Gorące tematy
W jaki sposób rozliczysz się w 2018 r. z fiskusem?
sondaż 289 głosów
80%

przez internet przy użyciu programu do rozliczenia PIT-ów

232 głosów
13%

samodzielnie wypełnię papierowy formularz PIT

39 głosów
3%

skorzystam z usług księgowego lub doradcy podatkowego

9 głosów
3%

zrobię to w inny sposób

9 głosów

GŁOSUJ

Kalendarz podatnika
Jak członek zarządu może uniknąć odpowiedzialności za...
Kamil Sztandera
http://sxc.hu/
Podatnik.info

Jak członek zarządu może uniknąć odpowiedzialności za długi spółki wobec fiskusa?

Podziel się tym artykułem:   

Redaktor naczelny portalu Podatnik.info, Kamil Sztandera rozmawia z Panią Anną Łukaszewicz-Obierską o okolicznościach pozwalających uniknąć członkom zarządu odpowiedzialności za długi wobec fiskusa. 

Anna Łukaszewicz-Obierska jest radcą prawnym z kilkunastoletnim doświadczeniem zawodowym, współzałożycielem i partnerem w kancelarii WKB. 6 listopada podczas V Polskiego Kongresu Prawa Upadłościowego i Naprawczego - INSO 2013, organizowanego przez Instytut Allerhanda, Pani mecenas wyjaśniła liczne wątpliwości dotyczące tytułowej kwestii.

Podatnik.info: Czy istnieje możliwość uniknięcia przez członka zarządu odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki?

Anna Łukaszewicz-Obierska: Owszem, istnieje możliwość uniknięcia odpowiedzialności przez taką osobę, ponieważ ustalenie odpowiedzialności poszczególnych członków zarządu spółki musi opierać na konkretnych przesłankach.

Podatnik.info: Jakiego rodzaju są to przesłanki?

AŁ-O: Można wyróżnić tzw. przesłanki pozytywne i negatywne. Pozytywne są to takie, których niewystąpienie w konkretnej sprawie chociażby jednej z nich skutkuje brakiem odpowiedzialności członka zarządu. Są to bezskuteczność egzekucji z majątku spółki w całości lub w części oraz udowodnienie, że zaległości podatkowe firmy powstały w okresie pełnienia przez daną osobę obowiązków członka zarządu.

Natomiast do przesłanek negatywnych, których wystąpienie powoduje brak odpowiedzialności zaliczamy m. in. wykazanie przez członka zarządu, że we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe. Oprócz tego można wykazać, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez winy członka zarządu. Ponadto członek zarządu może również wskazać majątek spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części.

Dopełnienie powinności wskazanych w ustawie uwalnia członka zarządu od odpowiedzialności.

Podatnik.info: To wszystkie obowiązki, które musi spełnić członek zarządu, aby uniknąć odpowiedzialności?

AŁ-O: Nie. Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z orzecznictwem, konieczne jest również dopełnienie wszelkich czynności procesowych koniecznych dla kontynuacji procesu upadłości. Samo zgłoszenie wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego może okazać się niewystarczające.

Warto zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, bądź też niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości na skutek błędnie udzielonej pomocy prawnej nie zwalnia członków zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki na podstawie przesłanki braku zawinienia.

Podatnik.info: Czy w takim razie członek zarządu może w jakiś sposób zabezpieczyć się przed odpowiedzialnością?

AŁ-O: Tak. W praktyce członkowie zarządu są często dodatkowo ubezpieczeni od odpowiedzialności cywilnej. Takie ubezpieczenie (z ang. D&O – directors and officers) chroni zarówno spółkę, jak i członków zarządu. Jednakże zastosowanie wskazanego ubezpieczenia w odniesieniu do odpowiedzialności za zaległości podatkowe jako należności publicznoprawne nie jest w praktyce stosowane. Istnieje także możliwość uzyskania tzw. letter of comfort od wspólników spółki, który w razie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za podatki stanowi potwierdzenie, że ustalona kwota odpowiedzialności zostanie mu zwrócona.

Oczywiście nie należy zapomnieć, że najprostszym sposobem na uniknięcie odpowiedzialności członków zarządu jest niedopuszczenie do powstania jakichkolwiek zaległości wobec organów podatkowych. W tym celu powinno się z należytą starannością prowadzić interesy spółki oraz na bieżąco monitorować jej sytuację finansową, tak aby w odpowiednim momencie móc właściwie zareagować i złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego.

Podatnik.info: Czy ogłoszenie upadłości spółki zwalnia członka jej zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe?

AŁ-O: Członka zarządu zwalnia z odpowiedzialności nie tyle ogłoszenie upadłości spółki, ale samo złożenie wniosku o taką czynność we właściwym czasie.

Podatnik.info: Co właściwie oznacza termin „właściwy czas”?

AŁ-O: Ustawa nie rozwija pojęcia „właściwego czasu”. Ostatnio w orzecznictwie pojawia się termin 14 dni od dnia powstania przesłanek upadłości, wskazany w prawie upadłościowym i naprawczym. Spółka kapitałowa uznawana jest za niewypłacalną, jeśli zgodnie z art. 11 nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych lub gdy przekroczą one wartość majątku firmy, nawet jeżeli przedsiębiorstwo na bieżąco tych płatności dokonuje. Mimo, że istnieje legalna definicja niewypłacalności, wciąż może zdarzyć się tak, iż to pojęcie zostanie różnie zinterpretowane przez organy podatkowe.

Podatnik.info: Czy w takim razie członek zarządu ma jakąś możliwość obrony przed urzędnikami fiskusa?

AŁ-O: Zgodnie z ostatnim orzecznictwem, wniosek o upadłość powinien zostać zgłoszony w momencie zapewniającym ochronę zagrożonych interesów wszystkich wierzycieli. Tak, aby po ogłoszeniu upadłości mieli oni możliwość uzyskania równomiernego, chociaż tylko częściowego, zaspokojenia z majątku spółki (zobacz postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2013 r. o sygn. II UK 231/12).

Ponadto zgodnie z wyrokiem WSA w Lublinie z 8 lutego 2012 r. o sygn. I SA/Lu 770/11 jest to chwila, w której wiadomo już, że dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich swoich zobowiązań. Każdorazowo moment ten powinien być oceniany w oparciu o okoliczności faktyczne danej sprawy.

Podatnik.info: Czy w takim razie niewiedza członka zarządu o zaległościach podatkowych spółki zwalnia go z odpowiedzialności za nie?

AŁ-O: Niewiedza członka zarządu nie jest przesłanką pozwalającą na uwolnienie go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe, ponieważ powinien on interesować się sytuacją finansową firmy. Tak więc bierne członkostwo w zarządzie spółki kapitałowej może tylko zaszkodzić takiej osobie i wiązać się z nieprzyjemnościami ze strony fiskusa, jeżeli firma ma wobec niego nieuregulowane zobowiązania.

Podatnik.info: Na kim więc spoczywa ciężar udowodnienia przesłanek zwalniających od ponoszenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki – na członku zarządu czy organach podatkowych?

AŁ-O: Ciężar udowodnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność za zaległości podatkowe spoczywa na członku zarządu. Wskazuje na to bezpośrednio literalne brzmienie przepisu („członek zarządu nie wykazał”). Takie ujęcie ciężaru dowodu stanowi realizację ochrony praw podmiotu uprawnionego do uzyskania należności podatkowych.

Podatnik.info: Czyli fiskus nie ma żadnych obowiązków w postępowaniu toczącym się przeciwko członkowi zarządu?

AŁ-O: Oczywiście tak nie jest, chociaż w orzecznictwie podkreśla się, iż organ podatkowy jest obowiązany wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce (zob. wyrok NSA z 6 marca 2003 r. o sygn. SA/BD 85/03).

Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej, fiskus powinien podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu podatkowym. Dodatkowo organ podatkowy jest zobowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia i dokonania oceny okoliczności na podstawie całego zebranego materiału dowodowego.

Podatnik.info: Czy możliwa jest zatem sytuacja, w której organy skarbowe mogą sobie wybrać najzamożniejszego członka zarządu i wobec niego prowadzić postępowanie w sprawie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki?

AŁ-O: Wszyscy członkowie zarządu odpowiadają za zaległości podatkowe spółki (w przypadku, gdy egzekucja z samego jej majątku okaże się bezskuteczna) solidarnie. Natomiast organ podatkowy nie jest uprawniony do badania sytuacji materialnej członków zarządu. Ponadto jak wskazano w uchwale NSA, fiskus powinien prowadzić postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki wobec wszystkich osób mogących ją ponieść.

Oznacza to, że w praktyce postępowanie podatkowe należy prowadzić wobec wszystkich członków zarządu. Oczywiście w postepowaniu egzekucyjnym najszybciej kwota zostanie wyegzekwowana od najbardziej majętnego z nich, najczęściej w sposób przymusowy poprzez zajęcie kont bankowych.

Podatnik.info: Jaka dokładnie odpowiedzialność grozi członkom zarządu, jeżeli spółka nie spłaci zaległości podatkowych?

AŁ-O: W momencie, gdy spółka nie spłaca zaległości podatkowych, członkowie zarządu grozi odpowiedzialność na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, tj. konieczność zapłaty kwoty nieuiszczonych przez spółkę podatków. Dodatkowo w ten zakres wchodzą odsetki za zwłokę, grzywna.

Ordynacja podatkowa w art. 53 § 1. (z zastrzeżeniem art. 54) wskazuje, że naliczane są odsetki za zwłokę. Ponadto w myśl art. 54. § 1 Kodeksu karnego skarbowego podatnik, który uchylając się od obowiązku zapłaty podatków nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania bądź nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny albo karze pozbawienia wolności. Możliwe jest też wymierzenie obu tych kar łącznie. Natomiast zgodnie z art. 57. § 1. Kodeksu karnego skarbowego podatnik, który uporczywie nie wpłaca w terminie podatku, podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Jak widać poprzez niezgłoszenie wniosku w odpowiednim czasie oraz uchylanie się od zapłaty zobowiązań podatkowych spółki można ponieść znaczące konsekwencje, głównie finansowe.


Dziękuje za rozmowę.


Podatnik.info 

Podziel się tym artykułem:   
comments powered by Disqus
Grupa SIS
NewConnect.infoNewConnect.info Podatnik.infoPodatnik.info Korporaty.plKorporaty.pl