Zwolnienie z podatku od spadków i darowizn po powodzi wydłużone do końca 2026 r. – co się zmienia?
Osoby poszkodowane przez żywioł, które otrzymały wsparcie finansowe lub rzeczowe od ludzi dobrej woli, mogą liczyć na pełną ochronę fiskalną. Zgodnie z najnowszymi wytycznymi, mechanizm zaniechania poboru podatku od darowizn przeznaczonych na usuwanie skutków powodzi będzie obowiązywać do 31 grudnia 2026 roku. Oznacza to, że ludzka solidarność nie zostanie obciążona podatkiem, a każda złotówka ze zbiórek trafi na odbudowę zniszczonych domów.
Spis treści:
- Mechanizm zaniechania poboru podatku do końca 2026 roku
- Usunięcie skutków powodzi jako warunek
- Grupy podatkowe a limity w 2026 roku
- Jak nie stracić zwolnienia? – obowiązki dokumentacyjne
- Weryfikacja darowizn przez organy Krajowej Administracji Skarbowej
- Rola samorządów i Gminnych Ośrodków Pomocy Społecznej w procesie fiskalnym
- Darowizny prywatne a pomoc rządowa
- Podsumowanie
Mechanizm zaniechania poboru podatku do końca 2026 roku
Kluczowym instrumentem prawnym, który chroni powodzian przed fiskusem, nie jest tylko sama ustawa, ale przede wszystkim dedykowane akty wykonawcze. Podstawę prawną dla tych działań stanowi Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku od spadków i darowizn od niektórych podatników. Resort finansów zdecydował o wydłużeniu działania tego aktu do końca 2026 roku, uznając, że skala zniszczeń wymaga wieloletniego procesu inwestycyjnego.
Zaniechanie poboru podatku oznacza, że państwo rezygnuje z egzekwowania należności, które normalnie wynikałyby z przepisów zawartych w Ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1295 z późn. zm.). Jest to rozwiązanie, które pozwala na przyjmowanie wysokich kwot nawet od osób zupełnie niespokrewnionych, co jest kluczowe przy zbiórkach internetowych.
Usunięcie skutków powodzi jako warunek
Zgodnie z wyjaśnieniami Krajowej Administracji Skarbowej, preferencja podatkowa ściśle wiąże się z realizacją celów określonych w Ustawie z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków klęsk żywiołowych. Aby darowizna była zwolniona, musi istnieć związek przyczynowy między wsparciem a szkodą. Ochrona obejmuje:
-
darowizny pieniężne – środki pochodzące ze zbiórek publicznych, od firm oraz osób prywatnych, o ile zostaną przeznaczone na remont, odbudowę lub zakup wyposażenia;
-
darowizny rzeczowe – materiały budowlane, osuszacze, meble oraz darmowe usługi remontowe;
-
pomoc od organizacji pożytku publicznego (OPP) – wsparcie od fundacji, które działają w oparciu o Ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Grupy podatkowe a limity w 2026 roku
W normalnych warunkach darowizna od osoby obcej powyżej kwoty wolnej wymagałaby zapłaty podatku. Jednak dzięki rozporządzeniu obowiązującemu do końca 2026 roku, limity dla powodzian zostają de facto zawieszone w zakresie pomocy celowej.
Warto przypomnieć, że standardowe zwolnienia dla najbliższej rodziny reguluje art. 4a Ustawy o podatku od spadków i darowizn, który wymaga zgłoszenia nabycia majątku. Jednak w przypadku „darowizn powodziowych” od osób obcych, mechanizm zaniechania poboru idzie znacznie dalej, eliminując konieczność zapłaty podatku nawet przy bardzo wysokich kwotach wsparcia.
Jak nie stracić zwolnienia? – obowiązki dokumentacyjne
Pomimo dużej przychylności fiskusa, poszkodowani muszą pamiętać o zasadach dokumentowania wsparcia. Wynika to pośrednio z Ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników:
-
przelewy bankowe – darowizny pieniężne powinny wpływać na rachunek płatniczy;
-
faktury i rachunki – osoba korzystająca ze zwolnienia powinna przechowywać dowody zakupu towarów i usług, na które przeznaczyła darowane pieniądze;
-
oświadczenie o statusie poszkodowanego – posiadanie dokumentacji potwierdzającej szkody.
Weryfikacja darowizn przez organy Krajowej Administracji Skarbowej
Wydłużenie zwolnienia do końca 2026 roku wiąże się z koniecznością zachowania przejrzystości wydatkowania otrzymanych środków. Zgodnie z wytycznymi zawartymi w Ustawie z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, urzędnicy skarbowi mają prawo do weryfikacji, czy otrzymane darowizny faktycznie zostały spożytkowane na cele remontowo-budowlane.
Resort finansów uspokaja jednak, że kontrole nie mają charakteru represyjnego. Ich głównym celem jest eliminacja nadużyć, w których pod pretekstem pomocy powodziowej dochodziłoby do nieopodatkowanego przekazywania majątku między podmiotami gospodarczymi. Dla przeciętnego obywatela, który odbudowuje dom, wystarczającym dowodem będą:
-
zdjęcia zniszczeń,
-
zaświadczenie o wpisie do ewidencji osób poszkodowanych,
-
faktury imienne dokumentujące zakup towarów objętych preferencją.
Rola samorządów i Gminnych Ośrodków Pomocy Społecznej w procesie fiskalnym
Kluczowym ogniwem w systemie zwolnień podatkowych są jednostki samorządu terytorialnego. To one, działając na podstawie Ustawy o samorządzie gminnym, wydają kluczowe zaświadczenia o poniesionych stratach, które stanowią „przepustkę” do skorzystania z zaniechania poboru podatku.
W roku 2026 proces ten jest w pełni zintegrowany z Centralną Ewidencją Osób Poszkodowanych. Jeśli obywatel figuruje w rejestrze prowadzonym przez gminę lub Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej (GOPS), jego prawo do niepłacenia podatku od darowizn jest uznawane przez urząd skarbowy niemal automatycznie.
Współpraca na linii gmina – urząd skarbowy jest regulowana przez Ustawę o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Dzięki temu poszkodowani nie muszą wielokrotnie składać tych samych oświadczeń w różnych urzędach.
Samorządy pełnią również funkcję doradczą – w wielu gminach dotkniętych żywiołem powołano mobilne punkty konsultacyjne, gdzie eksperci wyjaśniają np.:
-
jak poprawnie przyjmować darowizny od fundacji zagranicznych,
-
jak rozliczyć dary rzeczowe o znacznej wartości rynkowej (np. nowe samochody dostawcze dla gospodarstw rolnych).
Takie wsparcie merytoryczne jest niezbędne, aby proces odbudowy przebiegał zgodnie z literą prawa i nie generował ryzyka podatkowego w przyszłości.
Darowizny prywatne a pomoc rządowa
Ważnym aspektem poruszanym w rządowych biuletynach informacyjnych jest wzajemna relacja darowizn prywatnych i pomocy rządowej. Osoby korzystające ze zwolnień w podatku od spadków i darowizn do końca 2026 r. muszą pamiętać, że otrzymane wsparcie prywatne nie wyklucza ich z ubiegania się o środki z budżetu państwa przyznawane na mocy Ustawy o pomocy społecznej. Państwowe zasiłki celowe (np. na remont lokalu mieszkalnego) są całkowicie neutralne podatkowo na podstawie przepisów o PIT i nie sumują się z limitami darowizn prywatnych.
W roku 2026 Ministerstwo Finansów kładzie duży nacisk na to, by „pomoc nie była opodatkowana pomocą”. Oznacza to, że jeśli poszkodowany otrzymał 100 000 zł z fundacji i 200 000 zł z budżetu państwa, żadna z tych kwot nie zwiększy jego zobowiązań wobec fiskusa, o ile zostaną one wydatkowane na cele naprawcze.
Podsumowanie
Prawidłowa interpretacja podatku od spadków i darowizn po powodzi i jego rozliczenie pozwala uniknąć korekt, sporów z urzędem skarbowym i sankcji podatkowych.
Jeżeli masz dodatkowe wątpliwości dotyczące kwestii podatków od spadków i darowizn zachęcamy do skorzystania z bezpłatnego programu Podatnik.info. Jako użytkownik zyskujesz możliwość zadawania pytań naszym ekspertom, a także otrzymasz pomoc w rozliczeniu deklaracji PIT nawet w 5 minut.
Bibliografia i źródła rządowe (gov.pl):
-
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1295 z późn. zm.).
-
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku od spadków i darowizn od niektórych podatników (Dz. U. z 2024 r. poz. 1420).
-
Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków klęsk żywiołowych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 651).
-
Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 122).
-
Ministerstwo Finansów, Komunikat: Brak podatku od pomocy dla powodzian do końca 2026 r., gov.pl/web/finanse.
