkowy a wynagrodzenie z umowy o pracę
W przypadku pracowników moment przekroczenia progu zależy nie tylko od wysokości pensji, ale również od składek ZUS i kosztów uzyskania przychodu.
Standardowe koszty uzyskania przychodów w 2026 roku wynoszą 250 zł miesięcznie, czyli 3000 zł rocznie, przy jednym stosunku pracy. W określonych sytuacjach mogą być wyższe, np. gdy pracownik mieszka poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy.
Przy standardowych kosztach, pełnym roku zatrudnienia, zwykłych składkach społecznych finansowanych przez pracownika i braku innych dochodów lub odliczeń roczne wynagrodzenie brutto musiałoby wynosić około 142 600 zł, aby podstawa opodatkowania przekroczyła 120 000 zł.
To orientacyjna wartość dla przyjętych założeń, a nie uniwersalna granica wynagrodzenia. Inny wynik wystąpi m.in. przy dodatkowych źródłach dochodu, zwolnieniach podatkowych, autorskich kosztach uzyskania przychodu lub niestandardowych składkach.
Co się dzieje z wypłatą po wejściu w drugi próg?
W trakcie roku pracodawca jako płatnik oblicza i pobiera zaliczki na podatek dochodowy. Gdy dochód ustalany u danego pracodawcy przekroczy próg, odpowiednia część zaliczki jest obliczana według stawki 32%.
Może to spowodować obniżenie wynagrodzenia netto w miesiącach, w których pracownik zaczyna podlegać wyższej stawce.
Pracodawca nie zawsze ma jednak informacje o dochodach uzyskiwanych u innych płatników. Dlatego przy kilku źródłach przychodów przekroczenie progu może ujawnić się dopiero w rozliczeniu rocznym, powodując konieczność dopłaty podatku.
Warto również pamiętać o formularzu PIT-2, który pozwala odpowiednio uwzględniać kwotę zmniejszającą podatek przy obliczaniu zaliczek.
Jak uniknąć drugiego progu podatkowego zgodnie z prawem?
Nie zawsze można uniknąć drugiego progu podatkowego, ale istnieją legalne sposoby na zmniejszenie podstawy opodatkowania lub samego podatku. Wybór rozwiązania zależy od źródła dochodów, sytuacji rodzinnej oraz dostępnych ulg.
Warto rozróżnić dwie sytuacje: obniżenie podstawy opodatkowania poniżej 120 000 zł oraz zmniejszenie podatku już po przekroczeniu progu. Nie wszystkie ulgi działają w taki sam sposób.
Wspólne rozliczenie z małżonkiem
Wspólne rozliczenie z małżonkiem może być szczególnie korzystne, gdy jedna osoba osiąga wysokie dochody, a druga zarabia znacznie mniej lub nie uzyskuje dochodów opodatkowanych według skali.
Przy wspólnym rozliczeniu małżonków sumuje się ich odpowiednio ustalone dochody, dzieli przez dwa, oblicza podatek od połowy łącznej podstawy, a następnie mnoży wynik przez dwa.
Przykład: jeden małżonek osiąga roczną podstawę opodatkowania 180 000 zł, a drugi 40 000 zł. Łącznie daje to 220 000 zł.
Przy oddzielnym rozliczeniu:
- Pierwszy małżonek: 10 800 zł + 32% × 60 000 zł = 30 000 zł.
- Drugi małżonek: 12% × 40 000 zł − 3600 zł = 1200 zł.
- Łączny podatek: 31 200 zł.
Przy wspólnym rozliczeniu połowa łącznej podstawy wynosi 110 000 zł. Podatek od tej kwoty to 9600 zł, a po pomnożeniu przez dwa 19 200 zł.
W przedstawionym przykładzie wspólne rozliczenie pozwala zmniejszyć podatek z 31 200 zł do 19 200 zł, co oznacza oszczędność 12 000 zł.
Dzięki wspólnemu rozliczeniu, jeśli łączna podstawa opodatkowania małżonków nie przekracza 240 000 zł, żadna jej część nie jest objęta stawką 32%. Aby skorzystać z tej preferencji, małżonkowie muszą jednak spełnić określone warunki ustawowe, dotyczące m.in. wspólności majątkowej, okresu pozostawania w związku małżeńskim oraz stosowanych form opodatkowania.
Odliczenie wpłat na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego
Wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (IKZE) mogą obniżyć podstawę opodatkowania w rocznym PIT, do wysokości obowiązującego limitu.
Przykładowo podatnik, którego podstawa opodatkowania przed odliczeniem IKZE wynosi 125 000 zł, może dzięki odpowiednio wysokiej wpłacie zmniejszyć ją do 120 000 zł. Przy spełnieniu warunków odliczenia oznacza to oszczędność 1600 zł podatku od tej części dochodu.
Nie oznacza to jednak, że wpłata na IKZE jest całkowicie wolna od późniejszego opodatkowania. Wypłata środków na zasadach przewidzianych dla IKZE podlega odrębnemu, 10-procentowemu zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu.
Koszty uzyskania przychodu i składki ZUS
Prawidłowe uwzględnienie kosztów uzyskania przychodu również wpływa na wysokość dochodu podlegającego opodatkowaniu.
W zależności od źródła przychodów i spełnionych warunków mogą mieć zastosowanie m.in. koszty pracownicze, koszty faktycznie poniesione w działalności gospodarczej czy 50-procentowe koszty autorskie.
Składki na ubezpieczenia społeczne, które podlegają odliczeniu i nie zostały już uwzględnione w kosztach, mogą dodatkowo zmniejszyć podstawę opodatkowania. Nie można jednak odliczać tych samych składek dwukrotnie.
Ulgi podatkowe a wyższa stawka PIT
Niektóre ulgi zmniejszają dochód, a inne bezpośrednio obliczony podatek. Ma to znaczenie przy planowaniu rozliczenia.
Przykładowo ulga na dzieci zasadniczo pomniejsza podatek, ale sama w sobie nie obniża podstawy opodatkowania i nie powoduje cofnięcia przekroczenia drugiego progu.
Z kolei odliczenia od dochodu, takie jak prawidłowo rozliczone wpłaty na IKZE, mogą zmniejszyć kwotę, od której oblicza się PIT według skali.
Drugi próg podatkowy a podatek liniowy – co bardziej się opłaca?
Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą mogą, po spełnieniu warunków ustawowych, wybrać opodatkowanie według skali podatkowej albo podatek liniowy.
Podatek liniowy wynosi 19% dochodu, niezależnie od jego wysokości. Nie występuje w nim drugi próg podatkowy ani progresywna stawka 32%.
Nie oznacza to jednak, że podatek liniowy zawsze jest korzystniejszy dla osób osiągających wysokie dochody.
| Kryterium | Skala podatkowa | Podatek liniowy |
|---|---|---|
| Stawki PIT | 12% i 32% | 19% |
| Drugi próg | 120 000 zł | Nie występuje |
| Kwota wolna | 30 000 zł | Brak |
| Wspólne rozliczenie z małżonkiem | Możliwe po spełnieniu warunków | Co do zasady wyłączone przy stosowaniu podatku liniowego |
| Wybrane ulgi | Szerszy zakres | Ograniczony zakres |
| Składka zdrowotna | Odrębne zasady dla skali | Odrębne zasady dla podatku liniowego |
Przy podstawie opodatkowania 200 000 zł podatek według skali, przed dodatkowymi ulgami, wynosi 36 400 zł. Natomiast 19% z 200 000 zł daje 38 000 zł.
Takie porównanie pokazuje, że sama wysokość stawki podatku nie przesądza o opłacalności danej formy rozliczenia. Należy uwzględnić także składkę zdrowotną, dopuszczalne odliczenia, sytuację rodzinną oraz ograniczenia w wyborze formy opodatkowania.
Zmiana na podatek liniowy dotyczy działalności gospodarczej, a nie zwykłego wynagrodzenia z umowy o pracę.
Czy istnieje trzeci próg podatkowy w 2026 roku?
W obowiązującej w 2026 roku skali podatkowej nie istnieje trzeci próg podatkowy. Funkcjonują dwa przedziały opodatkowania: 12% do 120 000 zł podstawy oraz 32% od nadwyżki ponad tę kwotę.
Pojęcie trzeciego progu podatkowego pojawia się jednak w dyskusjach o zmianach systemu podatkowego oraz w związku z odrębną daniną solidarnościową.
Danina solidarnościowa dotyczy określonych dochodów osób fizycznych przekraczających 1 mln zł rocznie i wynosi obecnie 4% od odpowiednio ustalonej nadwyżki. Nie jest ona jednak kolejną stawką skali podatkowej. Obejmuje określone ustawowo kategorie dochodów, a nie wszystkie przychody podatnika.
Planowane zmiany – wyższy próg podatkowy i nowa stawka 24%
29 września 2026 roku Rada Ministrów przyjęła projekt zmian przewidujący wprowadzenie trzystopniowej skali podatkowej. Projekt trafił do Sejmu jako druk nr 3147. Po drugim czytaniu, które odbyło się 21 października 2026 roku, został ponownie skierowany do Komisji Finansów Publicznych. Zgodnie z proponowanymi rozwiązaniami:
- pierwszy przedział miałby obejmować dochody do 130 000 zł ze stawką 12%;
- dochody powyżej 130 000 zł do 150 000 zł miałyby podlegać stawce 24%;
- stawka 32% miałaby obejmować dopiero nadwyżkę ponad 150 000 zł.
Propozycja przewiduje również podwyższenie stawki daniny solidarnościowej z 4% do 5%.
Ważne: przyjęcie projektu przez rząd nie oznacza wejścia nowych przepisów w życie. Na 23 października 2026 roku obowiązuje dotychczasowa skala podatkowa z progiem 120 000 zł. Planowanych zmian nie należy stosować przy obliczaniu podatku za 2026 rok.
Jak rozliczyć drugi próg podatkowy w zeznaniu rocznym?
Podatnicy uzyskujący dochody opodatkowane na zasadach ogólnych rozliczają je zasadniczo w deklaracji PIT-37 albo PIT-36, w zależności od źródeł przychodów i sposobu pobierania zaliczek.
Pracownik otrzymujący PIT-11 powinien zweryfikować wykazane przychody, koszty uzyskania przychodów, składki społeczne oraz pobrane zaliczki.
Jeżeli uzyskuje dochody z kilku źródeł opodatkowanych według skali, należy uwzględnić je łącznie w odpowiednim zeznaniu rocznym.
Po ustaleniu podstawy opodatkowania oblicza się podatek według obowiązującej skali, uwzględnia przysługujące ulgi i porównuje wynik z zaliczkami pobranymi w trakcie roku.
W rezultacie może powstać:
- nadpłata podatku, którą urząd skarbowy zwróci podatnikowi;
- niedopłata wymagająca uregulowania;
- rozliczenie bez dodatkowej kwoty do zapłaty lub zwrotu.
Przekroczenie drugiego progu nie oznacza automatycznie konieczności dopłaty PIT. Wszystko zależy od tego, czy zaliczki pobierane w trakcie roku odpowiadały ostatecznemu zobowiązaniu podatkowemu.
Rozliczenie podatku za 2026 rok będzie składane w 2027 roku. Można je przygotować za pomocą programu PIT PRO, który pomaga wypełnić odpowiedni formularz, uwzględnić przysługujące ulgi i przesłać zeznanie elektronicznie do urzędu skarbowego.
Podsumowanie – jak działa drugi próg podatkowy?
Drugi próg podatkowy w 2026 roku wynosi 120 000 zł rocznej podstawy opodatkowania. Po przekroczeniu tej granicy stawka podatku dochodowego wzrasta z 12% do 32%, ale tylko w odniesieniu do nadwyżki.
Na wysokość podatku wpływają również koszty uzyskania przychodu, składki społeczne, odliczenia i sposób rozliczenia dochodów. W określonych sytuacjach wspólne rozliczenie z małżonkiem albo skorzystanie z ulg pozwala znacząco zmniejszyć obciążenia podatkowe.
Przy planowaniu rozliczeń należy pamiętać o projektowanych zmianach w skali podatkowej, ale do czasu ich wejścia w życie stosować obowiązujące przepisy.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o drugi próg podatkowy
Podstawa prawna: ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności art. 22, art. 26, art. 27 i art. 6; ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; art. 30h ustawy o PIT dotyczący daniny solidarnościowej.
